Hoe pakt het nieuwe regeerakkoord economisch uit?

et regeerakkoord wordt uitgereikt aan de pers tijdens de persconferentie waarin PvdA-leider Diederik Samsom en VVD-leider Mark Rutte samen het regeerakkoord presenteerden. Beeld anp
et regeerakkoord wordt uitgereikt aan de pers tijdens de persconferentie waarin PvdA-leider Diederik Samsom en VVD-leider Mark Rutte samen het regeerakkoord presenteerden.Beeld anp

De nieuwe coalitie hervormt en bezuinigt. maar wat zijn de effecten op het het overheidstekort?

Esther Bijlo

Bezuinigt Rutte II snel of langzaam?
Het hangt er tussenin. Het nieuwe kabinet snoeit aanzienlijk maar doet niet wat de Europese afspraken in het Stabiliteits- en Groeipact voorschrijven. Het begrotingstekort komt in 2017 nog op 1,5 procent uit, en niet rond de 0 zoals eigenlijk de bedoeling is. De staatsschuld daalt nauwelijks als gevolg van het beleid van Rutte II: van 71,3 procent van het bruto binnenlands product in 2013, naar 70,6 procent in 2017.

Dat is dus nog een flinke stap, ongeveer 60 miljard euro, verwijderd van de grens van 60 procent waar de landen van de muntunie op termijn onder moeten blijven. Daar komt bij dat de bezuinigingen per jaar toenemen. Niet eerst al het zuur dus en aan het eind van de kabinetsperiode pas het zoet, constateert de twitterende hoogleraar economie Bas Jacobs tevreden. Jacobs pleitte eerder voor rustig bezuinigen op de korte termijn om de economische groei niet te veel te schaden.

Dit 'backloading', zoals het in jargon heet, zal het IMF vermoedelijk gunstig stemmen. Landen als Griekenland worden juist gedwongen aan 'frontloading' te doen, eerst heel veel zuur. Maar het IMF stelt sinds kort krachtig dat toch niet ieder land tegelijk hard moet bezuinigen om de groei niet kapot te maken.

Kosten de besparingen van het nieuwe kabinet dan helemaal geen groei?
Jawel, dat is bijna onvermijdelijk. Om het overheidstekort omlaag te krijgen van 2,8 procent nu naar 1,5 procent in 2017, zijn bezuinigingen nodig ter waarde van 2,3 procent van het bruto binnenlands product. Er gaat in die snijstrijd dus 1 procent verloren, bijvoorbeeld aan gemiste belastinginkomsten doordat het aantal banen bij de overheid krimpt. Hoogleraar macro-economie Roel Beetsma vindt de schatting van 1 procent wel aan de hoge kant. "Het zou kunnen meevallen omdat er ook een vertrouwenseffect is. Er komt nu meer duidelijkheid over een aantal grote dossiers zoals de woningmarkt en de arbeidsmarkt. De toegenomen zekerheid hierover kan een gunstiger effect hebben op de bestedingen dan de modellen kunnen berekenen. De gevolgen van veranderingen in vertrouwen zijn veel lastiger in te schatten dan de pure, Keynesiaanse effecten van beleid."

Iets meer optimisme is dus gerechtvaardigd?
Het Centraal Planbureau (CPB) denkt van wel, zij het om andere redenen. Het nieuwe kabinet verbetert de overheidsfinanciën zodanig, stelt het planbureau, dat er ergens na 2017 weer ruimte lonkt voor lastenverlichting of hogere uitgaven. Dat moet Beetsma nog maar zien. De kans is volgens hem behoorlijk groot dat de economische groei lager uitvalt dan het door het CPB geschatte gemiddelde van 1,25 procent per jaar, waar Rutte II het regeerakkoord op gebouwd heeft. "Nederland zal al blij moeten zijn met 1 procent. De eurocrisis zal langer doorwerken dan het CPB denkt."

Er is nog een ander risico, is de schatting van de bloggende hoogleraar economie Sylvester Eijffinger. De pijn van de bezuinigingen komt vooral terecht bij de ouderen en bij de hogere middeninkomens. Dat zal de coalitie na een paar jaar regeren onder zware druk zetten, verwacht Eijffinger. Het is dus zeer de vraag of dit kabinet, anders dan Rutte I, de vier jaar wel zal volmaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden