Hoe minister Bijleveld de gaten in de krijgsmacht wil repareren

Minister Ank Bijleveld presenteerde vandaag op de Generaal-majoor Kootkazerne de Defensienota.Beeld ANP

De komende jaren probeert defensie de organisatie weer op orde te krijgen. Minister Ank Bijleveld presenteerde vandaag haar plannen voor de 1,5 miljard euro die het regeerakkoord jaarlijks extra voor de krijgsmacht uittrekt. De nota leest als een reparatieplan.

Het aantal missies waaraan Bijleveld wil kunnen deelnemen, verschilt namelijk niet van de ambitie onder Jeanine Hennis. Zij moest destijds bezuinigen, maar kreeg er vanaf 2014 geleidelijk geld bij. Daarmee worden nu de voorraden munitie en reservedelen aangevuld.

Dat Bijleveld niet als eerste denkt aan meer gevechtseenheden voor extra missies komt overeen met de wens van de Navo. Het bondgenootschap vroeg in 2016 aan Nederland om juist de paraatheid van de bestaande eenheden te verhogen. Ook moeten ze weer tegen een sterke tegenstander kunnen vechten.

Vorige kabinetten probeerden juist zo veel mogelijk de infanteriebataljons te ontzien, en bezuinigden bijvoorbeeld op luchtafweer, artillerie en transport. Maar als de spanning met Rusland plots oploopt, moet Nederland snel en met eigen vervoer militairen naar het oosten kunnen sturen. Die komen daar niet tegen guerrilla’s met bermbommen te staan, maar moeten zich ook tegen vliegtuigen en kanonnen kunnen verweren. Daarom richt de landmacht extra transportpelotons op, en komen er extra mensen om de op papier aanwezige luchtafweerraketten en houwitsers echt te bedienen.

Marine

Het investeringsbudget voor nieuw materieel gaat vooral naar de marine. De afgelopen jaren kreeg de luchtmacht het meeste geld voor de F-35 straaljager. De landmacht had al eerder nieuwe voertuigen aangeschaft. Daarna dreigde de marine lastige keuzes te moeten maken, maar nu is er voldoende geld om verouderende onderzeeboten, fregatten en mijnenbestrijdingsvaartuigen één-op-één te vervangen.

Daarnaast kiest Defensie ‘duidelijk voor personeel’ zo zei Bijleveld vandaag. Op dit moment heeft de krijgsmacht voor meer dan tien procent van de arbeidsplaatsen een vacature. Ondertussen verlaten relatief duur opgeleide mensen zoals commando’s, monteurs en onderofficieren te vaak de dienst. Defensie wil mensen behouden met een flexibeler personeelsbeleid. Militairen kunnen parttime werken, of langere tijd één functie vervullen die hen aanspreekt. Nu geldt juist een verplicht intern rotatieschema. Mensen die bij het leger willen, kunnen straks op meer momenten in het jaar instromen. Nu moeten belangstellenden vaak maanden thuis wachten op een opleidingsplek.

Opsteker voor de minister is dat de vakbonden positief reageren op haar plannen. Volgens Marc de Natris van de Gezamenlijke Officierenvereniging heeft Bijleveld ‘een juiste keuze’ gemaakt. AFMP-voorzitter Anne-Marie Snels is tevreden dat defensie de compensatie voor het AOW-gat van gepensioneerde militairen ophoogt van negentig naar honderd procent. Bonden en ministerie hebben hierover jarenlang in de clinch gelegen.

Taken

Opvallend is ook dat er geen her­ijking van taken komt. Volgens Bijleveld is de bescherming van het Navo-grondgebied de afgelopen jaren belangrijker geworden. Maar dat geldt volgens haar ook voor stabilisatiemissies in het Midden-Oosten en Noord Afrika, alsmede hulp bij rampenbestrijding in Nederland zelf.

Met die keuze voor een breed takenpakket zal het onvermijdelijk soms blijven knellen bij defensie. Toen de gevechts- en transporthelikopters de afgelopen jaren in Mali werden ingezet, konden de piloten en de luchtmobiele infanteristen van de landmacht onvoldoende oefenen op gevechten tegen een sterke tegenstander als Rusland. En hoewel de artillerie en de luchtafweer worden uitgebreid, blijven deze eenheden relatief klein in vergelijking met krijgsmachten die zich hoofdzakelijk toeleggen op verdediging van het eigen grondgebied.

Bijleveld waarschuwt dan ook dat zij slechts een eerste ‘goede stap voorwaarts’ heeft gezet. Via ‘denken in lange lijnen’ moet dat uiteindelijk een flink sterkere krijgsmacht opleveren. Dat dient grotendeels in volgende kabinetten te gebeuren.

Lees ook: 

- Een zeer kritisch rapport over de cultuur in de defensie-organisatie zette minister Bijleveld onlangs onder druk om meer te doen om ongelukken te voorkomen.
- Beperkte carrièrekansen, een disbalans tussen werk en privé: de jonge militair wil het niet meer. Dus heeft Defensie moeite om personeel vast te houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden