Hoe made in Italy,made in China werd

Veelbezongen globalisering verwoest het levenswerk van de Italiaanse wolfabrikant

'Het verval van het Westen, bezien door de bril van een ondernemer'. Dat zou een treffende ondertitel zijn geweest voor het boek 'Velours uit Prato', over de teloorgang van een Italiaanse textielfabriek. Die komt tot groot verdriet van de eigenaars in buitenlandse handen. Zij kunnen niet opboksen tegen de lage prijzen die hun concurrenten uit China rekenen en leggen uiteindelijk het hoofd in de schoot.

Het is een schande voor de familie die de fabriek in Prato al generaties in bezit heeft, het is een ramp voor de streek, want er is veel werkgelegenheid mee gemoeid: na de overname wordt het werk overgenomen door illegale Chinezen die bereid zijn voor een hongerloontje te werken. En het is een klap in het gezicht van Italië dat lijdzaam moet toezien hoe nationaal industrieel erfgoed - want dat is de textielindustrie - verloren gaat. Made in Italy wordt made in China.

Aan de transactie is slechts één voordeel verbonden, aldus Edoardo Nesi, de laatste Italiaanse eigenaar en auteur van het boek: hij kan zich nu helemaal wijden aan het schrijven. Hij heeft al een paar romans op zijn naam staan, deedook het nodige vertaalwerk (hij vertaalde onder andere de roman 'Infinite Jest' van David Foster Wallace in het Italiaans), en correspondeert met de grote schrijvers op deze aarde. Maar tot nog toe moest hij zijn aandacht steeds verdelen tussen de fabriek en het auteurschap. Het was "een krankzinnige vermenging van rollen die de jaloezie en bewondering van mijn collega-ondernemers opwekte (...) en de argwanende verbazing van schrijvers".

Die dubbelrol, de industrieel en de schrijver, is nu voorbij. Dat is weliswaar een troost, maar het gemis van de fabriek verdwijnt er niet door. Nesi voelt zich het slachtoffer van de globalisering die tien, vijftien jaar geleden opkwam en die door achtereenvolgende regeringen en grootindustriëlen werd omarmd, niet alleen in Italië maar overal in de westerse wereld. Het zou allemaal veel goedkoper en efficiënter worden, en iedereen zou ervan profiteren - producenten en consumenten. Het was, kortom, een win-winsituatie.

Edoardo Nesi weet inmiddels beter: economen die al dat moois voorspelden, bleken valse waarzeggers. De werkelijkheid is dat globalisering voor een kaalslag heeft gezorgd, niet alleen in de textielindustrie, maar ook in andere sectoren van de Italiaanse economie. De auteur ziet dagelijks bedrijven omvallen die de concurrentie met de lagelonenlanden niet meer aankunnen. En wat zijn eigen bedrijf betreft kan hij wel janken: nergens werd er zulke mooie wol geproduceerd als bij T.O. Nesi & Zonen in Prato, vlak bij Florence. Het was een merknaam, vergelijkbaar met Ferrari en Armani, en dat is nu allemaal voorbij.

Hoe goed hij als industrieel was, weten wij niet, zeker is wel dat Nesi kan schrijven. Al gebruikt hij voor een nuchtere Nederlander misschien iets te veel bombastische woorden.

Af en toe schiet hij door, zoals in het hoofdstuk waarin hij een steeds terugkerende nachtmerrie beschrijft die hem op de raarste momenten kan overvallen. Dan ziet hij op zijn netvlies een werkloze man van in de vijftig die bij een benzinepomp slaande ruzie krijgt met een Chinese jongen. De man overvalt de gedachte: het zijn de Chinezen die mijn baan hebben ingepikt- hoewel die jongen geen enkele blaam treft. Nesi onderstreept dat ook wel, maar bij de beschrijving van de vechtpartij gebruikt hij teksten als 'kut-Chinees' en 'Chinezen wegwezen'.

Nadeel van het boek is dat het een gedateerde indruk maakt, zeker in de Nederlandse vertaling die afgelopen week is verschenen. De overdacht van de wolfabriek vond plaats in 2004. Sindsdien hebben we een bankencrisis gehad, beleven we nog steeds een eurocrisis. Die hebben flink huisgehouden in Italië dat nummer 3 staat op de lijst van eurolanden die wel eens zouden kunnen omvallen. In dit boek nauwelijks een woord over deze crises.

Illustratief is de frontale aanval van de schrijver op 'de econoom' Mario Monti die het heeft aangedurfd te beweren dat het openstellen van de Italiaanse handelsmarkt voor buitenlandse concurrenten zegenrijk is geweest voor de economie van het land, de groei zelfs heeft bevorderd, "zonder dat er enige verwoesting is aangericht".

Mario Monti is al bijna een jaar premier van Italië.

Edoardo Nesi: Velours uit Prato. De geschiedenis van een Italiaanse textielfamilie. Vertaald door Manon Smits. Atlas, Amsterdam; 192 blz. € 19,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden