Hoe Hillary Clinton bijna opzij werd gezet door de Democraten

Beeld REUTERS

Aan de vraag 'Wat als Hillary Clinton vorig jaar gewonnen had?' kan een nieuwe worden toegevoegd, al even geschikt om Democraten uit de slaap te houden: 'Wat als Donna Brazile had doorgepakt en haar opzij had gezet?

Ze heeft het overwogen, blijkt uit haar opzienbarende boek over de presidentsverkiezingen. Brazile werd eind juli tijdelijk voorzitter van de Democratische partij. Ze maakte zich ernstige zorgen over de campagne van de genomineerde van de partij, Hillary Clinton. En toen Clinton ook nog eens niet goed werd tijdens de herdenking van de aanslagen van 11 september begon Brazile na te denken over een alternatief koppel om de strijd aan te gaan met Donald Trump. 

Joe Biden en Cory Booker leken haar een geschikte combinatie: beiden zouden de lager opgeleide Amerikanen aanspreken die voor Trump leken te gaan, en Booker, als zwarte Amerikaan, zou de Afro-Amerikanen die zo massaal voor Obama naar de stembus waren gekomen opnieuw kunnen enthousiasmeren.

Maar uiteindelijk durfde Brazile het niet aan om die procedure-voor-noodgevallen te starten. "Ik dacht aan Hillary, en al de vrouwen in het land die zo trots waren en zo enthousiast over haar. Ik kon ze dat niet aandoen."

De kant van Trump

De passage heeft tot woedende reacties geleid van mensen die voor Clinton werkten tijdens de campagne. Brazile kiest impliciet de kant van Donald Trump, die maar al te graag suggereerde dat Clinton niet het uithoudingsvermogen had om president te zijn, en Russische propaganda daarover, schrijven meer dan honderd van hen in een open brief op de website Medium.

Het Clinton-kamp is al evenmin blij met een andere claim uit het boek van Brazile: dat het Democratische partij-apparaat zodanig in geldnood zat, dat de campagne-organisatie van Clinton het in feite overnam, nog voordat zij de officiële genomineerde was. Er werd afgesproken dat de partij mee zou delen in het geld dat Clinton bij miljoenen binnenhaalde, maar daar stond tegenover dat er met de mensen van Clinton overlegd zou moeten worden over alle uitgaven, en dat er zelfs veto-recht bestond over sommige benoemingen, zoals die van directeur communicatie van de partij.

Bij Brazile vielen de schellen van de ogen, zo schrijft ze in haar boek. Ze was voorzitter geworden na het vertrek van Debbie Wasserman-Schultz, onder wie de partij Hillary Clinton zou hebben voorgetrokken boven Bernie Sanders. Dat was onder andere gesuggereerd uit door WikiLeaks openbaar gemaakte emails – naar later bleek buitgemaakt door Russische hackers. Brazile ging op onderzoek uit. "Hoeveel zeggenschap [het campagnekantoor van Clinton in] Brooklyn had en hoe lang al, dat was iets wat ik wekenlang had proberen te ontraadselen. Op 7 september, de dag dat ik Bernie belde, had ik mijn bewijs en het brak mijn hart', schrijft ze.

Zout in de wond

Voor Democraten is dat geen vrolijke boodschap. Gevraagd door CNN of de keuze voor Clinton als kandidaat dus doorgestoken kaart was geweest, zei senator Elizabeth Warren, die net als Sanders op de linkervleugel opereert en zelf mogelijk ambities heeft voor 2020, eenvoudigweg: "Ja".

Het is onwaarschijnlijk dat Sanders bij een meer neutraal opererend partijkantoor wel had gewonnen, analyseert CNN. Maar rechtse media en politici wreven de afgelopen dagen uiteraard graag zout in de wond. "Dat geluid dat je hoort is de oerkreet van miljoenen Bernie Brothers. Ze hadden gelijk. Het systeem was niet eerlijk", schreef commentator David French in de National Review. En Fox News commentator Gregg Jarrett zag al een vervolging voor zich voor het schenden van de financiële regels voor politieke giften. Of erger: "Het sluizen van campagnegelden van de ene bron naar de andere riekt naar witwassen." En natuurlijk liet ook president Donald Trump zich via Twitter niet onbetuigd: "Iedereen vraagt waarop het ministerie van justitie (en de FBI) niet kijken naar alle bedrog met Slinkse Hillary en de Democraten."

Brazile heeft dus wel wat aangericht met haar boek. Eigenlijk zou je dat niet verwachten van iemand die naar eigen zeggen al vanaf haar negende jaar een Democratische activist is, campagneleider was van Al Gore in 2000 en in allerlei functies binnen en buiten de partij voor het Democratische gedachtengoed is opgekomen.

 Onbelangrijke zetbaas

Het kan zijn dat ze gewoon zoveel mogelijk exemplaren van haar boek wil verkopen, zoals ex-medewerkers van Clinton zeggen. Het kan ook eerlijke woede zijn over hoe ze door die mensen als een totaal onbelangrijke zetbaas werd behandeld, zo neerbuigend dat ze zich in een telefoongesprek liet ontvallen dat ze hun slaaf niet was - een heel ding voor een zwarte vrouw uit Louisiana. In een tv-interview zondag voor tv-netwerk ABC leek ze nog steeds pisnijdig. "Tegen al die mensen die zeggen dat ik me stil moet houden, zeg ik: 'Rot op!' Ik vertel gewoon mijn verhaal."

Maar het kan ook zijn dat ze door schoon schip te maken over haar voorzitterschap ook opruiming wil houden in de partij. In elk geval lijkt ze dat proces te versnellen. Want hoe de discussie over haar beschuldigingen ook afloopt, het slaat de bladzij van de verering die Clinton kreeg na haar onverwachte verlies, als 'Zij die Eigenlijk had Moeten Winnen'. Een verering die volgens sommigen voorkomt dat de partij succesvol aan de volgende verkiezingen toekomt.

Conservatief David French weer: "Op een of andere manier werd ze van 'de best gekwalificeerde presidentskandidaat in de geschiedenis' tot een spirituele figuur, een persoon met een mystieke aanwezigheid. Ze wandelt in het woud. Ze geeft of onthoudt absolutie. Als ze spreekt, wenen volwassen vrouwen. Of tenminste: dat deden ze tot gisteren. Vandaag is dat anders geworden.”

Lees ook:
Clintons verbazing over haar verlies is nog steeds niet helemaal gezakt
Hillary Clinton: Ik zou nu anders reageren op intimidatie van Trump

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden