Sportief Elftal

Hoe steun je de keeper na een pijnlijke blunder?

De Liverpooldoelman treurend op het gras van het NSC Olimpiyskiystadion in Kiev, na de verloren Champions League-finale tegen Real Madrid.Beeld Getty Images

In de rubriek 'Sportief Elftal' buigen twee deskundigen uit een panel van elf zich over een actueel sportief vraagstuk. In deze aflevering: schaamte. De doelman van Liverpool, Loris Karius, sloeg twee flaters in de finale. Hoe moet je daarmee omgaan? Welke nazorg moet die keeper krijgen? 

Het was een nachtmerrie. Liverpool-doelman Loris Karius ging twee keer opzichtig in de fout tijdens de verloren Champions League-finale tegen Real Madrid (3-1). Blunders van keepers vallen meestal extra op. De Engelse goalie Peter Shilton blameerde zich in de cruciale kwalificatiewedstrijd voor het WK 1974 tegen Polen, de Ierse doelman Pat Bonner verslikte zich tijdens het WK'94 in een schot van Wim Jonk en ook sluitpost Edwin van der Sar maakte regelmatig bloopers in de Engelse Premier League.

Bekijk hieronder de blunder van Pat Bonner na het schot van Wim Jonk

Ook buiten de voetballerij zijn er soms dat soort dramatische sportmomenten. Denk aan 'De Wissel' van schaatser Sven Kramer, de blunder van schaakgrootmeester Bobby Fischer in de strijd om de wereldtitel tegen Boris Spassky (1972) en ook de Amerikaanse atleet Ben Payne wordt nog wel eens badend in het zweet wakker. Hij dacht drie jaar geleden een tien kilometer-wedstrijd te winnen, juichte zelfs al, maar werd alsnog ingehaald door zijn achtervolger Scott Overall.

"Het is maar net hoe zwaar of hoe licht je dat als sporter opneemt", stelt oud-volleybalcoach Peter Murphy. "In dergelijke situaties is er sprake van drie fases: de gebeurtenis, het gevoel en de gevolgen. De gebeurtenis zelf is altijd neutraal. Vervolgens ga je die gebeurtenis inkleuren. Welk gevoel houd je eraan over? Veel sporters zeggen: het is de schuld van de gebeurtenis. Nee, het is de inkleuring die je eraan geeft. Vecht je ertegen, loop je ervoor weg of sta je vanaf dat moment verstijfd op het veld?"

In het hier en nu

Karius (24) bood na afloop van de finale zijn excuses aan voor zijn fouten. Niettemin ontving de Duitse doelman enkele doodsbedreigingen. Ongepast, vindt sportpsycholoog Rico Schuijers. "Karius is nu niet ineens een slechtere doelman geworden. Alleen, er zullen voor hem ongetwijfeld momenten komen waarop hij herinnerd wordt aan zijn fouten. Geheugen kent namelijk geen tijd. In de hersenen zit een gebied, de amygdala (amandelkern), waarin alle emotionele herinneringen worden opgeslagen, zoals bijvoorbeeld de plek waar je was ten tijde van 9/11."

Murphy: "Een blunder zoals die van Karius heeft een gigantische impact. In topsport, waar je voortdurend te maken hebt met plussen en minnen, is het belangrijk om het verleden en de toekomst weg te denken. Je moet in het 'hier en nu' leven. Niet alleen na pieken, maar ook na teleurstellingen. Als volleybalcoach probeerde ik mijn speelsters in een soort cocon te krijgen, zodat ze gefocust bleven op hun prestatie.

"Toen ik eens een speelster zag die met andere dingen bezig was, vroeg ik een time-out aan. Tijdens die time-out zei ik tegen haar: 'Moet je eens achter je kijken!' Waarna ik een stevige por in haar zij gaf. Ineens schrok ze wakker. 'Wat doe jij nou?' vroeg ze verbaasd. Het was niet des coaches wat ik deed. Maar soms moet je als coach ongebruikelijke dingen doen om iemand in de realiteit van het moment te krijgen."

Schuijers: "Een keeper is zich ervan bewust dat een fout meteen cruciale gevolgen kan hebben. Dit is iets anders dan wanneer een aanvaller balverlies lijdt. Dat besef is belangrijk. Ook op jonge leeftijd maken keepers fouten en meestal zijn ze daarna weer doorgegaan. Wat nu het verschil maakt, is dat er miljoenen mensen meekeken."

Murphy: "Ik zou zeker gaan praten over een dergelijke blunder. In het geval van Karius: zijn ploeggenoten moeten zich uitspreken over wat er is gebeurd. Ook de trainer en staf moeten hun zegje doen. Dus niet wegstoppen, maar juist openlijk op tafel leggen en er met elkaar over praten. Wat is dit allemaal? Wat hangt hier verder nog aan vast?

Slordigheidsfout

"Vervolgens is de vraag: hoe ga je dit oplossen? Kan iemand dit een plek geven? Vindt hij de rust of stopt hij het weg en blokkeert hij op spannende momenten? Die blunder in de Champions League-finale had te maken met het cognitieve, emotionele en bewegingsniveau van de keeper. Voor mij is dit opnieuw een voorbeeld dat de waarneming onder hoogspanning soms smaller wordt."

Schuijers: "Dat is zeker waar. In de psychologie werken we met vier termen: 'kleinbuiten', je aandacht gaat naar iets kleins buiten jezelf. 'Grootbuiten', het overzicht naar buiten zoals een laatste man die de bal naar voren schopt. 'Grootbinnen', zoals een groot gevoel als schaamte of angst wat bij je wordt opgeroepen. En 'kleinbinnen', zoals een detail als de korte teleurstelling na een gemiste kans of pijn aan de enkel. Karius heeft het gevaar van de loerende Benzema helemaal niet gezien. Het was een slordigheidsfout, geen spanningsfout."

Murphy: "Bij de verwerking kun je ook praten met lotgenoten; collega's die hetzelfde is overkomen. Ook therapie is een optie. Een psycholoog is dan misschien te licht. Je komt eerder in de buurt van de rouwverwerking."

Schuijers: "Zeker. Ik denk dat je het moet behandelen als trauma. Als je als team nog met elkaar verder moet, is het verstandig om dit met elkaar te bespreken.

"Een medespeler mag dan best zeggen: 'Hé Karius, wat maak je me nu?' Het is typisch de voetballerij om nu te zeggen dat Karius geen toekomst meer heeft in het voetbal. Alsof hij nu ineens niet meer kan keepen. Onzin."

In het sportief elftal buigen zich per aflevering twee van de elf deskundigen over een actueel sportief vraagstuk. Lees hier meer afleveringen.

Lees ook: Hoe zou het Loris Karius, de tragische doelman, vergaan?

You'll never walk alone, luidt die regel uit het beroemde lied van Liverpool. "Maar na afloop van de Champions League finale lag Karius moederziel alleen in zijn eigen strafschopgebied", schreef Wim Boevink. "Er was geen medespeler die zich om hem bekommerde."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden