Nutteloze kennis

Hoe Popke Petrus Willebrordus werd

Popke de JongBeeld parlement.com

Friezen zijn een eigenzinnig volkje (ik mag dat zeggen, want ik behoor er zelf toe...). In een tamelijk recent verleden uitte zich dat in het gebruik van de voornaam van de vader, ook al stond die naam nergens officieel te boek. 

Voorbeeld? Oud-premier Gerbrandy staat overal bekend als Pieter Sjoerds ('zoon van Sjoerd') Gerbrandy, terwijl heit Sjoerd hem in 1885 toch 'slechts' onder de naam Pieter bij de burgerlijke stand aanmeldde - en vervolgens de akte doodleuk met S.J. (is Sjoerd Joukes) Gerbrandy ondertekende.

Voor een opvallende variant zorgden de katholieke Friezen. Bij de naamgeving van hun kroost twijfelden ouders in de negentiende eeuw nogal eens tussen de Friese namen die eeuwenlang waren doorgegeven, en de heiligenkalender. Niet zelden vond men een salomonsoplossing: in het bevolkingsregister werd de baby als Douwe ingeschreven, in de doopboeken van de kerk als Dominicus. Historici, tevergeefs op zoek naar een (katholieke) Bartele, Geale, Tetsje, Geartsje en Ymkje, zullen deze vermoedelijk in de kerkelijke archieven als Bartholomeüs, Michaël, Theodora, Gertrudis en Imelda kunnen vinden. Vanaf 1900 drong het 'kerklatijn' ook tot de gemeenteadministratie door.

Van Popke de Jong (1865-1943), een Tilburgse ondernemer met Friese roots en gedurende twintig jaar Eerste Kamerlid voor de Roomsch-Katholieke Staatspartij, is bekend dat hij zijn naam zelf 'verroomste' - of was Popke in Brabant wellicht te Fries? Hoe het ook zij: bij de arrondissementsrechtbank van Breda liet hij in 1903 zijn voornaam officieel veranderen in Petrus Willebrordus. Opvallend: zijn vader was een 'échte' Willebrordus - waar je wellicht Wiebe had verwacht. Had deze bij zijn zoons geboorte bewust voor een echte Fryske namme gekozen? Eigenzinnig was ook diens handtekening, waarin hij, evenals de Gerbrandy's, de voornaam van zijn vader had verwerkt: Willebrordus Ruurds de Jong.

We waarschuwen alvast: u hoeft dit niet per se te weten, maar meer Nutteloze Kennis vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden