Hoe Henry Keizer de VVD dichter bij de mensen brengt

VVD-voorzitter Henry Keizer wil zijn partij moderniseren. Morgenavond eindigt zijn rondgang langs de afdelingen, waarin hij de leden zijn plannen presenteerde. Zo wil Keizer dat voortaan ook niet-leden mogen meepraten. Prima, vinden de leden. Maar moet hij per se ook hun afdeling laten fuseren?

Het is een donkere, natte woensdagavond. Henry Keizer, VVD-voorzitter met een imposant postuur, zit op het podium in de theaterzaal in het Brabantse Goirle. Het is er warm, zijn haar plakt tegen zijn schedel. Zweet parelt op zijn voorhoofd - Keizer is niet echt op zijn gemak. De zaal zit flink vol. Aan de opkomst alleen al kan hij zien wat de rest van de avond gaat komen: muiterij. Net als op die andere VVD-avonden, eerder, in Friesland en Limburg.

Regen of geen regen, het ganse theater is gevuld met afdelingsbestuurders. Ze hebben het voorstel van het partijbestuur gelezen: de partij moet op de schop. De VVD moet opener, vrijer. "We gooien de luiken open", zei het partijbestuur opgewekt, alsof er alleen wat spinrag verwijderd moet worden. Het idee is: meer aandacht voor politiek, minder voor procedures. De VVD van de toekomst moet een thuis bieden aan 'iedereen die liberaal voelt en denkt'. Allemaal reuzemooi, vinden de voorzitters, secretarissen en penningmeesters van VVD-afdelingen in dorpen als Rucphen, Sint-Michielsgestel, Haren. Behalve dat ene ding: dat het aantal partij-afdelingen fors moet verminderen. "Waarom dwingt u de kleine afdelingen om te ontwortelen?"

Keizer reisde al langs zoveel van zulke avonden, dat hij ze niet eens meer kan tellen. Is het de vijfde keer dat hij het uitlegt, of de zesde? Sinds eind september al toert hij door het land, van gewest tot gewest, al heten gewesten bij de VVD 'Kamercentrales'. Overal - of het nu Friesland of Zeeland is - is zijn presentatie dezelfde: hij begint te vertellen wat zijn doel is. "In 2010 hadden we 31 zetels, in 2012 41, dus hoef je geen rekenwonder te zijn om te bedenken dat de partij in 2017 51 zetels moet kunnen hebben."

Dan zegt hij: 51 zetels, dat zijn 3 miljoen kiezers. Hoe komen die bij de VVD? "In ieder geval niet op de manier waarop we het tot nu toe deden, anders waren ze er al wel geweest." Zijn plan: de zaken anders aanpakken. "Organiseer nou eens bijeenkomsten op scholen, met bedrijven, waarbij mensen niet meteen zien dat het een politieke bijeenkomst is." Hij denkt ook aan het oppakken van plaatselijke issues. "Dat zebrapad voor de school, laat zien dat de VVD ook daarvoor is."

Het is je reinste noodzaak. Hoe meer kiezers de liberalen trekken, hoe meer volksvertegenwoordigers er moeten zijn. Landelijk, maar ook plaatselijk en regionaal. Maar wie zijn dat? De VVD heeft net als veel andere partijen te maken met een dalend ledental. Nog maar 31.000 mensen zijn VVD-lid. Daarom: niet alleen open ramen, maar ook open deuren. Keizer wil minder bijeenkomsten over statuten, reglementen, en meer vormen van lidmaatschap. "Iemand die geen lid wil zijn van de VVD, wil misschien wel toegang tot een netwerk van de partij als je vraagt om zijn expertise."

undefined

Missie

Het is zijn missie. Toen de 54-jarige ondernemer Keizer anderhalf jaar geleden tot voorzitter van de VVD werd gekozen, beloofde hij één ding: hij zou de partij gaan moderniseren.

Vier maanden later wist hij dat hij iets had beloofd dat moeilijker zou zijn dan zijn eigenlijke werk: het runnen van een bedrijf in de uitvaartsector. Hij was toen bij een groot deel van alle 371 partij-afdelingen langs geweest. Hij had ze aangehoord, gezien wat voor vlees hij in de kuip had. Iedere afdeling was weer anders dan de vorige.

De enige overeenkomst was het type mens: het was allemaal eigengereid volk. "Lastig om al die vrijzinnige, eigenwijze mensen op één lijn te krijgen", bekende Keizer vorig jaar op het najaarscongres van zijn partij. "Liberalen zijn qua karakter nu eenmaal niet bijzonder geschikt om één mening te hebben."

Keizer vroeg een commissie om voorstellen te doen. Die verschenen half september. Het partijbestuur nam nagenoeg alle ideeën over. Het wil afdelingen samenvoegen tot een minimum van tweehonderd leden en het aantal regio's terugbrengen van zeventien tot zes. Sindsdien toert Henry Keizer met wat de afdeling voorlichting lollig de 'VVD-roadshow' noemt door het land, om de gemoederen in zijn partij te bedaren. Deze week legt hij het laatste bezoek af: morgenavond in Zwolle.

"Ik kom weleens bij afdelingen van maar dertig leden, die allemaal al dertig jaar lid zijn. Waar de voorzitter al dertig jaar voorzit, zijn vrouw de penningmeester is en zijn neef de fractievoorzitter. Dat is niet zoals we het willen", zegt hij in Dordrecht. "Ik kom weleens bij een afdeling van twintig man, die al 22 jaar samenkomen in hetzelfde café. Dat is voor nieuwe leden niet erg uitnodigend", zegt hij in Goirle. "Ik kom weleens bij een afdeling waar het laatste bericht op de website dateert van 20 oktober 2011", zegt hij in Goes.

Keizer spreekt tegen een publiek van voornamelijk ondernemers. "Door de backoffice samen te voegen wordt de slagkracht groter", zegt hij daarom.

Soms treft hij iemand in de zaal die hem gelijk geeft. In Goirle is dat voorzitter Lex Jansen van de afdeling Valkenwaard. "De penningmeester van onze afdeling is dat al acht jaar. Zo lang achtereen over de financiën gaan, mag niet eens van de statuten. Onze secretaris is al een tijd geleden verhuisd. Nu doet hij zijn werk vanuit een andere gemeente. Er is nood. Hulp is welkom."

Maar meestal is het commentaar minder goed. "Het doet mij leed", zegt voorzitter Gerrit van Dijk van de afdeling Sliedrecht tegen Keizer op de bijeenkomst in Dordrecht, "dat u het goede contact dat wij nu met de burger hebben, weghaalt uit de gemeente." De afdeling Sliedrecht zal moeten fuseren. Er zijn daar maar vijftig leden.

undefined

Maaskantje

Twee dagen later, in Goirle, heeft voorzitter Bart van den Heuvel van de afdeling Sint-Michielsgestel een soortgelijke klacht. "Wij hebben van de lokale partijen geleerd dat het belangrijk is om lokaal heel actief te zijn. Dus wij worden ook voorzitter van de hockeyclub, we gaan naar de carnavalsvereniging. We zijn net als zij heel toegankelijk. Mensen bellen ons op als ze ergens mee zitten. Maar als straks het bestuur in Maaskantje zit, dan bellen ze natuurlijk niet meer."

Er is Cornelis Blind van de afdeling Rucphen: "Mijn probleem is dat u iets dwingend oplegt. Wij hebben geen noodzaak om te veranderen. U moet het niet verplichten. Waarom dwingt u kleine afdelingen om te ontwortelen?"

En Rik Hopen, afdeling Delft: "Je hebt geen structuurverandering nodig om een cultuurverandering te bewerkstelligen."

Keizer kan in Goirle een zucht moeilijk onderdrukken. "Het begint wel wat ongezellig te worden."

Er zijn grote delen van Nederland waar ze geen enkel probleem hebben met zijn voorstellen. Grote delen van Noord- en Zuid-Holland bijvoorbeeld. Daar zijn afdelingen groot en is het gemiddelde ledental hoog. Lastiger is het in het noorden. In Drenthe, Friesland en Groningen samen zijn ongeveer evenveel leden als in Noord-Holland alleen. Daarom moeten die drie samen een gewest vormen. Er zullen meer afdelingen moeten fuseren en het bestuur zal op grotere afstand van de leden staan.

Precies eender is het in Limburg, Brabant en Zeeland. Ook daar: relatief weinig VVD-leden. Een nieuwe VVD-afdeling moet dus een groter gebied beslaan. Het nieuwe regiobestuur, zo stellen de plannen van Keizer, beslaat alle drie de provincies in één.

Het valt niet lekker. Op een avond eerder maakte Keizer al mee dat zijn complete achterban in Limburg 'aan het muiten' sloeg. De Friese VVD 'gooit de kont tegen de krib'. En wat zullen, als er eind november over moet worden gestemd, Brabant en Zeeland doen? Blijft Groningen binnenboord? Keizers arsenaal aan overtuigingsmiddelen is niet eindeloos. Tegen de tegenstanders in de zaal zegt hij dat het "niet de bedoeling is dat we overal in Nederland kleine dappere dorpjes overhouden die eenzaam standhouden, zeker als ze niet de beschikking hebben over toverdrank".

"U en ik zijn het eens", zegt hij tegen de voorzitter van Sint-Michielsgestel. "U moet dicht bij mensen staan. Niets weerhoudt u ervan om dat ook te doen onder een andere bestuurssituatie. Wat is nu het belangrijkste? Dat u formeel voorzitter bent of dat u de mensen aanhoort? Ik schat u zo niet in. Wij willen juist bereiken wat u misschien al bereikt hebt." Hij zegt hetzelfde steeds opnieuw. "We doen dit niet omdat we de gemeenten niet meer belangrijk vinden, integendeel juist. We willen dat u dichter bij de mensen bent."

undefined

Geen hoofden afsnijden

Maar naarmate de maand vordert, bindt hij in. Pin hem niet vast op dat getal van tweehonderd leden, zegt hij al snel: "180 is ook goed". Later zakt hij nog verder. "Ik ben geenszins van plan om allerlei lokale bestuurders het hoofd af te snijden", zegt hij tot de boze VVD'ers in Goirle. "Ik heb veel respect voor wat zij voor elkaar krijgen. Er zijn mensen die veel van hun tijd geven aan de partij. Het gaat om wat je veroorzaakt. Als het niet met tweehonderd leden kan, is het ook goed met tachtig of honderd. Als het goed is, is het goed."

Ach, zegt hij achteraf. "Het is net als wanneer je een bedrijf wilt reorganiseren. Er is altijd wel een afdeling die zegt dat wat jij wil nu juist in die afdeling niet kan. In Limburg zal het denk ik niet gaan gebeuren. Dat heb ik al opgegeven. En die man uit Delft had gelijk: een groot deel van dit plan is ook uitvoerbaar zonder die afdelingen samen te voegen."

Want wat in alle commotie ondersneeuwt, is dat grote delen van zijn plan kennelijk op groot enthousiasme kunnen rekenen. Keizer: "De core business van een politieke partij is het werven, opleiden en trainen van volksvertegenwoordigers. Om dat goed te kunnen doen, zijn meer leden nodig. Daarom komen er nieuwe vormen van lidmaatschap, voor mensen die niet willen hoeven kiezen tussen bardienst doen bij de voetbalclub van hun zoon of vergaderen over de afdelingsstatuten van de VVD. Nu kiezen ze voor dat eerste. Maar ze willen wel meedoen in een netwerk zonder die vergadering."

Nog één avond, en dan moet het goed gaan. Keizer heeft haast. "Het is een uitdaging, maar we hebben niet de luxe om het uit te stellen. In 2017 zijn er al weer landelijke verkiezingen en in 2018 gemeenteraadsverkiezingen. Dan moet het klaar zijn."

undefined

Ouderwetse partij moet een nieuw jasje krijgen

De VVD is een van de meest ouderwetse politieke partijen van Nederland. Sinds de oprichting in 1948 is er weinig veranderd. Er zijn afdelingen, regionale Kamercentrales en afgevaardigden op het congres. Vooral de voorzitters van de Kamercentrales hebben relatief veel macht. Zij zitten ook in het hoofdbestuur.

Nu heeft de partij de wind mee. Maar terwijl het aantal volksvertegenwoordigers groeit, daalt het aantal leden. Het plan tot modernisering van de partij wil meer mensen bij de partij betrekken. Iedere liberaal mag voortaan meepraten, lid of niet. Voorzitter Keizer wil partijbijeenkomsten omvormen tot 'thematische netwerken'. Hij denkt aan flitscongressen en internetgemeenschappen.

"Om dit kunnen", zegt hij tot de leden, "moeten afdelingen wel wat volume hebben." Richtlijn is dat ze moeten fuseren tot zo'n tweehonderd leden. De zeventien regiobesturen moet ook fuseren, tot zeven regio's. Hun besturen maken geen deel uit van het hoofdbestuur, maar staan daar wel mee in contact. Het VVD-congres beslist op 29 november over de plannen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden