Hoe kan het Westen Zuid-Afrika steunen?

Mandela wordt 90 jaar. Het Westen kan het WK voetbal daar tot een sportfeest maken.

Vandaag, 18 juli 2008, viert Nelson Mandela zijn 90ste verjaardag en de wereld zingt hem terecht uit volle borst toe. Maar zijn erfenis staat meer dan ooit op het spel.

Tegenwoordig loopt hij met een stok, de haren grijzer dan grijs, zijn stem kraakt nog mooier dan vroeger. Zijn magie blijft oogverblindend en zijn aantrekkingskracht onvergelijkbaar. Hij is de enige 90-jarige die Hyde Park in Londen vol krijgt met zijn verjaardag.

Mandela’s rol in de geschiedenis van Zuid-Afrika en zijn leiderschap tijdens de overgang van apartheid naar democratie kan nauwelijks overdreven worden. Voormalig aartsbisschop Desmond Tutu zei het zo: Mandela deed ons geloven dat een regenboognatie mogelijk was.

Maar alle Zuid-Afrikanen, wit en zwart, beseffen dat geloof en magie alleen niet genoeg is. Het land verkeert in crisis en de lijst met problemen is lang: crisis in Zimbabwe, xenofobisch geweld, 20 miljoen mensen die in armoede leven, een elektriciteitscrisis en de hoge misdaadcijfers en de aidscrisis. Daarnaast wordt Zuid-Afrika, net als alle landen in Afrika, hard getroffen door de hoge voedsel- en olieprijzen. De meeste problemen moeten de Zuid-Afrikanen zelf oplossen maar waar kan het Westen bijdragen?

Ten eerste bij het aankomende wereldkampioenschap voetbal in 2010. De voetbalgemeenschap gaf Zuid-Afrika een kans zichzelf te bewijzen, maar het land zucht onder de opgave. Het doet er alles aan om aan de strenge eisen van de Fifa tegemoet te komen. Maar ik hoor te weinig hoe het voetbalfestijn een feest kan worden voor alle Zuid-Afrikanen. Initiatieven in het Westen om de wedstrijden toegankelijk te maken voor de gemiddelde Zuid-Afrikaan of ontwikkelingsprojecten die voortbouwen op dit evenement. Het zou mooi zijn als dit WK symbool zou staan voor hoe sport kan bijdragen aan ontwikkeling.

Ten tweede is daar het aankomend presidentschap van Jacob Zuma, de president van het Afrikaans Nationaal Congres. Dit biedt ook kansen. Natuurlijk, Zuma heeft veel tekortkomingen en is verwikkeld in een rechtszaak over mogelijke corruptie. Zijn aanhangers tonen zich daarbij niet alleen ongenuanceerd (we kill for Zuma), maar schrikken ook niet terug om het constitutionele hof te intimideren en in diskrediet te brengen. Toch heeft Zuma zich een stuk pragmatischer betoond dan president Mbeki. Hij reist het Westen af om steun te vergaren voor zijn aankomend presidentschap. Het Westen moet zijn invloed positief gebruiken.

Ten derde is het tijd voor het Westen om zich te realiseren dat democratisering, herverdeling van welvaart en verzoening een zaak van lange adem zijn –ook in Zuid-Afrika. Ondanks Mandela is het land er nog lang niet. Misschien kan hij het beste geëerd worden in het Westen door te erkennen dat zijn magie grenzen kent. Dat zijn project nog jaren bloed, zweet en tranen zal kosten en alle hulp en inzet kan gebruiken.

Het WK geeft ons een pragmatische reden, Zuma de mogelijkheden, maar Mandela laat ons zien hoe iets een morele plicht kan zijn en hoe je ondanks alles, altijd positief moet blijven. Waarom zouden we zijn voorbeeld niet volgen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden