Hoe tovenaarsleerling Elco Brinkman zijn meester toch nog overtrof.

Er is een tijd geweest dat ik zijn naam niet kon spellen zonder tureluurs te worden. Vanwege zijn eeuwige roep om daadkracht. Zijn oproep aan burgers (ook de zwakkeren onder hen) om zelf hun broek op te houden, zijn lasogen en vooral de vanzelfsprekendheid waarmee hij zich door zijn partij op het schild liet heffen als de toekomstige premier van Nederland. Elco Brinkman, schreef ik in 1993, kandideert zich als de koningszoon Rehabeam, die hoogmoedig aankondigt het volk nog straffer te zullen aanpakken dan zijn vader Salomo had gedaan. Dat voorspelt weinig goeds.

Dat het vervolgens zo slecht met hem zou aflopen, kon ik toen niet bevroeden. De oude koning Lubbers keerde zich pontificaal tegen zijn zoon. Het CDA kwam bij de verkiezingen in 1994 in een vrije val terecht en Brinkman verdween geruisloos van het toneel, zonder dat iemand een traan om hem liet. Tot overmaat van ramp kreeg hij nog kanker ook. Ik wist dat hij desondanks kans had gezien weer overeind te krabbelen. Toch keek ik ervan op dat de Volkskrant hem dezer dagen uitriep tot de invloedrijkste Nederlander, en wel op basis van een netwerkanalyse van de Erasmus Universiteit van Rotterdam. Brinkman (58), sinds 1995 voorzitter van Bouwend Nederland (voorheen AVBB), overtroeft Alexander Rinnooy Kan, voorzitter van de Ser, Aad Jacobs, oud-topman van de ING-groep, Rijkman Groenink, voorzitter van de raad van bestuur ABN Amro, en niet te vergeten Ruud Lubbers, die als zesde eindigde.

Hier is sprake van een ongehoord huzarenstukje. Ongelooflijk eigenlijk. Maar nu ik erover nadenk, is het ook weer niet zo verbazingwekkend. Deze zoon van een antirevolutionaire burgemeester beschikt niet alleen over een uitstekend stel hersens, het is ook nog eens een keiharde werker met een ijzersterk plichtsbesef. Het is bovendien iemand die zichzelf durft te zijn, desnoods dwars tegen de stroom in. Bovendien heeft hij een behoorlijke portie lef en vechtlust. Zo trok hij als kandidaat-premier onverschrokken ten strijde tegen het onvermogen van politici om orde op zaken te stellen. Politici, aldus zijn keiharde oordeel, draaien voortdurend om de hete brij heen. Daarmee dompelen ze het land in malaise en stroperigheid. Die strijdlust is gebleven. ,,Het is nog altijd hetzelfde”, zegt hij in de Volkskrant. ,,Het eindeloze ideologische debat over privatisering, tol heffen, Schiphol, de AOW, rekeningrijden – het is totaal vastgelopen.”

De vraag is waarom hij het met deze eigenschappen in de politiek niet redde en in het bedrijfsleven wel. Het antwoord ligt een beetje voor de hand: de politiek is niet gediend van rechtlijnigheid en gezond verstand. Je kunt wel honderd keer roepen dat er knopen moeten worden doorgehakt en er orde op zaken moet worden gesteld, als puntje bij paaltje komt, deinst de politieke elite telkens terug voor de (gevreesde) electorale consequenties. Nederland is in essentie een land van pappen en nathouden, van wikken en wegen. Kortom, Brinkman was gewoon te hard van stapel gelopen, zoals hij later ook heeft toegegeven. Hij riep tegenkrachten op in zijn eigen partij. Zelfs Lubbers keerde zich tegen hem, en zo riep Brinkman als het ware zelf zijn val over zich af.

Maar inmiddels heeft de politiek ook zijn lesje geleerd. Met pappen en nathouden vervreemdde zij uiteindelijk hele lagen van de bevolking van zich en scheelde het maar een haar of de relatieve buitenstaander Pim Fortuyn zou in 2002 de failliete boedel hebben overgenomen. Zo schuilt er toch nog enige genoegdoening in de uitverkiezing van Elco Brinkman. En het meeste misschien nog wel in het feit dat deze tovenaarsleerling van Ruud Lubbers (die hem op zijn 34ste tot minister bombardeerde en op z’n 45ste tot zijn opvolger) zijn meester toch nog overtrof. Het bewijst dat het pappen en nathouden van Lubbers uiteindelijk minder gewicht in de schaal blijkt te hebben gelegd dan Brinkmans daadkracht en lef.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden