Hoe witte Peggy verandert in zwarte Meg

Tweede roman van Amerikaanse ontdekking Nell Zink vind je geweldig of niks

De piepjonge, lesbische Peggy denkt dat haar identiteit als meisje op een vergissing berust. Man worden en een toneelstuk schrijven, dat is zo'n beetje haar idee van het leven. Maar in plaats van man, wordt ze huisvrouw. Haar zelfbeeld strookt niet met de realiteit. Dat is het thema van de tweede roman van de Amerikaanse ontdekking Nell Zink, waarin alle ellende weer begint bij een mislukt huwelijk. 'Misplaatst' is een bizarre Amerikaanse geschiedenis in het raciale zuiden van de VS - waar de schrijfster zelf opgroeide - vanaf halverwege de jaren zestig tot nu.

Peggy gaat studeren aan de universiteit in Stillwater waar de beroemde, homoseksuele dichter Lee Fleming lesgeeft. Ze vallen als een blok voor elkaar. Al gauw wordt zoon Byrdie geboren, krijgt Peggy na vijf jaar ook nog een dochter, en cijfert ze zich weg voor haar gezin. Als ze een creatieve bui heeft, snijdt ze stekjes van de forsythia's bij het hoofdgebouw van de universiteit waar haar man lesgeeft. Haar leven is een hel. Dat van hem ook. Toch houdt Peggy het schijnbestaan nog tien jaar vol.

"Voor een lesbienne was Lee's huis zoiets als cold turkey afkicken. Soms zag je maandenlang niet één vrouw."

Pas als ze op een dag Lee's auto doelbewust het meer inrijdt en hij haar dreigt te laten opnemen, laat ze de negenjarige Byrdie achter en vlucht samen met haar dochtertje. Ze gaan in een verlaten blokhut wonen, nemen de identiteit aan van een overleden zwarte moeder en dochter en gaan vanaf dan door het leven als Meg en Karen Brown. Ze voegt zich bij de derde minderheidsgroepering; vrouw, lesbisch én nu ook nog zwart.

Het is briljant en volkomen geloofwaardig hoe de schrijfster het voor elkaar krijgt om moeder en dochter van het ene op het andere moment door te laten gaan als kleurlingen. We zijn wie we geloven te zijn. Onze identiteit is in the eye of the beholder.

De hoogblonde Karen wordt meteen gezien als een zwart kind en raakt, zoals dat gaat, bevriend met haar enige andere zwarte klasgenoot. Jaren later gaan Karen en haar vriend studeren aan de universiteit van Virginia met een minderhedenbeurs en ontmoet daar haar broer Byrdie voor het eerst.

Meg heeft Karens leven rond leugens opgebouwd en ziet geen kans meer om haar dochter de ware identiteit te vertellen. Aan de ene kant staan haar leugens tegen Karen en aan de andere kant haar misdaad tegenover Byrdie. Een interessant gegeven dat een andere schrijver verder uitgewerkt zou hebben. Zo niet Zink. Voor de psychologische ontwikkeling moeten we (jammer genoeg) niet bij haar zijn.

In plaats daarvan volgt een hoop gekheid op een stokje, waarin we met de verschillende personages meekijken. Was in haar debuut 'De Rotskruiper' een ik-persoon aan het woord, in 'Misplaatst' volgen we de perspectieven van Peggy, haar man, zoon, dochter, de vriend van haar dochter, vanuit één verteller die net boven het verhaal hangt. En nogal sterk de touwtjes in handen heeft. Hierdoor kunnen we nergens echt dichtbij de personages komen en wordt het lastig om met ze mee te leven.

Zinks vertelstem is net als in 'De Rotskruiper' sterk, grappig, intelligent, zelfs superieur. Maar ook ronduit militant. In plaats van de personages nemen de gekke ideeën te veel de overhand, net als in haar debuut krijgt het iets pamflettistisch, verliest ze in al haar vertelplezier de verhaallijn uit het oog en daarmee de lezer. De onvoorspelbaarheid van het verhaal maakt wel dat je doorleest. Hoe laat ze dit allemaal bij elkaar komen?

In Zinks universum wordt de absurditeit van ons bestaan getoond. Ons repeterende gedrag. Hoe ontzettend grappig we zijn en hoe vreselijk misplaatst allemaal. De steen van Sisyphus die wij eeuw in eeuw uit opnieuw tegen die berg op moeten rollen en het lukt ons niet een keer om die taak te volbrengen. We kunnen er volgens Zink maar beter om lachen. En dat doen we in haar boek ook regelmatig.

De filosofie van het absurde, net als bij Camus en Beckett waarnaar ze vaak verwijst, daar moeten we het mee doen. Je vindt haar werk geweldig óf je vindt het niets. Er is geen tussenweg.

Nell Zink: Misplaatst (Mislaid) Vert. Gerda Baardman. Ambo/Anthos; 272 blz., euro 19,99

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden