Hoe orthodox zijn protestanten in Amsterdam?

De Remonstrantse Gemeente Vrijburg in Amsterdam. Beeld ANP
De Remonstrantse Gemeente Vrijburg in Amsterdam.Beeld ANP

Betrokken protestanten in Amsterdam zijn verrassend orthodox, aldus het blad Kerk in Mokum van de Protestantse Kerk Amsterdam (PKA). Het blad vroeg godsdienstsocioloog Erik Sengers onderzoek te doen naar de gelovigheid van actieve kerkleden. Wat blijkt: bijna 80 procent gelooft in God. En meer dan de helft ziet Jezus als Gods Zoon.

Kerk in Mokum vindt dat 'behoorlijk orthodox'. De redactie had vrijzinniger geluiden verwacht, schrijft ze in een speciale editie die morgen verschijnt: "Na tientallen jaren van secularisatie en theologische discussie over godsbeelden, is het opvallend dat een meerderheid van de meelevende leden klassieke geloofsopvattingen heeft."

Onder actieve kerkleden verstaat de PKA mensen die financieel bijdragen aan de kerk en dus ook het kerkblad ontvangen. In de hoofdstad gaat het dan om zo'n 4500 adressen. Na een aselecte steekproef stuurde Sengers 300 van hen een enquête toe. Daar zaten geen 'beroepsmatige gelovigen' tussen. Hij kreeg 97 ingevulde exemplaren terug.

God persoonlijk ervaren
De enquête valt uiteen in twee delen. In het eerste deel, over 'geloofsbeleving', zegt driekwart van de protestantse Amsterdammers God persoonlijk te hebben ervaren - vooral in de 'ontmoeting met andere mensen' en in de natuur.

Meer dan de helft van de respondenten bidt enkele keren per dag en iets meer dan de helft gaat vaak of regelmatig ter kerke. Over wat ze daar vervolgens meemaken, hebben ze weinig te klagen. Bij de vraag wat ze aantrekkelijk vinden aan de kerk, konden meerdere antwoorden worden aangekruist. Enthousiast schrijft Sengers: "Verschillende mensen vulden gewoon alle mogelijkheden in!" Enige kritiek is er overigens wel: "Minder trots is men op het ontbreken van een duidelijk profiel".

Iets als een hogere macht
In het tweede deel van de enquête staat de inhoud van het geloof centraal. Wie de antwoorden op deze vragen bekijkt, merkt dat de bewering van Kerk in Mokum dat de meerderheid er orthodoxe opvattingen op nahoudt, enige nuancering behoeft. Inderdaad gelooft bijna iedereen in God, maar slechts 46 procent ziet hem als iemand 'die zich met ieder mens persoonlijk bezighoudt', terwijl 31 procent zegt: 'er moet iets zijn als een hogere macht'. In hoeverre is dat laatste een orthodoxe opvatting?

Ook het antwoord op de vraag welk godsbeeld men aanhangt, geeft een diffuus beeld. Waar 53 procent God als 'Schepper' ziet, blijkt 47 procent onder God een veel vagere 'kracht/energie' te verstaan.

Antwoorden bij andere geloofsartikelen leveren evenmin een heel klassiek beeld op: een kwart van de deelnemers onderschrijft een orthodoxe opvatting over zonde en genade, een derde ziet de Bijbel als het 'woord van God' en nog geen kwart gelooft in de opstanding. Een magere 8 procent gelooft in de hel.

Beroepsgelovigen minder orthodox
Kerk in Mokum deed op eigen houtje een 'schaduwonderzoek' onder Amsterdamse predikanten, om te kijken of hun opvattingen overeenkomen met die van hun kerkleden. Het blad stuurde 25 gemeentepredikanten de enquête toe; 10 van hen stuurden die ingevuld terug.

En daaruit blijkt een kloof tussen wat predikanten en normale kerkleden geloven, aldus Kerk in Mokum: de beroepsgelovigen zijn veel minder orthodox. Want waar van de ondervraagde kerkleden maar 3 procent aangeeft dat God niet bestaat, is dat bij de predikanten 30 procent.

"Dat schaduwonderzoek was meer voor de grap", tekent Bram Schriever van het kerkelijk bureau van de PKA daarbij aan. "En theologen geven natuurlijk andere antwoorden op een vraag als 'bestaat God?'. Gewoon omdat ze ervoor doorgeleerd hebben. Dat wil niet meteen zeggen dat ze daarom ook op een andere manier geloven."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden