Hoe Nelson Mandela Ed van Thijn verraste

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Hoe langer een politicus meeloopt in de arena van de buitenlandse politiek, hoe zelfverzekerder meestal het gedrag wordt tussen grotere leiders van over de grens.

Premier Balkenende ging het de afgelopen weken redelijk af en hij lijkt dan toch nog op weg naar de ontspannen houding in het buitenland die zijn voorgangers Lubbers en Kok zich in hun nadagen permitteerden. Wim Kok bracht het bijvoorbeeld zover dat hij in huize Blair met de kleine Leo op schoot zat, de jongste telg van Tony en Cherie.

Bij Jan Peter Balkenende viel op dat hij bij binnenkomst van het afgelopen EU-beraad over de kredietcrisis in Berlijn als enige Europese regeringsleider de gastvrouw, bondskanselier Angela Merkel, vol op beide wangen zoende. De rest ontving van haar een zuinig handje. Christen-democraten onder elkaar, maar toch.

Ook tegenover de machobaard van Brazilië, de imposante president Luiz Inácio Lula da Silva, verschrompelde de Nederlandse premier niet. Tijdens het officiële bezoek vorige week wisselden Lula en Balkenende vrolijk voetbalshirtjes uit van hun nationale elftallen, met hun beide namen erop, onder het spelverdelers nummer 10.

De premier veroorloofde zich in Zuid-Amerika zelfs een steek onder water tegen het rigide tijdsschema dat op zulke buitenlandse bezoeken wordt gehanteerd. Toen hij zijn lievelingsbezigheid – college geven aan een universiteit – wegens tijdsgebrek eerder moest afbreken zei Balkenende tegen de Braziliaanse studenten: „Weten jullie het verschil tussen protocol en terroristen? Met terroristen kun je onderhandelen.”

Als politicus uit een klein tot middelgroot land is het vaak moeilijk staande te blijven tussen de leiders van echt grote landen. Tegelijk kunnen Nederlandse politici hun imago soms opvijzelen in de nabijheid van machtiger leiders.

Where is the toilet?

Voor Ed van Thijn telde dat allemaal niet, toen hij voor de allereerste maal Mandela zou ontmoeten. Nelson Rolihlahla Mandela was in het laatste decennium van de vorige eeuw natuurlijk de lieveling van alle westerse politici. Stuk voor stuk wilden ze graag met de boomlange charismatische Zuid-Afrikaanse leider op de foto.

Toen Ed van Thijn hem in 1990 ontving was Mandela echter nog geen president, maar zojuist vrijgelaten uit zijn cel in de Victor Vorstel gevangenis in Paarl, na een gevangenschap van ruim 27 jaar, merendeels op Robbeneiland. Dat grote historische moment van Mandela’s eerste aankomst in de Nederlandse hoofdstad verliep heel anders dan Van Thijn zich had voorgesteld. Het hilarische verhaal daarover vertelde de PvdA’er een paar maanden geleden, toen hij een rol speelde in het toneelstuk ’Amandla!’ van zijn partijgenoot regisseur en Tweede Kamerlid John Leerdam.

Als toenmalig burgemeester van Amsterdam stond Ed van Thijn die 16de juni 1990 met de zenuwen in zijn lijf op de stoep van de Stadsschouwburg te wachten totdat de auto met Nelson en zijn vrouw Winnie zou arriveren. Wat zou hij als eerste woorden kiezen, tegenover tegen zijn eindelijk bevrijde held, de man voor wie hij zo vaak actie had gevoerd? Zoiets als: „Welkom in antiapartheidstad Amsterdam, mister Mandela?” Zelden had Van Thijn zich zo opgewonden gevoeld.

Eindelijk draaide de auto voor en het echtpaar stapte uit. Gespannen stak Van Thijn zijn hand uit, maar voordat hij een mooie groet kon uitspreken zei Mandela tegen zijn gastheer: „Where is the toilet?”

De oud-burgemeester herinnert zich: „Gezamenlijk sprintten wij de trappen op van de Stadsschouwburg, waar Mandela de heren-wc in dook en Winnie de dames binnen rende.” Enige tijd later kwam de oude man opgelucht weer naar buiten. „Het was een erg lange reis”, verontschuldigde Mandela zich. „Ja”, antwoordde Van Thijn: „27 jaar.”

Nu was het wachten nog op Winnie Mandela. Zij had zich op het damestoilet slechts met veel moeite kunnen ontworstelen aan de veel te krappe winterjas, die het Nederlandse ontvangstcomité haar op het vliegveld had geleend. Toen ze ten slotte naar buiten kwam grinnikte zij: „Free at last”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden