Hoe kon de Britse diplomatie zo falen?

Lagerhuis stort zich op Cameron na veto over nieuw EU-verdrag, al bijten politici nog niet echt door

Het rumoer in het toch al luidruchtige Lagerhuis zwelt aan als premier Cameron verklaart dat hij tijdens de EU-top 'echt gezocht had naar een overeenkomst met alle 27 landen'. De speaker moet de Labourbanken tot stilte manen voordat de minister-president, de eerste Britse premier die een veto uitsprak over een nieuw Europees verdrag, zijn verdediging kan vervolgen.

De kranten stonden dit weekend vol met analyses over hoe in de ogen van velen - en niet in de laatste plaats de andere Europese landen - de Britse diplomatie zo 'catastrofaal' kon falen. Niemand, zo werd uit de monden van delegatieleden opgetekend, begreep de Britse standpunten, die zij veel te laat hadden gebriefd uit angst dat ze zouden uitlekken. Door Camerons beslissing enkele jaren geleden om de Conservatieven terug te trekken uit de Europese Volkspartij was hij niet bij de belangrijke bijeenkomst aan de vooravond van de top waar Merkel en Sarkozy hun posities voorkookten. De Europese leiders, zelfs de Britsgezinden onder hen, zouden geen interesse hebben gehad voor de 'technische' eisen van Cameron ter bescherming van de Britse financiële sector, terwijl zij bij elkaar waren om de euro te redden (zie kader).

"Waar is Clegg?", roept nog iemand. De vice-premier, die altijd schuin achter Cameron zit hoezeer hij soms ook met hem van mening verschilt, is nergens te bekennen. De Liberaal-Democraat, voor wie Europa een belangrijke drijfveer was om de politiek in te gaan, kon dit weekend zijn woede over de mislukte onderhandelingen niet langer binnen houden en sprak over 'een slechte deal voor Groot-Brittannië'. De partij onderscheidt zich door zijn geloof in de wijziging van het kiesstelsel - het verloor in mei het referendum daarover -, en in Europa. "Waarom zitten we nog in de coalitie?", vragen sommigen zich af.

Maar ondanks alle scherpe kritiek van Liberaal-Democratische zwaargewichten dit weekend op Cameron en de eurosceptische conservatieven die nu hun kans ruiken om meer bevoegdheden op Brussel te veroveren, was de junior partner in de coalitie opmerkelijk stil tijdens het Lagerhuisdebat. Overigens beperkten ook de meest gepassioneerde anti-Europeanen zich tot felicitaties en lovende woorden voor de premier zonder al te triomfantelijk over te komen. Het duurde een tijdje voordat een conservatief voorzichtig naar een referendum over Europa vroeg.

Al is het huwelijk tussen de coalitiepartners steeds ongelukkiger en zullen de Lib-Dems geen duimbreed meer willen toegeven, beide partijen hebben er op korte termijn geen belang bij om weer naar de stembus te gaan.

Cameron vertelt het Lagerhuis dat hij 'de keuze had tussen een verdrag zonder de nodige waarborgen ter bescherming van ons nationaal belang of helemaal geen verdrag'. "Ik hoef me nergens voor te verontschuldigen", vond de premier, die benadrukte dat het Verenigd Koninkrijk ook in de toekomst een belangrijke rol in de EU kan blijven spelen.

"Verre van dat hij onze belangen heeft beschermd", schimpte Labourleider Ed Miliband, "heeft hij ons zonder stem achtergelaten. Wat was de bedreiging voor het nationaal belang?" Die vraag beantwoordde Cameron met de wedervraag of Labour zou hebben ingestemd met het verdrag. Het antwoord daarop omzeilt Labour, dat ondanks terechte vragen over de onderhandelingstrategie van Cameron vooralsnog weinig electorale winst uit deze historische ontwikkeling kan halen, al nemen velen nu wel aan dat de coalitie de eindstreep niet zal halen. Een meerderheid van de Britten - 57 procent volgens een peiling gisteren - steunt Camerons veto.

Cameron overspeelt zijn hand, vinden critici
David Cameron wilde in ruil voor zijn handtekening onder een nieuw Europees verdrag een paar concessies om de eurosceptici in zijn partij tevreden te stellen. Vanuit Brits perspectief waren de eisen om de 'City' (het financiële centrum van Londen) te beschermen tegen meer regelgeving 'bescheiden': bijvoorbeeld in Londen gevestigde Amerikaanse banken die niet met het continent handelen beschermen tegen EU-regels, en de mogelijkheid voor de Britten om hogere kapitaalbuffers voor hun banken in te voeren. Cameron vroeg naar eigen zeggen niet om een uitzonderingspositie, maar het Franse en Duitse geduld met de Britten, die altijd uitzonderingen vragen, was op. Er was volgens critici in de onderhandelingen geen sprake van 'een bedreiging van het landsbelang'. De Britten zijn als het gaat om financiële regelgeving binnen Europa nog nooit weggestemd. Cameron heeft niets gewonnen met zijn veto, terwijl hij zijn plek in de onderhandelingen op het spel heeft gezet, vinden critici. Cameron heeft 'een nepveto uitgesproken tegen een nepbedreiging', vindt David Miliband, oud-minister van buitenlandse zaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden