Hoe kwam de minister tot zijn besluit?

Dijsselbloem heeft best wat uit te leggen

De Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda zegt het tot de dag van vandaag: de treinen zijn te repareren. Minister Dijsselbloem van financiën besloot anders: hij trok in juni 2013 de stekker uit het snelle-treinenproject. Als een van de weinige hoofdrolspelers hoeft hij zijn beslissing niet in het openbaar toe te lichten voor de parlementaire enquêtecommissie Fyra. AnsaldoBreda ziet dat graag anders.

Alle technische rapporten, waarin staat waarom de treinen niet zouden deugen, zijn geheim. De Nederlandse Spoorwegen (NS) motiveerden hun beweegredenen om te willen stoppen met de Fyra op 3 juni 2013 in een brief aan Dijsselbloem, die wel openbaar is. In die brief schrijft de NS-top dat de door hen ingehuurde experts verwachten dat het afbouwen anderhalf tot twee jaar gaat duren. Vervolgens concluderen de NS in diezelfde brief dat de treinen 'in het meest gunstige geval niet voor 2018 vallen te verwachten'.

Dijsselbloem, in zijn rol als aandeelhouder van de NS, nam dat jaartal van 2018 enkele dagen later over in de onderbouwing van zijn besluit om te stoppen. Anderhalf tot twee jaar betekende echter dat de treinen nu al zouden rijden. Waar die extra vertraging tot 2018 op is gebaseerd, zou een interessante vraag zijn voor de commissie aan Dijsselbloem.

De Italiaanse treinbouwers maakten tal van tegenwerpingen bij het snelle besluit van Dijsselbloem. Bijvoorbeeld dat de Fyra, waarvan in januari 2013 een afdekplaat van de bodem losliet, op volle snelheid reed, terwijl dat niet gebruikelijk is onder die winterse omstandigheden. Ook is nagelaten om het spoor sneeuwvrij en de trein sneeuw- en ijsvrij te maken. De Inspectie van Leefomgeving en Transport (ILT) heeft destijds ook bevestigd dat de sneeuw hierdoor kon ophopen, waardoor de plaat los wrikte. Dat meldt staatssecretaris Wilma van Mansveld (spoor) in haar brief van 17 juni 2013 aan de Tweede Kamer, waarin ze rapporteert over de voortgang. Bij het spoor is de vervoerder verantwoordelijk voor dit soort kwesties, niet de fabrikant.

Het afgevallen rooster was de directe aanleiding voor de NS om de negen Fyratreinen die toen net op en neer naar Brussel reden, terug te roepen naar de werkplaats. Na vier maanden onderzoek concludeerden de NS de treinen nooit meer te willen gebruiken. Grootste probleem zou zijn dat alle treinen verschillend in elkaar zaten, zei toenmalig NS-directeur Bert Meerstadt vorige week tijdens zijn verhoor.

AnsaldoBreda wilde direct al een onafhankelijk expert inzetten, NS niet. De rechter bepaalde vervolgens dat zo'n expert er wel moest komen. In plaats daarvan hebben de NS de zaak geschikt: AnsaldoBreda kreeg 88 miljoen euro als het de treinen terugnam en van verdere juridische procedures afzag.

De financiële schade is beperkt gebleven voor de Italianen, zij voelen zich vooral aangetast in hun trots en het imago van het bedrijf. De rood-witte treinen staan nu in de fabriek van AnsaldoBreda in het Toscaanse Pistoia te wachten op een andere koper.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden