Hoe Nederland omgaat met jihadisten van eigen bodem

Beeld anp

Waarschijnlijk praat de Tweede Kamer vandaag al over de aanslagen in Frankrijk. De terroristische acties tegen Charlie Hebdo en een Joodse supermarkt in Parijs roepen de vraag op of de manier waarop het kabinet terreur wil bestrijden wel voldoet. Moet er niet meer gebeuren om Nederland te behoeden voor aanslagen? En hoe staat het er eigenlijk voor met de kabinetsplannen? De stand van zaken.

1. Paspoort innemen
Zeker 52 keer toegepast
Leeft het vermoeden dat iemand naar Irak of Syrië wil reizen om zich aan te sluiten bij IS, dan kan de overheid diens paspoort laten vervallen zodat hij niet meer kan vertrekken. Bij het 'gegronde vermoeden' dat iemand in het buitenland een bedreiging vormt voor (de belangen van) Nederland of bevriende landen, kan de minister dat doen op basis van de Paspoortwet. Medio november waren er 52 paspoorten van potentiële jihadgangers vervallen verklaard.

2. Opslaan vluchtgegevens
In ontwikkeling
Het kabinet wilde het liefst dat luchtvaartmaatschappijen alle reserverings- en incheckgegevens zouden aanleveren. Die ambitie heeft minister Opstelten flink moeten bijstellen toen zelfs zijn eigen VVD niet enthousiast bleek over zo'n algemeen 'vakantieregister'. Het wordt voor opsporingsdiensten wel makkelijker vluchtgegevens van een 'zeer beperkte lijst' jihadisten en zware criminelen op te vragen. Wellicht zorgen de aanslagen in Frankrijk voor meer animo voor een uitvoeriger vluchtregister, zoals Europese ministers van justitie afgelopen weekeinde in Parijs opperden.

3. Intrekken Nederlanderschap
Ligt bij de Tweede Kamer
Is een jihadganger naar het buitenland om zich bij een groepering als IS aan te sluiten, dan wil het kabinet diegene het Nederlanderschap af kunnen pakken - mits hij een dubbele nationaliteit heeft. Daarvoor is een wetswijziging nodig die nu bij de Tweede Kamer ligt, maar het debat daarover staat nog niet op de agenda. Wellicht omdat coalitiepartner PvdA er niet van overtuigd is dat de maatregel Nederland veiliger maakt, De partij vraagt zich af of het niet beter is om een terugkerende jihadist hier te volgen en te laten deradicaliseren dan in een ander land. Ook wil de PvdA dat bezwaar en beroep tegen een intrekking mogelijk zijn.

4. Geld voor inlichtingendiensten
Bezuinigingen deels teruggedraaid
Het wordt een heet hangijzer: de geldpot voor de inlichtingendiensten. Oppositiepartijen betwijfelen of die wel genoeg slagkracht hebben om terroristen in het vizier te krijgen en te houden, zeker gezien de kabinetsbezuinigingen. Die zijn afgelopen zomer al deels teruggedraaid - met 25 miljoen euro - maar verwijzend naar de Franse aanslagen zullen partijen erop hameren dat ze helemaal van tafel moeten, of dat de diensten er juist geld bij moeten krijgen om Nederland te behoeden voor aanslagen. Niet nodig, stelde premier Rutte vrijdag nog. "We kunnen alles doen wat we willen doen met de bestaande middelen."

5. Strafrechtelijk vervolgen
Er lopen dertig onderzoeken
Het kabinet wil dat zo veel mogelijk jihadgangers strafrechtelijk worden vervolgd. De eerste rechtszaken zijn geweest - dertig onderzoeken lopen nog. Waar de een vrijuit ging, kreeg de ander celstraf. Het vervolgen van in Irak en Syrië opererende landgenoten blijkt complex.

Jurisprudentie zal uiteindelijk een bepalende rol spelen, maar daar valt nu nog geen pijl op te trekken. Eenmaal in het beklaagdenbankje moet de rechter een jihadganger langdurig toezicht op kunnen leggen, meent het kabinet. Het wetsvoorstel dat dit in theorie levenslange toezicht mogelijk maakt, moet nog door de Eerste Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden