Hoe liederen, gedichten en warme soep verbroederen

Maïdan

Regie: Sergei Loznitsa.

****

Wat een verademing. Een film die in kraakheldere beelden een van de grote volksopstanden van de 21ste eeuw vangt. Het gaat om het grootscheepse burgerprotest afgelopen winter op het Maidan-plein, het centrale plein van de Oekraiense hoofdstad Kiev.

Dat de documentaire al zo snel na zijn lovende ontvangst in Cannes te zien is, heeft te maken met het Nederlandse lijntje. De Oekraïense regisseur Sergei Loznitsa ontving steun van het Filmfonds om zijn film te voltooien. Met de snelle release - 'Maïdan' beleeft zaterdag in aanwezigheid van Loznitsa zijn première in het Eye Filminstituut - wordt voorbeeldig ingespeeld op de actualiteit.

De Oekraïense regisseur, die met twee donkere parabels over Rusland en Oekraïne ('My Joy' en 'In the Fog') eerder toetrad tot de competitie van Cannes, vatte in november 2013 post op het plein. Het is even wennen. Loznitsa gaat namelijk tegen de trend in van de koortsachtige, gekantelde gsm-beelden die we de afgelopen jaren ontvingen uit Tunesië, Egypte, Libië, Syrië, Iran, Turkije.

Loznitsa's stijl is rustig, observerend. Hij stelt scherp op een straathoek, en filmt de menigte die het Oekraïense volkslied aanheft. Hij toont een jonge vrouw met vlechten die in de koude Oekraïense winter soep uitdeelt. Met Kerst staat er een kinderkoor op het plein. Vitalynka en Mykolka, twee vierjarigen, krijgen extra applaus. Loznitsa laat zien hoe liederen, gedichten en warme soep verbroederen, zoals ze dat ook deden op het Tahrir-plein in Caïro en al die andere pleinen en hoofdstraten waar mensen de afgelopen jaren opstonden tegen dictators en wetteloosheid.

Loznitsa herinnert ook even aan die andere revolutie van 1917/1918, de Russische revolutie. Hij laat er de Oekraïense opstand van 2013/2014 stilzwijgend mee versmelten. Oekraïners van nu worden Russen van toen, en het is fascinerend om te zien hoe Loznitsa van de gebeurtenissen op Maidan een universeel verhaal smeedt. Het vreedzame protest dat ontaardt in een bloedig treffen met de oproerpolitie. President Janoekovitsj die opdracht geeft om op zijn eigen burgers te schieten, precies zoals Assad in Syrië. Het besef dat het steeds om een enkele, steenrijke familie gaat die een heel volk in de tang houdt.

Als kijker waan je je tussen de mensen op het plein, je voelt hun solidariteit. Tegelijkertijd besef je getuige te zijn van historische gebeurtenissen. Je ziet het escaleren. Energie en hoop verdwijnen onder zwarte rookpluimen. Loznitsa is erbij als er stenen uit de straat worden gebikt, als de brug vlam vat en als er op het plein eendrachtig wordt gebeden en gezongen voor de gevallenen. In een fascinerende cirkelbeweging is de film terug bij het begin toen uit volle borst het Oekraïense volkslied werd gezongen. 'Maïdan' heeft de allure van klassieke geschiedschrijving. Een grote belevenis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden