Hoe leg je het verdrinken van migranten in de Middellandse Zee uit aan je kinderen?

SOMAJEH GHAEMINIA

Het nieuws over de bootvluchtelingen maakt diepe indruk op het gezin. Hoe praat je over deze ingewikkelde kwestie met je kinderen?

Het levenloze lichaam van het meisje - een kleuter nog - drijft in helblauw water. Nog meer tragedie in de Europese wateren spoelt via het tv-scherm de huiskamer binnen: duizenden bootvluchtelingen zijn verdronken, anderen worden ternauwernood gered. De moeder is geraakt door de beelden die het nieuws de afgelopen weken hebben beheerst. Ze is bezorgd over de toon waarop erover gesproken wordt. De harteloze reacties op sociale media, de discussie over bed-bad-brood voor illegalen, het is niet haar cup of tea. Het maakt haar misselijk en machteloos.

Ook haar zoons van negen en elf jaar krijgen het nieuws mee over de bootvluchtelingen. Op het 'Jeugdjournaal' horen ze dat de leiders van Europa praten over dit probleem. Het maakt de jongens woest: 'Hoezo een probleem, deze mensen zijn in nood en moeten toch gered worden?'

Moeder is het met haar zoons eens, maar ze kan haar kinderen niet uitleggen waarom de volwassenen anders beslissen en deze drama's in stand houden. Ze wil haar kinderen idealen meegeven en wereldverbeteraars van ze maken. Maar wat als de politiek, in haar ogen, het verkeerde voorbeeld geeft?

Deze moeder mag trots zijn, haar jongens zijn goed op weg om kritische burgers te worden, reageert Chris van Hall van Nieuws in de Klas. Deze stichting helpt docenten op basisscholen en in het voortgezet onderwijs nieuwsmedia in hun lessen te verwerken. "Het feit dat ze dit soort vragen stellen geeft aan dat ze kritisch en inhoudelijk luisteren."

Een ingewikkelde nieuwskwestie als deze behoeft context, en ouders moeten die geven, zegt Van Hall. In eerste instantie zonder oordeel. "Laat ze hun eigen mening vormen door te informeren. Dat er een einde moet komen aan dit drama op zee, daar zijn alle leiders het over eens. Maar over de oplossingen wordt getwist. Moeten we betere boten voor de vluchtelingen maken? Moeten we ze op zee tegenhouden, alle grenzen sluiten, of kunnen we de oorlog en armoede in de landen van herkomst stoppen? Bij iedere oplossing spelen belangen mee. Wat zijn die belangen? En hoe zijn die ontstaan? Om dit te kunnen duiden, is het nodig regelmatig het nieuws te volgen met de kinderen. Het biedt achtergrondinformatie en vergroot de algemene ontwikkeling. Maar het helpt ook berichtgeving beter te begrijpen. Maak daarbij onderscheid tussen nieuws en opinie, tussen feiten en meningen."

"Ouders kunnen niet om politieke kwesties heen", zegt hoogleraar pedagogiek Micha de Winter. "Politiek gaat er juist om dat mensen het niet altijd met elkaar eens zijn, dat ze de werkelijkheid op verschillende manieren interpreteren." De kunst is, zegt de Winter, die in zijn boek 'Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding' een verband legt tussen opvoeding en het huidige maatschappelijke klimaat, hoe je die tegenstellingen aan kinderen kunt uitleggen. "En toegegeven, soms is dat bijna niet mogelijk. Hoe moet je bijvoorbeeld aan kinderen verklaren dat IS-strijders onschuldige journalisten onthoofden, of tekenaars aan flarden schieten? Het enige wat je dan kunt doen is kinderen uitleggen dat wat die mensen doen volledig indruist tegen wat wij hier in een democratische samenleving belangrijk vinden: vrijheid en mensenrechten."

Bij de bootvluchtelingen is het iets ingewikkelder, geeft De Winter toe. "Elke opvatting kent zijn eigen logica, kinderen van negen kunnen die begrijpen als het ze goed wordt uitgelegd, zonder onmiddellijk met het vingertje te wijzen."

Zet je eigen emotie dus even aan de kant, adviseren Van Hall en De Winter. "Maar geef wel aan waar jij staat en waarom", zegt de laatste. Blijven de jongens nog met een machteloos gevoel zitten, dan kan hun moeder ze aanmoedigen een actie aan hun weloverwogen mening te verbinden.

Chris van Hall: "Misschien kunnen ze een ingezonden brief schrijven, een sociale-mediacampagne beginnen, of met klasgenoten demonstreren. Dit is juist een kans om ze te stimuleren als actieve burgers betrokken te zijn bij de wereld om hen heen."

Reageren? Zelf een vraag insturen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden