Hoe overleef ik de klimaattop?

Een deelneemster van de Klimaatparade die aandacht vraagt voor klimaatverandering vanwege de Klimaattop in Parijs.Beeld anp

Wie geïnteresseerd is in klimaatnieuws krijgt het zwaar te verduren. De klimaatconferentie in Parijs zal een stroom aan vaak complexe, informatie opleveren. Deze leeswijzer biedt een helpende hand, met uitleg over klimaatjargon, de relevante websites en klimaattwitteraars.

Klimaatjargon

COP21
Dit is waar het nu allemaal om draait. De 21ste Conference of the Parties (COP), van 30 november tot 11 december in Parijs. De COP is het besluitvormende orgaan voor de klimaatonderhandelingen: daar komen jaarlijks alle partijen samen. Dat is nu dus voor de 21ste keer; in 1995 was de eerste, in Berlijn. Niet ieder jaar worden nieuwe afspraken gemaakt. Nu is dat wel de bedoeling, vandaar al die aandacht.

IPCC
Het wetenschappelijk comité van de Verenigde Naties, het fundament van alle klimaatbeleid. Levert de feiten, cijfers, scenario's, kortom alles wat maar te vinden is over de ontwikkeling van het klimaat in de wereld en de risico's daarvan, op basis van bestaand wetenschappelijk onderzoek. Het Intergovernmental Panel on Climate Change is opgericht in 1988. Honderden wetenschappers, onderzoekscentra, ngo's en andere organisaties werken er samen, evalueren elkaars kennis. Het IPCC produceert eens in de vier, vijf jaar vuistdikke studies, die worden ingeklonken tot de zogeheten 'Technische samenvatting', die vervolgens weer worden uitgedund tot de 'Samenvatting voor beleidsmakers'.

UNFCCC
In het Klimaatverdrag, ofwel de United Nations Framework Convention on Climate Change staat zwart op wit dat de uitstoot van broeikasgassen in de wereld omlaag moet om vervelende gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan. Het verdrag is door 192 landen geratificeerd en van kracht sinds 1994. Het UNFCCC is de basis voor verdere afspraken zoals gemaakt in het Kyoto-protocol.

Kyoto-protocol
Genoemd naar de Japanse stad waar de derde klimaatconferentie, COP3 dus, plaatsvond in 1997. Besloten werd de uitstoot van 2008 tot 2012 met gemiddeld 5,2 procent omlaag te brengen vergeleken met 1990. Pas in 2004 trad het verdrag in werking omdat grote landen als de VS en Rusland aarzelingen hadden. 'Creatief met uitstoot' is de overeenkomst ook te noemen. Er staat namelijk in wat allemaal mag meetellen in de strijd tegen klimaatverandering. Zo mogen landen maatregelen die ze in het buitenland nemen meetellen voor hun eigen CO2-rapport, emissierechten van andere landen opkopen en hun eigen bossen opvoeren.

INDC
Dat staat voor Intended Nationally Determined Contributions. Ofwel: wat zijn de plannen van landen om de broeikasgassen in de atmosfeer terug te dringen? Die hebben ze afgelopen najaar weer moeten indienen. Terug te vinden in berichten als: 'Tellen we al die INDC's bij elkaar op, dan is dat bij lange na niet genoeg om de planeet van te veel opwarming te redden'.

Kopenhagen
Er is een onbedwingbare neiging belangrijke conferenties aan te duiden met de stad waar ze plaatsvinden. In 2009 was de klimaattop in de Deense hoofdstad. Dat liep alleen niet helemaal goed af. Wie refereert aan 'Kopenhagen' doet dat daarom meestal in negatieve zin. Landen slaagden er namelijk niet in afspraken te maken over hoe verder met de uitstoot na 2012. Er werd, anders dan gehoopt, geen nieuw verdrag gesloten.

CO2-equivalenten
Kooldioxide is het belangrijkste broeikasgas. Maar er zijn er meer, zoals distikstofoxiden, methaan en fluor(chloor)gassen. Dat rekent lastig, want het zijn appels en peren. Om het makkelijk te houden worden alle boosdoeners omgerekend naar de uitstoot van 1 kilo CO2. Zo is 1 kilo methaan gelijk aan 21 CO2-equivalenten.

Tipping point
Letterlijk vertaald: omslagpunt. Ook wel de dominosteen die een hele reeks doet omvallen, het kleine zetje met grote gevolgen. In verband met het klimaat zowel gebruikt in vervaarlijke zin, als in een hoopgevende context. Vervaarlijk omdat er volgens wetenschappers een moment kan ontstaan waarop het klimaatsysteem uit evenwicht raakt. Gletsjers smelten dan rapper, de zeespiegel stijgt harder, de aarde warmt nog meer op, etcetera. Het hoopgevende 'tipping point' wordt in het Nederlands doorgaans aangeduid als kantelpunt. De samenleving kantelt duurzaam, de energievoorziening kantelt richting zon en wind.

Adaptatie
Een van de twee antwoorden op klimaatverandering. Letterlijk: aanpassing. Ook wel: dweilen. De oorzaak aanpakken, opwarming van de aarde, is één ding. Intussen is het zaak ook al voorbereid te zijn op overstromingen, droogtes en extreme stormen, of - de andere kant van de medaille - te profiteren van klimaatverandering. Met hogere dijken bijvoorbeeld of herstel van mangrovebossen om de gevolgen van orkanen te beperken. Maar ook de toename van wijnbouw in Nederland kan een aanpassing zijn.

Mitigatie
De tegenhanger van adaptatie. Letterlijk: leniging. Ook wel: de kraan dichtdraaien. Beide zijn volgens deskundigen noodzakelijk, het is niet óf óf. Mitigatie gaat over alle maatregelen die de uitstoot van broeikasgassen in de atmosfeer moeten beperken. Adaptatie vindt plaats in het hier en nu. Mitigatie loopt over zeer lange tijd. Als het laatste te langzaam gaat, wordt het eerste steeds duurder, voorspellen deskundigen.

Klimaatneutraal
Meestal gebruikt samen met het woord 'streven'. Het betekent: zonder de emissie van broeikasgassen. Zo letterlijk lukt het doorgaans nog niet, het is lastig leven of onder­nemen zonder een grammetje uit te stoten. Het gaat erom dat de balans op nul uitkomt. Voorbeeld: een vliegreis is te compenseren door het planten van bomen die weer CO2
opnemen.

(tekst gaat verder onder de foto)

Redacteur Joop Bouma is voor Trouw in Parijs. Volg hem live via onderstaand Twitter-account.

Op de 21ste VN-klimaatconferentie in Parijs zijn vandaag delegaties van ruim 190 landen aanwezig.Beeld anp

Nederlandse websites

1. Klimaatbureau Hier
Zeer toegankelijke site. Voorziet in een
heldere, uitgebreide begrippenlijst. HIER is een non-profitorganisatie die zich onder meer bezighoudt met lokale energie, de CO2-prestatieladder voor bedrijven, en evenementen als het klimaatstraatfeest. Dichtbij de praktijk, gericht op Nederland. hier.nu/klimaatbureau

2. One World
Nogal bonte site maar wel geschikt voor wie meer wil lezen over de gevolgen van klimaatverandering buiten Nederland. One World publiceert over mondiale duurzaamheid en ontwikkelingssamenwerking en geeft ook tien keer per jaar een tijdschrift uit.
www.oneworld.nl

3. KNMI
Veel data en grafieken over de ontwikkeling van het weer - dat heet klimatologie - zoals de gemiddelde temperatuur in De Bilt vanaf 1901. Daarnaast brengt het meteorologisch instituut een uitgebreid dossier over klimaatverandering waaronder veertien scenario's voor Nederland. Kernachtige getallen, duidelijke uitleg, wetenschappelijk verantwoord.
www.knmi.nl/producten-en-diensten/klimaatverandering

4. Klimaatcoalitie
Laagdrempelig platform, opgezet door onder meer MVO Nederland en het ministerie van milieu. Wie beloofd over 35 (!) jaar klimaatneutraal te opereren, mag al meedoen, mits een 'stevige ambitie' voor 2020 wordt geformuleerd. De site fungeert als een soort kennisbank. De deelnemers, vooral bedrijven en organisaties, kunnen ervaringen, events, projecten, tools en ideeën kwijt.
www.klimaatcoalitie.nl

Officiële sites

1. De top
De 21ste klimaatconferentie in Parijs heeft een eigen site, met nieuws, agenda, plattegrond en historische terugblik op de klimaatonderhandelingen. Gericht op het grote publiek, compleet met tips als 'laat de computer niet op standby staan'. Heeft een Engelse variant.
www.cop21.gouv.fr/en

2. De Verenigde Naties
Feitelijk de organisator van de top. Zeer rijk gevulde site onder de vlag van de UNFCCC. Alle officiële verdragen, overeenkomsten, protocollen en andere documenten zijn er te lezen. Gedetailleerde, voortdurend bijgewerkte agenda en tijdens de top livestreams. Klik op 'The Big Picture', prachtige gids voor de nieuwkomer in het klimaatwezen. www.unfccc.int

3. De Nederlandse overheid
De ministeries van infrastructuur en milieu en van economische zaken verzorgen gezamenlijk een informatiesite. Degelijk, niet spectaculair. Met nieuwsberichten, links naar brieven en rapporten, en uitleg over maatregelen om minder broeikasgas uit te stoten. www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/klimaatverandering

De klimaattop wordt gehouden in een conferentiecentrum bij vliegveld Le BourgetBeeld anp

Te volgen op Twitter

1. @klimaatVeranda
Signaleert nieuws, debatten, blogs en opinies over klimaatverandering. Prikkelend vanwege de discussies. Zowel wetenschappelijk als publieksgericht. Gevuld door wetenschappers.

2. @Sustainable2050
Account van Kees van der Leun van bureau Ecofys. Wordt niet moe op de feiten te wijzen rond de overgang van fossiele naar hernieuwbare energie. Valt ook in het buitenland op: hij belandde in de toptien van meest invloedrijke energietwitteraars van de Britse krant The Guardian. Nummer 30 in de Duurzame 100.

3. @klimaatverbond
Voor de lokale invalshoek. Vereniging van 165 lagere overheden die voorop willen lopen met klimaatbeleid. Twittert nieuws en projecten, met name over gemeenten en soms provincies.

4. @Klimaatzuster
Vrolijk, maar ook serieus account gemaakt door Anne-Marie Pronk, projectleider op het gebied van lokale energie. Schrijft tijdens de Klimaattop geregeld een column voor Trouw.

5. @janpaulvansoest
Twittert breed over klimaat, energie, biodiversiteit en economie met veel informatieve links. Van Soest, nummer 52 in de Duurzame 100, is consultant en veel gevraagd deskundige op gebied van duurzaamheid.

6. @urgenda
Tweets van de brede beweging voor duurzaamheid van onderop. Twittert nu veel over de klimaattop. Organiseert de Climate Miles, een voettocht van Nederland naar Parijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden