Hoe omstreden is het Breivik-herdenkingscentrum?

De resten van de auto waarmee Breivik een explosie veroorzaakte die aan acht mensen het leven kostte. Beeld reuters

Op 22 juli 2011, vier jaar geleden, liet de rechts-extremist Anders Breivik om 15.30 uur een bom ontploffen voor het regeringsgebouw in Oslo, Noorwegen. Daarna zette hij verkleed als politieman koers naar het eilandje Utoya, waar hij 69 jongeren neerschoot, die daar op zomerkamp waren. Vandaag opende een omstreden herdenkingscentrum op de plek waar de bom afging. Het is een plek die de Noren verdeelt.

De herdenkingsplek heet Centrum 22 juli en toont tot in detail de dag zoals die vier jaar geleden verliep. Zo wordt onder andere de auto geëxposeerd waarmee Breivik het kantoor van de Noorse premier Jens Stoltenberg (momenteel secretaris-generaal van de NAVO) wilde opblazen, die op dat moment overigens niet aanwezig was. Wel kwamen door de explosie acht omstanders om het leven.

Ook zijn in het centrum spullen tentoongesteld van de slachtoffers op het eilandje Utøya, ongeveer veertig kilometer van Oslo. Omstreden zijn de spullen van Breivik zelf, zijn vervalste identiteitsbewijzen en een politiebadge die hij gebruikte voor zijn outfit.

Tegenstanders
De tentoonstelling kende voor opening veel tegenstanders. Zij vreesden dat de plek de daden van Breivik zou verheerlijken. Een soort 'hall of fame', noemde de man van een van de slachtoffers de plek. Een advocaat van ruim honderd nabestaanden schreef later op Twitter: "een Breivik-museum in een regeringsgebouw? Geef de spullen maar aan het misdaadmuseum in Trondheim."

Naast de opening van het museum herdacht Noorwegen ook op het eiland waar Breivik de jongeren neerschoot. Beeld reuters
De identiteitsbewijzen en de politiebadge van Breivik, die zich hiermee vermomde. Beeld reuters

Maar er zijn ook veel positieve geluiden. De nadruk zou juist liggen op de slachtoffers, niet op de dader zelf, zei Lisbeth Kristine Royneland, die zelf haar 18-jarige dochter verloor en nu voorzitter is van de steungroep voor overlevenden en de families van de slachtoffers tegen persbureau Afp. Ze wil volgens het persbureau de naam van Breivik niet uitspreken. "Met foto's, mobieltjes en camera's willen we tonen wie de slachtoffers waren, en hoe verenigd Noorwegen was na de aanslag."

Het wrak toont geen idealen
De Noorse premier Solberg sprak vandaag bij de officiële herdenking in tranen over de toegevoegde waarde die het informatiecentrum kan hebben. "Het informatiecentrum dient kennis te verspreiden zodat we ons kunnen wapenen tegen haat, geweld en terrorisme. Ik denk niet dat het autowrak de idealen van de dader toont, maar slechts de kracht van de explosie."

Elin L'Estrange, die het bloedbad op Utøya overleefde, meldde op Twitter dat het bezoek aan het centrum zeer de moeite waard is. Desondanks is het maar de vraag of veel mensen het centrum zullen bezoeken. Ook vier jaar na de aanslag zijn de wonden nog niet geheeld. Ruim de helft van de nabestaanden en ouders geeft aan nog steeds een trauma te hebben als gevolg van de grootste moordpartij door een eenling in vredestijd, concludeerde een onderzoekscentrum uit Bergen.

Anders Behring Breivik (36) zit een gevangenisstraf van 21 jaar uit. Vrijdag werd bekend dat hij politicologie gaat studeren aan de Universiteit van Oslo, vanuit zijn cel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden