Hoe zit het met het draagvlak van de Griekse neonazi-partij?

Studenten protesteren tegen de Gouden Dageraad in het centrum van Athene. Beeld ap

De onrust in Griekenland is flink toegenomen na de moord op rapper en antifascisme-activist en  Pavlos Fyssas(34) tien dagen geleden. Vandaag werd partijleider Nikolaos Michaloliakos van de neonazistische partij Gouden Dageraad gearresteerd wegens het oprichten van een criminele organisatie.

De Gouden Dageraad wordt in verband gebracht met de moord omdat de 45-jarige verdachte aanhanger zou zijn van de neonazi-partij. De partij ontkent met klem iets te maken te hebben met de moord of met andere geweldsdaden tegen migranten.

De moord op Killah P., zoals de rapper in de hiphopwereld bekendstond, leidde tot protesten in Athene en andere delen van Griekenland. De Griekse president Karolos Papoulias zei dat Grieken fascisme geen enkele ruimte mogen geven. Hij liet weten dat het tijd is om verantwoordelijkheid te nemen en dat er politieke daadkracht nodig is om fascisme te bestrijden.

Het ministerie stelde een onderzoek in naar de aanleiding van de moord. Als eerste werd de Griekse politie aangepakt: vijf hooggeplaatste politieofficieren werden uit hun functie ontheven wegens mogelijke banden met de Gouden Dageraad. De hoofden van de speciale troepen van de politie, een snelle reactiemacht te motor en de afdelingen voor interne veiligheid, georganiseerde misdaad en vuurwapens en explosieven zouden de partij hebben geholpen misdaden te begaan.

Verbod
Er gaan stemmen op om de partij te verbieden, maar binnen de Griekse grondwet is dat niet mogelijk. Bovendien bestaan er twijfels over de effectiviteit van een dergelijk verbod. George Tzogopoulos, als politicoloog verbonden aan de Griekse denktank Eliamap, is bang voor heftige reacties van aanhangers en partijleden.

Vanuit Athene legt hij uit dat de regering nu een aantal wetten wil aanpassen. "Kleine groepen die de Gouden Dageraad nu vaak als knokploeg ondersteunen, wil de regering kunnen aanwijzen als criminele organisatie en dus verbieden." De bedoeling daarvan is om de partij te verzwakken, zegt de politicoloog.

Maar wil de regering wel echt deze strijd aangaan? Volgens analisten als Tzogopoulos zijn de Nieuwe Democraten, de partij van premier Samaras, bang om kiezers te verliezen bij een te harde aanpak van Gouden Dageraad. "Veel Gouden Dageraad-stemmers zijn geen fascisten, maar oorspronkelijk aanhangers van de rechterflank van Samaras' conservatieve partij", legt Tzogopoulos uit.

Nostalgie uit de dictatoriale periode
De neonazibeweging Gouden Dageraad haalt haar inspiratie uit de dictatoriale periode waarin de Kolonels het land bestuurden en heeft het vooral gemunt op vakbonden, communisten en immigranten. De leden infiltreren de arbeidersmilieus waar de klappen van de crisis het hardste aankomen. De neonazi-partij probeert vooral in de buitenwijken van Piraeus en de buurgemeenten terrein te winnen en terreur te zaaien.

De oude arbeiderswijken zijn bastions van vakbonden en worden nu zwaar getroffen door het ineenstorten van de scheepsindustrie en de economische crisis. In de gemeentes rond Piraeus was de bevolking vooral werkzaam bij de scheepswerven en in de metaalindustrie. Nu heerst er een werkloosheid van meer dan veertig procent.

Ontheemde kiezers
Volgens de Franse website mediaparts is de moord op Fyssas onderdeel van een uitgekiende strategie en laat het de werkelijke aard zien van de neonazistische organisatie. De wanhoop bij de bevolking is groot en de Gouden Dageraad geeft een simplistische voorstelling van zaken. Met termen als: "Het is de schuld van de immigranten", "wij gaan jullie werk bezorgen", probeert de partij zieltjes te winnen. En de voedingsbodem is vruchtbaar: veel kiezers hebben door de crisis iedere politieke betrokkenheid verloren. Eén daarvan is Dimitris Karavas: "Ik en mijn familie hebben altijd gestemd op de (centrumrechtse) Nieuwe Democratiepartij. Maar vandaag staan we nergens meer in het politieke spectrum."

De aanhang van de Gouden Dageraad groeit nog steeds en de partij voelt zich daardoor sterker. Afgelopen winter vielen troepen van de partij een bijkantoor van Artsen zonder Grenzen binnen om de uitzetting van immigranten te eisen. Extreme middelen worden niet geschuwd en door de aanhangers zelfs goed gekeurd. "Gouden Dageraad is onze laatste strohalm", zegt de werkloze arbeider Tassos. Het maakt hem niet uit dat de partij ervan beticht wordt een criminele organisatie te zijn die in staat is om een man te doden: "Wat dan nog? Tegenwoordig komen mensen om van de honger en daar wordt met geen woord over gerept..."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden