Algemene Rekenkamer

Hoekstra kocht aandelen Air France-KLM onrechtmatig

Minister van financiën Wopke Hoestra. Beeld ANP
Minister van financiën Wopke Hoestra.Beeld ANP

De aandelen die het Rijk kocht in Air France-KLM zijn onrechtmatig verworven, concludeert de Algemene Rekenkamer dinsdag.

Minister Wopke Hoekstra heeft onrechtmatig gehandeld bij de aankoop van aandelen KLM. Volgens de Algemene Rekenkamer heeft de Kamer bij die aankoop haar budgetrecht niet kunnen uitoefenen. Hoekstra informeerde de Kamer te laat en verkeerd.

Met de aankoop van ruim 14 procent van de aandelen in de luchtvaartmaatschappij wilde Hoekstra de informatiepositie bij het fusiebedrijf Air France/KLM verbeteren in de hoop zo te voorkomen dat het Franse deel van het bedrijf en de Franse regering beslissingen konden nemen die niet in het belang waren van Nederland of van KLM. Met de aankoop was ruim 744 miljoen euro gemoeid.

De Rekenkamer stelde gisteren in de rapporten over de uitgaven van het Rijk in 2019 dat de minister, ondanks alle bezwaren rond geheimhouding en mogelijke voorkennis bij de handel in aandelen, de Kamer vertrouwelijk en op de juiste manier had moeten informeren. Daar hoort dan bij dat het parlement de voorgeschreven periode krijgt voor de aankoop daadwerkelijk plaatsvindt. In die periode kan dan beoordeeld worden of het parlement er toestemming voor geeft.

De Rekenkamer zet op dit punt echter niet haar zwaarst beschikbare sanctie in. De jaarrekening wordt ondanks deze onrechtmatigheid goedgekeurd, mede omdat het parlement achteraf de aankoop van aandelen KLM heeft goedgekeurd.

Geld voor de Nam

Ook de wijze waarop minister Eric Wiebes van economische zaken geld aan de Nam ter beschikking stelde, is onrechtmatig geweest. In dit specifieke geval gaat het ruim 70 miljoen euro. Volgens de Rekenkamer is het met name onduidelijk wat de tegenprestatie is die de NAM moet leveren voor het geld.

Sinds ruim twee decennia is de derde woensdag in mei Verantwoordingsdag. Het is de tegenhanger van de derde dinsdag in september, Prinsjesdag. In september ontvouwt het kabinet de plannen voor het volgend jaar. In mei sturen de ministeries hun jaarverslag over het voorafgaande jaar en presenteert de Rekenkamer haar onderzoek naar de rechtmatigheid, de doelmatigheid en de effectiviteit van de uitgaven.

De Rekenkamer toont zich bezorgd dat voor het eerst in jaren meer dan 1 procent van de uitgaven niet rechtmatig gebeurd. De aandelen KLM zijn daar voor een groot deel verantwoordelijk voor. De president van de Algemene Rekenkamer, Arno Visser, liet de conclusie gisteren in de Kamer van een waarschuwing gepaard gaan. “In de huidige crisis wordt vaak gezegd dat de nood wetten breekt. Waarom je druk maken in een crisis van deze omvang? Het is echter gevaarlijk om te zeggen dat we in een unieke tijd leven. Dan kan je niets meer. Het parlement zal ook in deze crisis op zijn zaak moeten letten en niet zijn budgetrecht laten uithollen.”

Minister Hoekstra stelde bij de aanbieding dat het forse overschot op de begroting in 2019 het kabinet enorm helpt bij het aanpakken van de huidige crisis. “Je kan zeggen: dat zijn maar cijfers, maar het zijn wel cijfers die ons helpen bij de crisis van vandaag. Er is immers een buffer om de ergste klappen op te vangen”, aldus Hoekstra. De zware kritiek van de Rekenkamer op de aankoop van aandelen KLM kwam volgens Hoekstra niet onverwacht. Hij wees erop dat in overleg met het parlement procedures voor dergelijke gevallen worden verbeterd.

Lees ook:

Waarom de staat stiekem een flink aandeel in Air France-KLM kocht

In februari 2019 kocht de staat aandelen in Air France-KLM. Lees hier een reconstructie van die zaak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden