Hoe krijg je de autoverslaafde Hagenezen uit hun blik nu een verkeersinfarct dreigt?

Den haag, 28 mei 2019 -Drukke verkeerskruispunten in Den Haag geven veel oponthoud en chaotische taferelen op sommige plekken in de stad.Foto: Phil Nijhuis Beeld Phil Nijhuis

Alle grote steden in Nederland dreigen dicht te slibben met auto’s, bussen en fietsen. Den Haag slaat alarm over een dreigend infarct. Toch wil het stadsbestuur geen dwangbeleid zoals in Amsterdam.

Den Haag loopt vol. Het is een ontzettende autostad, zegt verkeerswethouder Robert van Asten in het beroemde witte stadhuis. “Te veel mensen pakken de auto.” De hofstad heeft de hoogste autodichtheid van Nederland. Bovendien is het gebruik van de auto inefficiënt. Bijna de helft van het autoverkeer bestaat uit ritjes tussen de 5 en 7,5 kilometer. Op afstanden tot 12,5 kilometer loopt dat zelfs op tot 70 procent. “Juist die korte afstanden kunnen beter met fiets of tram”, zegt Van Asten.

De D66-wethouder slaat alarm over het verkeersinfarct dat de residentie zal treffen bij ongewijzigd beleid. Een autoritje in de stad kost nu per dag al 28 minuten in de file. Den Haag is de op een na traagste stad van het land, na Haarlem. Ook fiets en ov zijn langzaam.

In het slechtste scenario verdubbelt het autoverkeer voor 2040, aldus de gemeente. Het verkeersbeleid van zijn voorgangers heeft gefaald, geeft Van Asten toe. “Er is te lang te veel op de auto gestuurd, en te weinig gemixt.” Een fietstochtje vanaf station Hollands Spoor illustreert dat. Via een onbewaakte trambanenoversteek leidt het fietspad naar wachten op het levensgevaarlijke Rijswijkseplein waar autorijbanen domineren. De tram staat opvallend lang stil voor rood, en haalt gemiddeld maar 18 tot 22 kilometer per uur. “Het kan zo niet langer”, zegt Van Asten. “Het roer moet om.”

Brede autowegen

De fiets moet meer voorrang krijgen bij stoplichten, aldus Van Asten. “En we moeten de lightrail uitbreiden. Het ov is zo succesvol dat trams vollopen en de tramtunnel onder het Spui  en Grote Markt is veranderd in een flessenhals.”

Den Haag is decennialang bebouwd met lange, brede autowegen. De A12 en N44 eindigen zelfs in het centrum. Al die tijd was de fiets stiefkind. “Nu geeft dertig procent van de fietsers aan dat zij het onveilig vinden”, meldt de wethouder. Die angst lijkt terecht want vorig jaar vielen er tien doden en 1200 gewonden, vooral onder (brom)fietsers en voetgangers. Op sommige wegen zoals de Paul Krugerlaan rest voor fietsers slechts een smal stuk asfalt tussen tramrails en auto. En dan begint uit het niets een fietsstrook. Elders in de stad houdt zo’n strook ineens op.

In 2015 besloot de gemeenteraad optimistisch om in 2020 dertig procent van alle vervoer op de fiets te krijgen. De wethouder: “Ook dat fietsbeleid is mislukt”. Het blijft steken op zo’n 17 procent. Van Asten komt binnenkort met een fietsnota en ziet een oplossing in meer vrijliggende fietspaden, bredere opstelstroken voor stoplichten, en aantrekkelijke ‘sterfietsroutes’ van centrum naar vinexwijken.

Geen dwingelandij

Het lijken druppels op een gloeiende plaat, die deze autostad tot ‘schoon en slim-vervoerstad’ moeten omtoveren, ‘klimaatneutraal in 2030’. “Het is een enorme opgave”, geeft Van Asten als eerste toe. De hamvraag: hoe krijg je die autoverslaafde Hagenezen uit hun blik? Wat doen zij als de files doorgroeien? De hofstad heeft de nodige ambassades. Hoe gaan zij het dreigend verkeersinfarct te lijf? “Voor ons werk blijft de auto onmisbaar”, zegt bijvoorbeeld Milton Tseng van de Taiwanese ambassade. “Voor kleine ritjes gebruiken we wel onze fietsen. Voor het meeste werkverkeer zullen we elektrisch gaan rijden.”

De gemeente wil in gesprek met bewoners en gaat niets afdwingen, zoals Amsterdam doet met peperduur parkeren, het verwijderen van duizenden parkeerplaatsen en het belonen van delen van e-auto’s. Den Haag heeft juist 800 parkeerplaatsen bijgebouwd. “De druk in de vooroorlogse wijken was zo hoog, we moesten wel.”

 Van Asten denkt aan 30 km maximaal in woonwijken, her en der ‘knippen’ zodat doorgaand autoverkeer verdwijnt en minder plek voor auto’s in nieuwbouwwijken. Kan de wethouder, zelf fervent fietser, bij zijn Hagenezen een gedragsverandering teweeg brengen? “Via scholen moeten we nieuwkomers de fietscultuur bijbrengen. In vinexwijken onderzoeken we hoe we fietsen en e-fietsen kunnen stimuleren. Ik ben optimistisch”.

Hans Voerknecht Beeld -

De Hofstad moet drastischer kiezen, vindt mobiliteitsstrateeg Hans Voerknecht

Doet het Haagse stadsbestuur genoeg om een verkeersinfarct te voorkomen? Een mobiliteitsstrateeg over de Haagse plannen. Net als een vrachtwagen heeft een stad een maximum laadvermogen, zegt mobiliteitsstrateeg Hans Voerknecht van Move Mobility. “Dat maximum is in Den Haag duidelijk overschreden”, meent hij.

Op verzoek van Trouw heeft de verkeersexpert de mobiliteitsbrief van de Haagse wethouder Van Asten doorgenomen. Zijn conclusie: “Den Haag zet nu duidelijker dan ooit in op het terugdringen van het autogebruik ten gunste van fiets en ov. Een breuk met het verleden, waarin vaak eerst het autogebruik werd gefaciliteerd.” Maar Voerknecht waarschuwt dat het terugdringen van de auto niet hard genoeg gaat. “Als het maximum laadvermogen qua autoverbruik zo ruim wordt overschreden zijn dwingender maatregelen onontkoombaar.”

Voerknecht wijst op de plattegrond van Den Haag waar grote autowegen domineren. “Fietsers hebben relatief weinig vrijliggende paden en staan bij de talrijke dwarswegen vaak lang bij rood licht te wachten voor auto’s.”

Korte autoritjes

De mobiliteitsstrateeg ziet maar één oplossing. Den Haag moet drastischer kiezen. “Met name de vele noordoost-zuidwest-verbindingen in de stad, waar al die korte autoritjes plaatsvinden, moeten aangepakt”, zegt Voerknecht. “Gebruik op die wegen de goede ervaringen die het Haagse centrum heeft met ‘knippen’, en vervang zo de auto door ov en fiets.”

Den Haag heeft net 800 parkeerplaatsen bijgebouwd. Een verkeerd signaal, denkt Voerknecht, dat juist extra autoverkeer aantrekt. De stad heeft nu vier P&R-terreinen. “Maak er meer aan de rand van de stad, inclusief P+Fiets en verminder tegelijkertijd het aantal parkeerplaatsen in de stad. Een goed alternatief leidt aantoonbaar tot gedragsverandering.”

Daar waar auto’s het ov belemmeren, moeten de bolides wijken, zo vindt Voerknecht. “Een heffing voor het centrum werkt in Stockholm, Oslo en andere steden uitstekend, net als minder parkeerplaatsen en hogere parkeertarieven.” De gemeente kan ook werkgevers inschakelen. “Die kunnen parkeermogelijkheden voor personeel met een fiets- of ov-alternatief beperken of werknemers hiervoor laten betalen.”

Lees ook:

Het verkeer loopt vast, de treinen zitten vol, maar er zíjn oplossingen

Of je in de trein zit of op de weg, iedereen merkt dat Nederland aan het dichtslibben is, vooral tijdens de spits. Ondanks extra investeringen in asfalt, rails en treinen in de afgelopen jaren, nemen files toe en zitten treinen barstensvol.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden