opvoedvraag

Hoe krijg ik mijn lanterfanter aan het leren?

Beeld Fadi Nadrous

Kun je een 8-jarige motiveren om eerst te werken en dan pas iets leuks te doen?

Haar zoon is slim en leergierig, schrijft een moeder. "Via Youtube leert hij zichzelf van alles: goocheltrucs, driedimensionaal tekenen, programmeren met Scratch, origami (serieus!)". Maar als het op schoolwerk aankomt, haakt hij af. "Als het echt moet, heeft hij zijn weekplanning met de verplichte spelling, taal en rekenen in een ochtendje af, maar regelmatig betrap ik hem op een achterstand, waarna hij weer moet inhalen. Aan extra - leuke, verrijkende - lessen komt hij nauwelijks toe."

Na een gesprek met de juf gaat het even beter. "Mijn zoon zegt ook eerlijk dat hij beter zijn best kan doen, dat hij loopt te lanterfanten. Volgens mij benut hij niet zijn optimale capaciteit en ik weet niet goed hoe ik hem moet motiveren. Hij is trouwens totaal ongevoelig voor stickerbeloningssystemen."

Inzet

Tja, reageert Alexander Minnaert. Geen zin hebben in de minder leuke dingen en die uitstellen, dat is een patroon waar meer mensen last van hebben. De hoogleraar orthopedagogiek en klinische onderwijskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen doet onder meer onderzoek naar motivatie, geeft cursussen aan docenten hoe ze leerlingen kunnen stimuleren. "Het helpt als de jongen zelf wat in te brengen heeft over het (huis)werk en hoe dat aan te pakken, dat vergroot de inzet."

Wat Minnaert betreft mag het schoolsysteem best wat minder dwingend. Werkwoordsvormen, spellingsregels: die moeten geleerd, maar het barst van de creatieve programma's en methoden. "Laat ze kiezen uit verschillende opdrachten. Je kunt een kind vragen een tekst technisch goed te lezen, maar weet hij dan ook wat er staat? Doe eens een spelletje en laat hem dan de opdrachten of gebruiksaanwijzing voorlezen. Dan dient het een breder doel."

Kinder- en opvoedcoach Tea Adema zou niet zo snel spreken van een motivatieprobleem. "Misschien verwachten de volwassenen wel teveel van hem, juist omdat hij die creatieve dingen zo slim aanpakt." Routinematige taken moet iedereen leren. Net als plannen, doorzetten en prioriteiten stellen.

Oefenen

Maar moet dat nu al, met 8 jaar? Adema vindt van wel. "Ouders willen het hun kind vaak te leuk maken, maar sommige dingen zijn nu eenmaal niet fijn. Ik zou dat erkennen en zeggen dat plannen lastig is. Dat moet je oefenen."

Voor zijn verdere studie en toekomst zijn het belangrijke functies, zegt ook Alexander Minnaert. "Moeder moet voorkomen dat de jongen schoolwerk als iets negatiefs gaat zien. Dan gaat hij het ontwijken. Ongelooflijk jammer als een kind zich niet ontplooit."

Juist creatieve, slimme kinderen kunnen er last van hebben als iets als begrijpend lezen, of rekenen, niet meteen lukt. "Dat frustreert", zegt de hoogleraar. "Dat kan in het voortgezet onderwijs tot echte leerproblemen leiden. Nu is er een vaste juf, straks is er minder begeleiding en zijn er verschillende docenten met allemaal een eigen aanpak." Plannen en organiseren kan hij niet meteen alleen, verduidelijkt Minnaert. "Zorg dat hij bij het leren eerst rustig kan opstarten met iets makkelijks, zodat hij succes ervaart. Dan pas een taak die moeizamer gaat, waarbij hij ook hulp kan vragen."

Lastig te overzien

Een week is voor een achtjarige nog lastig te overzien, zegt Adema. "Moeder kan helpen door de week op te delen in tien dagdelen. Hoe lang is hij met een opdracht bezig? Welke middag is het handigst om spelling te oefenen? Misschien zit hij nu tijd te verdoen omdat hij niet weet hoe hij moet beginnen."

Als ze kinderen begeleidt, probeert ze eerst hun strategie te achterhalen. "Wat gaat er in dat koppie om? Hoe doet hij dat met origami, of 3D-tekenen: leest hij eerst de informatie, legt hij spullen klaar, of gaat hij gewoon vouwen en begint hij opnieuw als het mislukt? Als hij door heeft wat voor hem het beste werkt, dan kun je dat ook proberen toe te passen bij het leer- en maakwerk."

De kunst is veel verschillende dingen uitproberen en zien welke leerstijl het best bij hem past, zeggen beide deskundigen. Minnaert: "De een wil iets technisch goed beheersen, de ander begint vanuit zijn gevoel."

Dat stickers of andere beloningen niet werken, komt volgens de orthopedagoog omdat het van buiten komt. "Hij moet zichzelf leren belonen. Zelf een lijstje bijhouden, ervaren dat het fijn voelt als je iets kunt afstrepen. Ook al was het saai, hij heeft het toch gedaan!"

Reageren? Zelf een opvoedvraag insturen? E-mail M.bezemer@trouw.nl

Meer opvoedvragen zijn te lezen op OPVOEDVRAAG

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden