Hoe links wordt Labour onder Corbyn?

Jeremy Corbyn tijdens zijn speech zaterdag.Beeld AP

De overtuigende winst van Jeremy Corbyn als de nieuwe leider van de Britse Labour-partij sloeg in als een bom in de politiek. Hoewel hij zich de afgelopen weken ontpopte tot de torenhoge favoriet, had niemand verwacht dat hij zoveel Labour-leden achter zich zou krijgen. Maar in hoeverre schuift Labour met de nieuwe leider veel verder op naar links?

"Labour is vanaf vandaag fundamenteel veranderd", zei oud-burgemeester van Londen Ken Livingstone vol enthousiasme. Red Ken, zoals hij in zijn tijd genoemd werd, krijgt de leider waar hij van droomde. En met hem bijna 60 procent van de ruim 400 duizend Labour-leden die hun stem uitbrachten.

Met zijn uiterst linkse ideeën schudde Corbyn de sociaaldemocraten de afgelopen tijd volledig door elkaar. Uit de NAVO stappen? De geldpers aanzetten om de economie te stimuleren? De nazaten van oud-premier Tony Blair - die met Labour veel meer naar het midden van het politieke spectrum was opgeschoven - schilderden Corbyn af als een fantast. Alice in Wonderland, zoals Blair de ideeën van Corbyn zelf omschreef.

Miliband al te links
Veel Labour-prominenten waarschuwden om na de desastreuze verkiezingsnederlaag van de partij in mei nog verder links af te slaan. Uit de evaluatie na de verkiezingen bleek namelijk dat veel kiezers Labour onder de vorige leider Ed Miliband al te links vonden. Ze vertrouwden de partij niet met de economie, was een verhaal dat voortdurend terugkwam. Ze lieten hun belastinggeld liever uitgeven door de Conservatieven die het land na de financiële crisis weer lieten groeien. En vergeleken met Corbyn is Miliband zeer gematigd. Velen binnen Labour vrezen daarom dat ze de kiezers in het politieke midden nog verder van zich zullen vervreemden.

Maar die evaluatie leek de Labour-leden niet te deren. De meerderheid wilde een totaal ander soort leider, een authentieke socialist die de traditionele partijwaarden uitdraagt. Iemand die net zo'n hekel heeft aan het politieke establishment als zij. Die principes waren belangrijker dan verkiesbaarheid op de lange termijn.

Beeld getty
Beeld REUTERS

Daarnaast legt deze leiderschapsverkiezing een pijnlijke spagaat bloot. Hoewel een ruime meerderheid van het Labour-electoraat Corbyn als leider heeft gekozen, heeft hij in de Labour-fractie maar weinig steun. Slechts 10 procent van de Labour-parlementariërs stemde op hem als nieuwe leider. Direct nadat de uitslag bekend werd, trok de een na de andere schaduwminister zich terug: zij wilden niet onder Corbyn op de voorste rij in het Lagerhuis zitten. Dan liever verder als backbencher.

Samenwerken?
Hoe links de koers van de aanvoerder van de Britse anti-oorlogsbeweging wordt hangt daarom heel erg af van zijn bereidheid om met de gematigde vleugel van zijn partij samen te werken. Zal hij vooral vertrouwelingen om zich heen verzamelen en iedereen de mond proberen te snoeren met het argument dat hij nou eenmaal het mandaat van de partijleden heeft gekregen of kiest hij er toch voor ook de andere geluiden binnen de partij een stem te geven?

Britse commentatoren zien de aanstelling van zijn schaduwminister van Financiën daarom als een cruciale benoeming. Meest genoemde naam is John McDonnell, een 'hard-lefty' en één van de steunpilaren in het Corbyn-kamp. Als hij inderdaad het financiële brein van de partij wordt, zal dat voor de tegenstanders van het nieuwe leiderschap slecht vallen.

Corbyn realiseert zich dat als geen ander. Zelf stemde hij in de afgelopen 32 jaar als Labour-parlementariër zo'n vijfhonderd keer tegen de partijlijn in, dus hij kan moeilijk van zijn collega's verlangen niet hetzelfde te doen als ze het niet eens zijn met de nieuwe koers van de partij. Daarom zei hij direct na zijn overwinning er alles aan te zullen doen om de partij niet in een vroeg stadium al te zien versplinteren. "Om elke vorm van twijfel weg te nemen: mijn leiderschap gaat om eenheid. De helft van mijn schaduwkabinet zal uit vrouwen bestaan en we zullen samenwerken op alle niveaus binnen de partij."

Corbyn werkt daarnaast aan een plan om de partijleden veel meer zeggenschap te geven over de koers van de partij. Hoe denken zij over het Britse lidmaatschap van de EU? Hoe denken zij over het bombarderen van IS in Syrië? Een op papier slimme zet: het maakt de partij democratischer en hij heeft de wind van de leden in de rug. Maar of het uiteindelijk de boel bij elkaar zal houden? Hij zal een hoop kopjes thee met zijn fractiegenoten moeten drinken om dat te voorkomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden