Hoe kort durf je iets te vertellen?

Ontwerpbureau Thonik groeit en bloeit. Na een expositie in China, is het bureau present op de architectuurbiënnale in Venetië.

Met al hun medewerkers reisden Thomas Widdershoven en Nikki Gonnissen van het grafische ontwerpbureau Thonik eerder dit jaar af naar Shanghai, voor de eerste overzichtstentoonstelling van hun ontwerpen. Ook hun twee kinderen gingen mee. Ze zijn het gewend. Privé en werk lopen bij Widdershoven en Gonnissen, die elkaar vijftien jaar geleden leerden kennen, door elkaar heen. Hun woning en kantoor bevinden zich ook in hetzelfde pand: een knalgroene door het architectenbureau MVRDV ontworpen woon/werkdoos op een binnenterrein aan de Amstel in Amsterdam. Sinds 2001 zitten ze daar, maar ze zijn op zoek naar een groter pand, vertelt Widdershoven. Want Thonik groeit en bloeit, vult Gonnissen aan, zoals ze elkaar tijdens het interview voortdurend aanvullen, corrigeren of in de rede vallen.

Het is een bijzonder jaar voor Thonik met twee grote internationale presentaties. Behalve in China is hun werk binnenkort ook te zien op de architectuurbiënnale in Venetië, waar ze de lange hal van de Corderia mochten inrichten. Daar zijn onder meer de zestien handgeknoopte tapijten te zien die voor het eerst werden getoond in het Shanghai Art Museum. In deze tapijten hebben Chinese wevers in wol de ontwerpen verbeeld die Thonik heeft gemaakt voor onder andere het Grachtenfestival in Amsterdam, museum Boijmans in Rotterdam, de Mondriaanstichting en de SP, de Socialistische Partij. Bij het grote publiek dankt Thonik zijn bekendheid vooral aan de drie campagnes die het heeft ontworpen voor de SP en die werden bekroond met de Rotterdamse Designprijs. Voor het bedrag van 20.000 euro die aan deze prijs verbonden is, wist het stel meteen een bestemming. Gonnissen: „Met alle dertien medewerkers en de kinderen naar onze tentoonstelling in Shanghai. Want we doen het echt samen. Teamgeest en gedrevenheid zijn de kracht van Thonik”.

Thonik neemt een bijzondere positie in in de wereld van de grafische vormgeving en dat geldt vooral voor de wijze van samenwerking met opdrachtgevers. Daarin gaat Thonik veel verder dan andere bureaus. Zo maken Widdershoven en Gonnissen zelf deel uit van het campagneteam van de SP en waren ze verantwoordelijk voor de drie laatste verkiezingscampagnes. Nu scheelt het natuurlijk dat ze inmiddels zelf ook op deze partij stemmen, maar in principe zouden ze ook een campagne kunnen ontwerpen voor de VVD, benadrukken ze. Gonnissen: „Maar alleen als een partij echt met ons wil samenwerken. Dat wil niet zeggen dat wij onze ideeën opdringen, al is het natuurlijk wel gemakkelijker als je je verwant voelt met de opvattingen van een politieke partij.” En als Geert Wilders hen benadert? „Nee, dat doen we niet, ook al is dat een democratisch gekozen partij. Als bureau voor visuele communicatie kunnen we niks met het xenofobische thema van de Partij voor de Vrijheid, en al helemaal niet met de negatieve insteek van Wilders. Wij gaan altijd uit van het positieve.”

Toen de SP hen vroeg voor de verkiezingscampagne, zijn ze ook meteen begonnen over de negatieve uitstraling van deze partij, vertelt Widdershoven. „De SP had het imago van een actiepartij, die overal tegen was. Het beeldmerk van iemand die een tomaat gooit, paste daar ook bij. Wij hebben voorgesteld om het positieve en optimistische meer naar voren te halen. Als je groter wilt worden, moet je ook de bereidheid uitstralen om dingen te veranderen. De tomaat mocht van ons blijven als beeldmerk, maar daar wordt niet meer mee gegooid.”

Ja, ze zijn echte idealisten in de zin dat ze geloven dat je als grafisch ontwerper invloed kunt uitoefenen op politieke discussies. „Vormgeving kan ook bijdragen aan een beter begrip over en weer als je boodschappen kort en helder weet over te brengen. Dat zien wij als onze taak en daarin zijn we wat betreft de SP geslaagd. In feite hebben we de hele boodschap van de SP samengevat in vier letters: SP Nu. Hoe kort durf je iets te vertellen? Dat is in feite de essentie van ons werk.”

Het omstreden filmpje van de SP, waarop een bejaarde vrouw zich uitkleedt om zo het uitkleden van de thuiszorg aan de kaak te stellen, kwam eveneens uit de koker van Thonik. Er kwam veel kritiek op de populistische manier waarop de SP de problemen in de thuiszorg voor het voetlicht bracht. Gonnissen: „Dat filmpje heeft wel een enorme impact gehad. Jet Bussemaker (staatssecretaris volksgezondheid) zei: ’Wij maken geen filmpjes, wij maken beleid’. Maar zonder onze film was het beleid niet gewijzigd, althans niet zo snel”.

De basis van Thonik ligt niet in de politieke maar in de culturele wereld en dat willen ze ook zo houden. Ze ontwierpen de huisstijl van het Centraal Museum in Utrecht, van museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam en het door Jan Hoet geleide museum Herford in Duitsland. Ook voor de beeldenmanifestatie Sonsbeek, deze zomer in Arnhem, ontwierp het bureau het logo en bedacht het de hoge hoeden van porselein die het symbool zijn van de processie waarmee de manifestatie werd ingeluid. En met ingang van dit weekeinde laten ze zich ook op het internationale culturele podium zien met een uitgebreide presentatie van hun werk op de architectuurbiënnale van Venetië.

Een andere belangrijke opdrachtgever van Thonik is de gemeente Amsterdam, waarvoor ze samen met ontwerpbureau Eden een compleet nieuwe huisstijl hebben ontworpen. Dat deden ze ook voor de nieuwe openbare bibliotheek van Amsterdam, tot en met de bewegwijzering en openingscampagne toe. Hun heldere en toegankelijke ontwerp prijkt straks ook op de gevel van de bieb. En op de kleding van het personeel, ontworpen in samenwerking met modeontwerper Aziz, vind je dezelfde lettertypes terug. Altijd gaat het erom dat mensen in één oogopslag de boodschap begrijpen. Gonnissen: „We zijn getraind in het verzinnen van oneliners.”

Inmiddels heeft ook de – ideële – Triodosbank zich gemeld als klant. Geld maakt gelukkig, was de slogan die Thonik samen met communicatiestrateeg Niko Koffeman eerst had voorgesteld, met een knipoog naar de groene, sociale en culturele doelstellingen die deze bank wil ondersteunen. Maar voor de bank was de kapitalistische lading toch een brug te ver, vertelt Widdershoven. Mijn geld gaat goed, werd als alternatief wel geaccepteerd.

Thonik mag dan succesvol zijn, de drempels van de commerciële markt zijn nog niet geslecht. Ze zouden graag iets doen voor een multinational als Philips of TomTom. Het enige commerciële bedrijf waarvoor ze hebben gewerkt is De Telegraaf, waarvoor ze een site ontwierpen. De Telegraaf is weliswaar niet hun lijfblad, maar dat weerhoudt hen niet. Gonnissen: „Wel aan je normen vasthouden, niet aan je denken. Vanuit dat principe werken we. Maar die bereidheid moet er wel aan beide kanten zijn, anders wordt het niks.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden