Hoe probeert Nederland een brand als in Londen te voorkomen

De uitslaande brand in de Grenfell Tower in Londen zorgde voor zeker zes doden en zeventig gewonden. Beeld Photo News

Veel architecten zien brand als een calamiteit die nauwelijks voorkomt, zegt civiel ingenieur Ruud van Herpen. Daarom investeren ze liever niet te veel in dure maatregelen.

Een uitslaande flatbrand zoals die in de Londense Grenfell Tower zul je in Nederland minder snel zien, zegt civiel ingenieur en brandveiligheidsexpert Ruud van Herpen. Er is hier een stuk minder hoogbouw, en de veiligheidsrichtlijnen zijn relatief streng. Zo moet iedere woning een uitgang hebben die in dertig meter te bereiken is, moet er in een trappenhuis van meer dan twintig meter een aparte ‘rooksluis’ zijn en krijgen alle nieuwbouwwoningen sinds 2003 een rookmelder.

Toch is het in de praktijk heel moeilijk om een goede brandveiligheid te realiseren, zegt Van Herpen. “Het kan op papier allemaal kloppen, maar je kunt nooit garanderen dat er geen doden vallen. Zeker niet bij een extreme brand.” In Nederland is de regelgeving nu op een niveau dat er ongeveer 70 branddoden en 1200 brandgewonden per jaar vallen. “Dat vinden we kennelijk maatschappelijk acceptabel.”

Aanvullende regels

Een zeker risico kun je nooit uitsluiten, maar Van Herpen vindt het wel merkwaardig dat de voorschriften in het Bouwbesluit (de richtlijn waaraan alle nieuwe gebouwen moeten voldoen) niet verder gaan dan gebouwen boven de zeventig meter. “Voor hele hoge gebouwen gelden geen aanvullende regels, terwijl je echt wat extra’s moet doen.”

In samenwerking met Brandweer Nederland en verschillende bedrijven schreef hij daarom in 2014 de ‘Handreiking brandveiligheid in hoge gebouwen’. Daarin staan bijkomende maatregelen voor gebouwen boven de zeventig meter, zoals een sprinklerinstallatie in iedere woning en een hogedrukinstallatie in het trappenhuis, zodat rook zich niet zo snel kan verspreiden. “Dat zijn hartstikke simpele stukjes techniek die veel verschil kunnen maken.”

De Nederlandse brandveiligheidsregels Beeld Sander Soewargana, Trouw

Hoewel die maatregelen niet wettelijk verplicht zijn, passen architecten ze vaak wel toe. Maar liever bouwen ze niet hoger dan 70 meter om de kosten te drukken, zegt Van Herpen. “Veel gebouwen worden net onder of boven de 70 meter gebouwd, zodat architecten geen extra dure maatregelen hoeven te nemen. Ze zien brand als een calamiteit die nauwelijks voorkomt. De Zuidas in Amsterdam staat er vol mee, en je ziet het in steden als Apeldoorn en Haarlem. Die gebouwen van rond de 70 meter zijn een groter risico dan de écht hoge gebouwen met extra maatregelen.”

Risico's en regels

Volgens Van Herpen moeten we in Nederland – net als in veel andere Europese landen - meer denken in risico’s dan in regels, omdat regels altijd een beperkte houdbaarheid hebben. Als voorbeeld noemt hij de vergrijzing, waardoor in de toekomst andere risico’s ontstaan. 

“In Nederland hebben we de gewoonte om een gebouw leeg te maken bij brand", zegt hij." Maar ouderen die steeds langer thuis wonen kunnen vaak niet vluchten. Dan moet je andere maatregelen treffen, zoals het inrichten van veilige zones in het gebouw zelf. Daarvoor heb je veel sterkere draagconstructies nodig, maar daar willen architecten niet altijd aan. Calamiteitenvoorzieningen worden vaak gezien als weggegooid geld.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden