Hoe ver ga je om je familie te beschermen?

Adam Haslett maakt van tragische familiegeschiedenis een hartverwarmende roman

Een roman over een gezin waarin de manisch-depressieve vader een einde aan zijn leven maakt als zijn drie kinderen in de puberleeftijd zijn, terwijl de oudste zoon vervolgens erfelijk belast blijkt. Een geschiedenis over twee generaties in de greep van een geestesziekte. Het is niet bepaald een thematiek waar je op het eerste gezicht vrolijk van wordt, maar de Amerikaanse auteur Adam Haslett (1970) is er wonderwel in geslaagd om er een roman van te maken die allerminst deprimerend is. Gek genoeg eerder hartverwarmend.

'Denk me weg' is Hasletts tweede roman, nadat hij eerder debuteerde met een veel geprezen verhalenbundel waarin de geestesziekte in zijn gezin van herkomst al een opvallende rol speelde.

'Denk me weg' geeft niet alleen een indringend beeld van het psychische lijden van vader John en zoon Michael, maar laat je als lezer ook intens meeleven met de directe omstanders en hun angst, hun onmacht, hun ongeduld en, niet in de laatste plaats, hun ondanks alles onvermoeibare zorg en liefde.

Juist de vorm die Haslett heeft gekozen, draagt er aan bij dat we dicht op de huid van alle betrokkenen zitten: naast John en Michael zijn dat Margaret, de echtgenoot en moeder, en de jongere kinderen Celia en Alec. In de opeenvolgende hoofdstukken komen zij beurtelings aan het woord in de ik-vorm. Zo leren we alle personages kennen en ontstaat tegelijkertijd een diep inzicht in wat geestesziekte teweeg brengt in een gezinsleven. Haslett is een meester in de psychologische portrettering van de personages. Impliciet laat hij zien hoe het trauma van de suïcide een angstvallig verlangen naar veiligheid en verlatingsangst heeft nagelaten in de achterblijvers.

Hoogtepunt vormt zijn portret van Michael, een onmogelijke jongen die zijn liefhebbende en grenzeloos zorgzame omgeving voortdurend tot wanhoop drijft. Haslett maakt diens stormachtige binnenwereld zichtbaar in een mix van vormen: in de brieven die hij aan zijn lievelingstante schrijft lezen we zijn groteske, surrealistische uitvergroting van de werkelijkheid; zijn zelf-anemnese (bij opname in een kliniek) is het autobiografische portret van een manische geest, verbeeld in een wervelende lawine van taal. Hier overtreft Haslett zichzelf in stilistische zin.

Liefde en compassie vormen in het hier geportretteerde gezin de boventoon. En daar komt dan nog eens de empathie van de schrijver bij. Ook de humor - vooral afkomstig van Michael met zijn absurdistische kijk op de alledaagse werkelijkheid - draagt eraan bij dat de roman niet blijft steken in het donker van de depressie.

'Denk me weg' laat de kracht en pracht zien van de menselijke impuls om je broeders hoeder te zijn, maar roept ook indringende vragen op. Hoe ver wil en kun je gaan om degenen van wie je het meeste houdt te redden? In hoeverre moeten we ook leren leven met onze onmacht om voor alles een oplossing te vinden? Dat laatste is een interessante notie in dit tijdsgewricht waarin we steeds minder goed lijken te kunnen leven met het oncontroleerbare en onvermijdelijke.

Wel moet gezegd dat Hasletts empatische inzicht in de condition humaine dieper gaat dan zijn stilistische vermogens reiken. Hij schrijft nogal rommelig, niet altijd gefocust. De stemmen van zijn personages bevatten meer ruis dan nodig was geweest. De roman had een strengere redacteur verdiend. En een iets nauwkeuriger vertaler - de ongelukkige titel was al een eerste teken aan de wand.

Maar ook als literaire fijnproever blijf je achter met een aangrijpend verhaal dat onder je huid is gekropen en je nog wel even bezighoudt.

Adam Haslett: Denk me weg (Imagine me gone) Vert. Irving Pardoen. Hollands Diep; 382 blz. euro 22,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden