Hoe het misging tussen de UvA en een rebelse docent

Rudolf Valkhoff spreekt tijdens de bezetting van het Maagdenhuis. Beeld Hollandse Hoogte / Herman Wouters

Werd universitair docent Rudolf Valkhoff ontslagen vanwege zijn opvallende rol bij de bezettingen in 2015?

Ze waren jaloers op hem, aasden op zijn vak. Rudolf Valkhoff weet het zeker: "Er werd steeds aan mijn stoelpoten gezaagd." De voormalige docent van de Universiteit van Amsterdam (UvA) gebruikt grote woorden om te duiden hoe hij zich voelt. Het bestuur van de UvA heeft karaktermoord gepleegd, zegt hij, hem kapotgemaakt. Kapot. Hij zegt het een paar keer.

In 2016 werd Valkhoff, docent algemene cultuurwetenschappen, ontslagen door de UvA. Volgens hem vanwege zijn rol in de bezettingen van het Bungehuis en daarna het Maagdenhuis in Amsterdam, in de eerste helft van 2015.

De zestiger - opgegroeid in de jaren zestig en zeventig, voor hij ging studeren werkzaam in de bouw en op schepen in Saudi-Arabië - was als enige docent aanwezig bij de nachtelijke bezetting van het Bungehuis door studenten. Toen dat anderhalve week later werd ontruimd en Valkhoff geboeid door agenten werd afgevoerd, scandeerden studenten zijn naam. Hij was er ook bij in het Amsterdamse Maagdenhuis. Sliep er, deed boodschappen. Hij was het officieuze gezicht van de onvrede.

Bijna drie jaar later zitten UvA en Valkhoff tegenover elkaar in de rechtzaal. Omdat Valkhoff zijn ontslag aanvecht. Hoe heeft het toch zover kunnen komen, vraagt de rechter zich af. Als zij de stukken leest - een toren van e-mails, gespreksverslagen, afspraken, argumenten - lijkt het alsof beide partijen er graag uit wilden komen. Valkhoff was een goede docent, dat betwist de UvA niet. "Dan gaat het toch zo mis", stelt de rechter vast.

Zijn deelname aan de bezettingen kwam niet uit de lucht vallen. Sinds 2007 had Valkhoff zich "in toenemende mate geërgerd aan de manier waarop ik onderwijs moest geven", zegt hij. Dat culmineerde in 2014 in een conflict met collega's over de invulling van het vakkenpakket van de bacheloropleiding. Dat moest op de schop vanwege een onvoldoende van onderwijskeurmeester NVAO en teruglopende studentenaantallen.

Jaloezie

Bizar vindt Valkhoff het dat zijn vak 'cultuurpatronen' ter discussie werd gesteld. Vanwege jaloezie, denkt hij. Hij voelt zich weggepest door collega's, denkt dat van hogerhand werd verordonneerd dat niemand het met hem eens mocht zijn.

Daar was geen sprake van, zegt de UvA. Maar beslissingen moeten genomen worden en dat hoeft niet altijd unaniem. Een meerderheid van de vakgroep schaarde zich achter een ander plan dan dat van Valkhoff.

Toen leek er nog een compromis mogelijk. Maar tijdens de bezetting wist Valkhoff ineens zeker: ik moet mijn geweten volgen. Ik moet alleen nog doen wat ik juist acht. "Het is voor mij vanzelfsprekend dat in elk conflict trouw aan geweten verreweg de voorkeur verdient boven trouw aan gezagsverhoudingen", zegt hij. Alleen zonder 'beledigende voorwaarden' wil hij zijn werk nog doen.

Hij leverde geen toetsdossiers meer in, weigerde deadlines op te leggen, wilde niet overleggen over de inhoud van zijn colleges. Natuurlijk niet, zegt Valkhoff. Zijn vrijheid als academicus geeft hem het recht zelf te bepalen hoe zijn lessen er uitzien. Dat klopt, zegt de Uva. Maar wat ook geldt: een opleiding moet een samenhangend pakket zijn. Enig overleg en afstemming tussen vakken en colleges is noodzakelijk.

De hele episode valt beide partijen zwaar. Zowel Valkhoff als UvA-hoogleraar René Boomkens moeten af en toe tot rust worden gemaand. Met Valkhoff gaat het niet goed. "In medische zin", zegt zijn advocaat. Hij is blij, zegt Valkhoff tijdens een schorsing, dat hij vanochtend een kalmeringsmiddel heeft genomen. Na een eerdere periode in de ziektewet zit hij nu opnieuw ziek thuis.

Tijdens de bezettingen kreeg Valkhoff vleugels. Er ging iets veranderen, hij wist het. Nu is hij teleurgesteld. Waar zijn die honderden mensen die ooit langskwamen in het Maagdenhuis? "Laf", is zijn conclusie. De rechter doet binnen zes weken uitspraak.

Lees ook: Resultaat 5 weken bezetting Maagdenhuis: twee commissies 

Lees ook: Bezetting Bungehuis voorbij, 46 studenten gearresteerd, UvA wil praten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden