Hoe nu verder met de schijnzelfstandigheid bij zzp'ers?

Staatssecretaris Wiebes tijdens een eerder debat over de Wet DBA. Beeld ANP
Staatssecretaris Wiebes tijdens een eerder debat over de Wet DBA.Beeld ANP

Wiebes spreekt wéér met de Kamer over schijnzelfstandigheid. Zzp'ers hebben zo hun eigen ideeën over de wet.

Zeven keer legde staatssecretaris Eric Wiebes (financiën) in de Tweede Kamer uit dat de nieuwe zzp-wet tegen schijnzelfstandigheid deugt. Maar de praktijk vertelt iets anders. Veel werkgevers en zzp'ers worstelen ermee. Vandaag is debat nummer acht. Kamerleden, maar ook bedrijven en zzp'ers willen weten: hoe nu verder?

Daar heeft Denis Maessen, voorzitter van het Platform voor Zelfstandige Ondernemers (PZO) wel een antwoord op: de Verklaring Zelfstandige Ondernemer, een verklaring die zzp'ers alleen ondertekenen als ze bewust voor het ondernemerschap en alle bijbehorende risico's kiezen.

Worden ze plots ziek, dan zorgen ze dus zelf voor inkomen. Gaan ze met pensioen, dan hebben ze gespaard voor hun oude dag - of niet. En het grootste verschil met nu: oordeelt de fiscus dat ze onterecht als ondernemer staan geregistreerd, dan draaien ze alleen op voor de boetes en naheffingen die volgen. "Wat meer verharding is niet erg. We moeten die schemerzone uitdunnen", zegt Maessen, die het plan bedacht samen met Stichting ZZP Nederland en de vereniging Zelfstandigen Bouw.

Angst

Sinds de Wet DBA op 1 mei vorig jaar in werking trad, kunnen niet alleen zzp'ers, maar ook hun opdrachtgevers een flinke boete krijgen als ze zich in de ogen van de fiscus te veel als werknemer gedragen. Eerlijk, zo dachten de geestelijk vaders van de wet. Maar door het risico op die boetes en naheffingen durft een groot aantal bedrijven en overheden niet meer in zee te gaan met zzp'ers, klagen critici. Vooral omdat niet helder is wat schijnzelfstandigheid behelst, klinkt het uit de monden van de critici.

Onduidelijkheid en angst die er met de Verklaring Zelfstandige Ondernemer niet langer is, zegt Maessen. Een ogenschijnlijk simpel plan dat al veel eerder uitgevoerd had kunnen worden, denkt de leek. Maar voor dat plan moet wel het arbeidsrecht op de schop, legt Maessen uit. "Dat stamt uit 1907 en gaat alleen uit van een relatie tussen werkgevers en werknemers. De ondernemersstatus moet daaraan worden toegevoegd."

Maar met die aanpassing komt de zzp-motor op de arbeidsmarkt volgens hem nog niet goed op gang. Ook de groep die Maessen omschrijft als 'gedwongen zelfstandigen' moet op weg geholpen worden, stelt de voorzitter. Hij telt in totaal 100.000 mensen die een paar jaar geleden ontslagen zijn, en bij gebrek aan werk voor het ondernemerschap kozen. Om maar niet in de bijstand te hoeven zitten. "Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat deze huishoudens zo'n 22.000 euro per jaar verdienen. Veel te weinig."

Kiezen deze ondernemers ervoor om geen verklaring te teken, dan krijgen ze volgens het plan van de zzp-organisaties eenmalig een WW-uitkering. Eenmaal in de WW helpt uitkeringsinstantie UWV ze aan een baan.

Maar hoe voorkom je dat de ooit ontslagen bouwvakker die noodgedwongen zzp'er is geworden zich toch onterecht aanmeldt voor een ondernemersverklaring? Niet, zegt Maessen eerlijk. "Wat je wel kunt doen, is de groep verkleinen. Wij hopen dat er over een jaar of vier nauwelijks gedwongen zelfstandigen over zijn."

Of zijn plannen gehoor vinden bij beleidsmakers is de vraag. Twee maanden geleden oordeelde een ambtelijke werkgroep nog dat schijnzelfstandigheid pas in de kiem gesmoord kan worden als de fiscale prikkels voor kleine ondernemers worden weggenomen. Met regelingen als de zelfstandigen- en de startersaftrek genieten zzp'ers een groter belastingvoordeel dan werknemers, stelden de ambtenaren.

Onzin, zegt Maessen. "Veel zelfstandigen betalen met die zelfstandigenaftrek hun sociale verzekeringen. Wil je die terugdraaien, dan moeten het hele sociale zekerheidsstelsel op de schop." Dan zijn er nog de vakbonden die dwars zitten.

"Ik ben lid van de Ser. Ook daar praten we ook over deze plannen. We zitten op veel plekken gevangen in de bestuurlijke onmacht van met name vakbond FNV, die niet weet om te met zelfstandig ondernemerschap. Onbegrijpelijk."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden