Hoekige appeltaart krijgt eigen museum

Het museum van de Beurs van Berlage is open van 10-16 uur, maandag gesloten. Toegang: ¿6,- of ¿4,-. Voor rondleidingen door het hele gebouw kan men zich opgeven via tel. 020-6208112.

MATHIJS SMIT

Omdat de Beurs van Berlage de reputatie heeft het eerste moderne gebouw in Nederland te zijn, is er onlangs een museum in geopend, waarin de achtergronden van het gebouw uit de doeken worden gedaan. Als museumbezoeker hoef je je geen zorgen te maken dat je beurshandelaren in de weg loopt, want met uitzondering van een kleine agrarische termijnhandel wordt er in het gebouw al jaren niet meer gehandeld. De Beurs heeft zich in de loop van de tijd getransformeerd van handelscentrum tot cultuurtempel. In de voormalige goedenbeurszaal worden nu tentoonstellingen georganiseerd en in de zalen van de graan- en effectenbeurs is het Nederlands Philharmonisch Orkest neergestreken.

Het museum, in enkele ruimtes aan de kant van het beursplein, ruikt nog naar verf. Er zijn bouwtekeningen tentoongesteld, door de jaren heen, die laten zien dat Berlage zijn beurs telkens bleef aanpassen aan nieuw verworven inzichten. Ook zijn er allerlei aandoenlijke accessoires te zien: deurkrukken, stoelen, wandkleden, hengsels en een beursbankje, allemaal door Berlage vormgegeven. Ze maken duidelijk dat het gebouw werkelijk tot in de kleinste details is ontworpen. Aan de wand zijn de verzen aangebracht van de dichter Albert Verwey die als uitgangspunt dienden voor de decoraties, die werden uitgevoerd door het toenmalige neusje van de artistieke zalm: de schilders Jan Toorop, Richard Roland Holst en Antoon Derkinderen, en de beeldhouwers Lambertus Zijl en Joseph Mendes da Costa.

Naast de vitrines, een maquette, diakastjes en een fototenstoonstelling biedt het museum ook een proeve van het gebouw zelf. Vanaf de galerij kun je kijken op de goederenzaal, met zijn onbeschrijfelijke ruimtelijk effect. Heel anders is de voormalige vergaderzaal van de Kamer van Koophandel: die mist het volume van de goederenbeurs, maar is niet minder indrukwekkend. En vooral verbazingwekkend. Je denkt je te bevinden in het eerste moderne gebouw van Nederland, terwijl deze ruimte meer ridderzaal dan vergaderkamer lijkt te zijn. Het zware tapijt met het Amsterdamse stadswapen, de donkergroene wandkleden van veloursbrokaat, het houten plafond en het immense, vlammende glas-in-lood-raam - het is middeleeuwser dan het Muiderslot.

Degene die in de tentoonstelling schittert door afwezigheid is Berlage zelf. Volgens de samensteller van de expositie, Jeroen Schilt, is daar bewust voor gekozen. “Berlage is zo veelzijdig dat het niet eenvoudig geweest zou zijn om hem in deze tentoonstelling recht te doen. Door aandacht te besteden aan gedachten die aan de bouw van zijn beurs ten grondslag liggen hebben we hem natuurlijk al gedeeltelijk gekarakteriseerd.” Dat mag zo wezen, maar het blijft jammer. Een paar vitrines over de architect hadden iets kunnen toevoegen aan het gebouw. Als je weer op het drukke Damrak staat kun je, naast de uitgang, een plaquette met de afbeelding van Berlage zien. De gevelsteen is in 1926 geplaatst ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag. Zo heeft hij toch nog, weliswaar aan de buitenkant, een plekje gekregen in het museum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden