Hoe vraag je waardig om hulp?

SEADA NOURHUSSEN

Bij een natuurramp geven we, bij conflicten niet'. Al jaren is dit de verklaring die deskundigen geven voor de almaar afnemende aandacht voor hongersnoden. Ook nu er 20 miljoen levens in Somalië, Zuid-Soedan, Noordoost-Nigeria en Jemen bedreigd worden door wat de Verenigde Naties 'de ergste humanitaire crisis sinds 1945' noemen, gaat die conclusie volgens Farah Karimi op. Toch noemde de actievoorzitter van Giro555, de samenwerkende hulporganisaties, in Trouw de 10 miljoen euro die nu binnen zijn tegen de honger een succes. Want geld vragen voor honger is lastig.

Veel lastiger dan voor een mediagenieke ramp als een aardbeving. Dan geven de Nederlanders snel en veel, vertelde Karimi. Zo'n spectaculair fenomeen heeft meer entertainmentwaarde dan langzaam stervende mensen. Maar volgens hoogleraar filantropische studies Theo Schuyt doen 'hongerende kinderen' het juist weer goed. Hij adviseerde in deze krant scheutig te zijn met dat soort beelden om de handen van de knip te krijgen.

Terwijl ik onlangs een foto van een zwaar ondervoede peuter in het door Boko Haram geterroriseerde noordoosten van Nigeria uit de krant hield. Ik stelde me voor wat ik ervan zou vinden om zo de wereld over te gaan: recht de camera inkijkend, bloot, overgeleverd aan een marketingmachine.

Een onherkenbaar kind dat van zijn moeder te drinken kreeg, kwam ervoor in de plaats. Misschien heb ik Giro555 met die beeldkeus van duizenden euro's aan donaties beroofd. Maar hoe vraag je op een waardige manier om hulp? Op een manier die de privacy van machteloze mensen niet schendt? Of doet dat soort principes er niet toe bij noodhulp?

Ik kom uit het land dat door de grootschalige hulpacties van de jaren tachtig, zoals het megaconcert Live Aid en de hit We are the world, haast voorgoed is getekend. Menig popster, Bob Geldof bijvoorbeeld, heeft een carrière te danken aan de hongersnood destijds in Ethiopië. Deze 'glamourhulp' vol versimpelde waarheden noemde Arjen Hehenkamp, directeur van Artsen zonder Grenzen, een paar jaar geleden 'schadelijk'. "Die actie voor Ethiopië liet onbesproken dat deze hongersnood geen natuurramp was, maar gecreëerd was door de machthebbers om rebellen uit een bepaalde regio uit te hongeren."

Maar ja, conflicten scoren niet. Natuurrampen wel. Dat de crises in Zuid-Soedan, Somalië, Noordoost-Nigeria niet alleen door het uitblijven van regens worden veroorzaakt, willen we niet weten. Dus wat doe je dan als journalist of hulporganisatie? Laat je de emotie of de feiten spreken? Bram Vermeulen maakte voor Nieuws-uur een indringende, menselijke reportage over de extreme droogte in Somaliland en werd geconfronteerd met harde reacties op Twitter. Een deel gaf 'de islam' en 'stammenoorlogjes' de schuld, anderen vroegen waar de hulp van de eigen regering en de Golfstaten bleef. Vermeulen antwoordde dat Somaliland zelf met hulp van de diaspora de meeste hulp biedt, en dat Saoedi-Arabië, Turkije en Koeweit schepen vol voedsel stuurden, terwijl westerse landen nog aan het vergaderen waren.

Ik probeer ondertussen het onderscheid te zien tussen de ecologische oorzaken - zoals boskap - en de klimatologische oorzaken achter de droogte. En te begrijpen hoe droogte geweld veroorzaakt tussen nomaden en boeren om graasweiden en akkers. En hoe gewapende strijd en geopolitieke belangen, zoals landbouwsubsidies in het Westen, voedselonzekerheid creëren.

Juist nu honger een terugkerend fenomeen is geworden is verdieping cruciaal. Of dat nu scoort of niet.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden