Hoekstra gaat niet naar Riyadh. Maar wat dan wel de beste aanpak is?

In 2015 bezochten koning Willem-Alexander en minister Koenders van buitenlandse zaken de Saudische hoofdstad Riyadh voor de uitvaart van koning Abdullah. Beeld EPA

De verdwijning van de Saudische journalist Jamal Khashoggi is voor het kabinet aanleiding om volgende week minister Wopke Hoekstra van financiën thuis te houden. Hij zou deelnemen aan een grote conferentie in de Saudische hoofdstad Riyadh.

Eindelijk stevige taal in de richting van Saudi-Arabië, meent D66. Een harde toon was al veel eerder nodig. Het CDA vindt het ook verstandig dat minister Hoekstra volgende week niet naar een conferentie in Riyadh gaat. Maar Kamerlid Martijn van Helvert wil behoedzaam opereren. “Dan kun je invloed uitoefenen en Saudi-Arabië mogelijk in de richting van ­onze waarden en normen drukken.”

VNO-NCW

Ook ‘ligt het niet in de rede’ dat de handelsmissie doorgaat die voor december op het programma staat, met minister Sigrid Kaag van handel en ontwikkelingssamenwerking. Werkgeversorganisatie VNO-NCW liet gisteren weten dat bedrijven ook niet gaan als de politiek ­afhaakt. “Wij volgen de politiek.”

Het kabinet vindt het de verantwoordelijkheid van de Saudiërs om helder te maken wat er met de journalist Jamal Khashoggi is gebeurd. Die duidelijkheid is er nog niet en daarom kan Hoekstra niet op reis. Er is overleg geweest met de Franse regering. Hun minister van financiën ziet eveneens af van een bezoek aan Riyadh.

Waterscheiding

D66 hoopt op ‘een waterscheiding’. Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma: “Ik pleit er al heel lang voor om hard en duidelijk te zijn tegen Saudi-Arabië. Het land lapt internationale regels aan zijn laars. Bij het conflict in Jemen wordt het oorlogsrecht geschonden, minderheden krijgen geen bescherming.” Zo denk Kamerlid Sadet Karabulut (SP) er ook over: “De internationale gemeenschap laat Saudi-Arabië er steeds mee wegkomen.”

D66, SP en GroenLinks protesteerden al toen de koning en toenmalig minister van buitenlandse zaken Bert Koenders in januari 2015 na de dood van koning Abdullah naar Saudi-Arabië gingen. De PvdA zat destijds in de maag met dat bezoek. Minister Kaag was in februari in Riyadh. In gesprekken daar kwam de vrijheid van meningsuiting ook aan de orde, stelt het kabinet.

Het is verstandig dat Hoekstra dit keer thuisblijft, vindt VVD-Kamerlid Sven Koopmans, maar hij is blij dat Nederland wel met Saudi-Arabië in ­gesprek blijft. “Wij moeten onze ­mening geven tegenover Saudi-­Arabië, maar ook zaken blijven doen. Er gebeuren erge dingen in de wereld, en om die aan de orde te stellen moet je contact houden.” CDA’er Van Helvert zit op dezelfde koers. “Diplomatie is lopen over een dunne lijn.”

Een Europese lijn

Deze week werd een motie aangenomen van GroenLinks waarin een stop wordt bepleit op wapenleveranties en waarin erop wordt aangedrongen om een Europese lijn te trekken. Die werd gesteund door onder meer CDA, D66 en SP. De VVD stemde ­tegen. “Er is Europees geen draagvlak voor. En Nederland levert geen ­wapens aan Saudi-Arabië”, zegt Koopmans. In Europees verband is al afgesproken om geen wapens te leveren aan landen in instabiele regio’s en aan regimes die de mensenrechten schenden. D66’er Sjoerdsma: “De Britten, Spanjaarden en Duitsers houden zich daar niet aan. Er is een momentum om daarin verandering te brengen. Rutte en Blok moeten dat aan andere EU-lidstaten duidelijk maken.”

Lees ook:

Saudi-Arabië dreigt met oliewapen in de zaak-Khashoggi

Saudi-Arabië heeft gedreigd zijn economische gewicht in de strijd te werpen als het wordt geconfronteerd met strafmaatregelen vanwege de verdwijning van de journalist Jamal Khashoggi.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden