Hoe slaag je als je behoort tot generatie Y?

De generatie die is geboren na 1986 geldt als flexibel, grenzeloos en op zichzelf gericht. Vrij opgevoed, met veel keuzes, slagen velen erin de aandacht op zich te vestigen. Maar in deze generatie zijn ook mensen te vinden die zich buitenstaander voelen. Verbinding zoeken, soms ook door jezelf even opzij te schuiven, kan dan een oplossing zijn.

Maatschappelijke belangstelling hebben ze niet. Belangstelling voor zichzelf des te meer. Jongeren geboren na 1986 zijn narcistisch, zelfzuchtig en doorlopend op zoek naar een podium. Ze genieten een enorme vrijheid en grenzen krijgen ze nauwelijks opgelegd.

Dit sombere beeld werd eind 2009 geschetst in het Motivaction-boek 'De grenzeloze generatie en de eeuwige jeugd van hun opvoeders' van Frits Spangenberg en Martijn Lampert.

De Britse arts en essayist Theodore Dalrymple vatte de bevindingen van de onderzoekers onomwonden samen in het voorwoord van het boek: ¿Als ik de conclusies van de schrijvers in één zin zou moeten samenvatten, dan zou ik zeggen dat zij de onstuitbare opmars van zelfingenomenheid in Nederland in kaart hebben gebracht.¿

Is het echt zo slecht gesteld met de grenzeloze generatie - ook wel 'generatie Y', de 'netwerkgeneratie' of de 'pragmatische generatie' genoemd?

¿Om te beginnen is deze generatie niet homogeen¿, waarschuwt Frits Spangenberg, die met zijn boek naast lof, ook veel kritiek te verstouwen kreeg. ¿ De hersenen zijn toevallig in hetzelfde ontwikkelingsstadium, maar verder vertonen jongeren binnen hetzelfde cohort flinke verschillen.¿ Spangenberg duidt op het onderscheid tussen 'pragmatici' en 'buitenstaanders' .

¿Pragmatici zijn zelfredzaam en weten goed wat ze willen. Ze zijn hoogopgeleid, debatteren actief op sociale netwerken als Twitter en Facebook en vinden hun draai wel. Maar een even groot deel van deze generatie - wij gebruiken de term 'buitenstaanders' - vindt zijn weg veel moeilijker. Zij hebben vaker een lagere startkwalificatie op de arbeidsmarkt en minder aspiraties, op sociale netwerken zijn zij passiever. Voor hen kan de maatschappij aanvoelen als een verraderlijke draaikolk. Met hun intelligentie is niks mis, wel ervaren zij dat veel wegen voor hen zijn afgesneden. Wie aspiraties en ambitie niet van zijn ouders meekrijgt, heeft het moeilijker.¿

André Platteel, coach en schrijver, vindt het beeld van de grenzeloze generatie 'veel te negatief' en zelfs stigmatiserend.

¿We doen alsof jongeren zo egoïstisch en zelfingenomen zijn, maar in feite is het niet de jonge generatie, maar de hele cultuur die zo in elkaar steekt. Narcisme, egoïsme en strijd zijn kenmerken van de tijd, niet van deze generatie alleen. ¿

Platteel was als adviseur verbonden aan Rotterdam European Youth Capital. Hij bedacht en leidde het project YourLab, een intensief en groepsgewijs coachingstraject, waarin hij met honderd jongeren onder meer een fictieve politieke partij oprichtte, nadacht over een blauwdruk voor de samenleving en een persoonlijke droom nastreefde.

¿In YourLab lag het accent op verbinding. We spoorden jongeren aan om kwetsbaar te durven zijn, te vertellen over hun diepste angsten en verlangens. Narcisme en desinteresse maakten snel plaats voor empathie en openheid.

¿Gevraagd naar hun diepste verlangen, bleek werkelijk iedereen, ongeacht achtergrond, in de eerste plaats te verlangen naar liefde. Naar het gevoel gekend en geliefd te zijn en niet steeds op de tenen te hoeven lopen. Jongeren hebben tweehonderd Facebook-vrienden, desondanks is er een enorm verlangen naar echt contact. Onze cultuur is gericht op autonomie, een sterke identiteit is wenselijk, we worden geacht te pas en te onpas onze mening te spuien. Dat leidt niet tot verbinding, maar tot vervreemding, want als autonoom mens zie je 'de ander' doorlopend als bedreigend. ¿

Platteel heeft moeite met het stigma dat, deels ingegeven door mopperaars als Dalrymple, op de generatie drukt. ¿Veel jongeren zouden graag anders willen. Zij zijn al niet gelukkig met hun eigen generatie en hebben dan ook nog te dealen met de afkeurende blikken van voorgaande generaties.¿ Platteel merkte dat veel jongeren zich gevangen voelen binnen hun eigen generatie. ¿De samenleving lijkt ontstellend veel vrijheid te bieden, maar jongeren zijn slechts vrij als ze een keuze maken die past binnen de normen, regels en wetten die de westerse samenleving voorschrijft. Jongeren moeten economisch inzetbaar zijn, liefst een gezin stichten. De maatschappij levert tal van ingrediënten aan voor een taart, maar de enige taart die ervan te maken is, is er een die jongeren zelf niet lekker vinden.¿

De jeugd is doorlopend op zoek naar een podium, bleek uit het boek van Motivaction. Wie onvoldoende leuk/ sterk/overtuigend is, valt erbuiten. Platteel noemt die strijd in zijn boek '(Y)our World' het belangrijkste pijngebied van de samenleving. ¿Omdat iedereen elkaars concurrent is, ontstaan voortdurend conflicten.¿

Letterlijk is er sprake van een podium, zegt Platteel, bij de vele talentenjachten als Idols en The Voice of Holland. ¿Hoewel de makers van The Voice al beter doorhadden dat het publieke afzeiken niet meer werkt.¿ Jongeren worden sterker en beter door samenwerking; alleen maar strijd, concurrentie en afzeiken werkt averechts.

Volgens Spangenberg zijn het niet alleen de jongeren zelf die dat podium kiezen, maar zijn het ook voorgaande generaties die hen daartoe aansporen. ¿Kinderen worden door hun ouders al vroeg op een voetstuk gehesen. Ze worden doorlopend geprezen en krijgen veel goedkeuring. Drie krassen op een vel papier zijn al 'prachtig'. Veel beter zou het zijn als ouders ook eens zouden zeggen: 'Nou, ik snap werkelijk niet wat je met deze tekening bedoelt'. ¿

Anders dan Platteel maakt Spangenberg zich geen zorgen om de concurrentiestrijd. ¿Concurrentie zet je op scherp. Het is goed om te leren strijden voor wat je wilt. Dat geldt niet alleen voor een plekje op dat podium, maar ook voor sport en de liefdesmarkt.¿ Maar wie gaat strijden, kan beter niet al te hoog op een voetstuk staan, want dat vecht zo lastig, waarschuwt Spangenberg.

Platteel merkt in de begeleiding van jongeren dat zij samenwerking verkiezen boven voortdurende strijd. Hij merkt dat jongeren er genoeg van hebben voortdurend op hun tenen te moeten lopen. ¿Eén van de Rotterdamse jongeren die ik begeleidde wilde een sportdag voor gehandicapte kinderen organiseren. Samen keken we naar wat hij wilde, wat hij zelf kon en waarbij hij hulp nodig had. Zonder deze veilige omgeving zou hij nooit om hulp hebben gevraagd. ¿

Platteel wijst op de jongeren die niet meekomen in de strijd om de aandacht. ¿Voor jongeren die buiten dat podium vallen, is dat teleurstellend. Eenzaam, ook. ¿ Hij ziet maar één oplossing: verbinding.

¿Jongeren moeten de moed hebben om het beeld dat zij van zichzelf hebben even opzij te zetten en die verbinding aan te gaan. Soms vergt dat rigoureuze keuzes - het loslaten van oude structuren, bijvoorbeeld. Eén van de jongens uit YourLab rekende zich oorspronkelijk tot de harde kern van Feyenoord. Na dit project realiseerde hij dat hij niet hoefde te vechten of mensen in elkaar te trimmen. Hij brak uiteindelijk met zijn oude Feyenoord-vrienden.¿

Eén ding is zeker: na deze generatie komt er een volgende. En die zal anders zijn, al was het maar omdat de generatie Y dat zelf wil. Spangenberg: ¿Vraag je de jeugd wat zij vindt van haar eigen opvoeding, dan is er ook kritiek. Ze zeggen bijna allemaal dat ze hun eigen kinderen minder vrij en met meer structuur en regels zullen opvoeden.¿

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden