Hoekstra kiest voor een meer pro-Europese koers dan het CDA en Nederland gewend zijn

Minister van financiën Wopke Hoekstra op het Binnenhof. Beeld ANP

Officieel gaat Wopke Hoekstra alleen over het geld, maar de minister van financiën presenteerde zich vanochtend met een lezing in Berlijn als een van de weinige Nederlandse politici die een veel bredere visie uitdragen. 

Rond migratie, klimaat, buitenlandpolitiek en defensie moeten Europese landen veel nauwer samenwerken om de ‘Europese manier van leven’ te beschermen. Die samenleving met individuele vrijheid en relatief kleine inkomensverschillen staat volgens Hoekstra onder druk door de opkomst van grote landen die zich niet altijd aan de regels houden, zoals China.

De Nederlandse politici die over de grens met zo’n verhaal de boer op gaan zijn schaars. Minister van buitenlandse zaken Stef Blok beperkt zich tot deelonderwerpen. Premier Mark Rutte deed het eerder wel, tijdens de Churchill-lezing aan het Europa Instituut van de Universiteit van Zürich. Hoekstra koos dinsdag een vergelijkbaar podium. De Humboldt-lezing over Europa werd eerder gehouden door onder anderen Jean-Claude Juncker, Angela Merkel en diverse staatshoofden en eurocommissarissen.

De naam van Hoekstra gaat veelvuldig rond als toekomstig politiek leider van het CDA. De in eerste instantie fletse minister trok de aandacht met de onverwachte aandelenkoop bij Air France-KLM. Partijleider Sybrand Buma noemde hem vervolgens een geschikte premierskandidaat. De lezing van dinsdag past bij die statuur.

Onzekerheid

Hoekstra hield een ander verhaal dan het CDA gewend is. In 2017 zette Buma zijn ideeën uiteen tijdens de H.J. Schoo-lezing. De fractievoorzitter zag ook toenemende onzekerheid voor burgers door klimaatverandering, migratie en globalisering, maar zocht het antwoord daarop in een terugkeer naar eeuwenoude Nederlandse tradities. Hoekstra zoekt het juist in diepere Europese samenwerking op de onderwerpen die onzekerheid geven.

Net als Rutte is Hoekstra nu van de school die verregaande Europese integratie bepleit. Het is gebruikelijk onder Haagse politici om afkeer te belijden van een ‘Europese superstaat’ en het woord integratie als taboe te beschouwen. Nederland spreekt liever van hechtere samenwerking op een aantal deelonderwerpen. Maar de Nederlandse voorstellen zouden in de praktijk veel macht op EU-niveau beleggen: Europese CO2-heffingen in plaats van nationale belastingen, uniforme Europese regels over het toelaten van asielzoekers, en gezamenlijke zeggenschap over de buitengrenzen.

Naast Nederland vormen ook zijn Europese collega’s een publiek voor Hoekstra. Binnen de EU staat hij bekend als de man die op de rem trapt. Als leider van de Hanzecoalitie van kleinere noordelijke landen probeert hij Franse plannen voor een begroting voor de eurozone tegen te houden. Sinds dinsdag kan hij erop wijzen dat hij wel degelijk meer is dan een strenge rekenmeester, en op veel terreinen een constructief plan voor de EU heeft.

Bondgenoot

In dat kader roept Hoekstra Duitsland op meer initiatief te nemen. De afgelopen twee jaar maakte vooral de Franse president Emmanuel Macron plannen, en volgde Duitsland hem daarin. Hoekstra zei dinsdag dat hij het eens is met Frankrijk als het gaat om geopolitiek en de plaats van Europa in de wereld. Maar hij riep Duitsland op ook met plannen te komen. Dat is begrijpelijk, want als Duitsland de discussie over de eurozone of migratie naar zich toetrekt, heeft Nederland een sterke bondgenoot. “Nederland staat als buurland, bondgenoot en goede vriend graag aan uw zijde.”

Een aantal van Hoekstra’s voorstellen zijn bekende Nederlandse wensen. Zo wil hij meer militaire samenwerking tussen landen, maar geen Europees leger. Er moet ook minder geld uit de EU-begroting naar landen die geen vluchtelingen opnemen, hun economie niet hervormen, of de rechtsstaat schenden.

Maar de toespraak bevatte ook opvallende wensen. Hoekstra keert zich bijvoorbeeld tegen de traditionele landbouwsubsidies, iets waar het CDA van oudsher een voorstander van is. “In de vorige eeuw was daar veel voor te zeggen, maar we leven inmiddels in 2019. Dat lijkt me een uitstekend moment om aan de 21ste eeuw te beginnen.” 

Hoekstra wijst erop dat de vijftien grootste technologiebedrijven uit de Verenigde Staten en Azië komen. Europa zou veel meer moeten investeren in kunstmatige intelligente of nanotechnologie om deze achterstand in te halen.

Lees ook: 

Een nieuw radicaal politiek midden is dringend nodig

Pak als christen-democratie de handschoen op om mensen weer te verbinden, stellen CDA-leden Jeroen Kremers en Bas van Os, namens medeauteurs van ‘Verandering en vertrouwen’ Lans Bovenberg, Raymond Gradus, Frank van den Heuvel. 

Na de ingreep bij KLM wordt Wopke Hoekstra plots beschouwd als premierskandidaat

De minister van financiën verliest zijn fletse imago. Plots wordt Wopke Hoekstra beschouwd als premierskandidaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden