De Megastad

Hoe hard de Chinezen ook studeren, hun Engels wordt er niet beter op

Een winkel in Peking. Rammelend Engels is voor Chinezen een soort handelsmerk geworden. Beeld REUTERS

Mijn taalpartner Zhang zit in de rats. Normaal houdt hij tijdens onze gesprekken zorgvuldig de tijd in de gaten: eerst een half uur Engels, dan een half uur Chinees. Netjes verdeeld, zodat we elk evenveel kans krijgen om ons taalniveau bij te schaven. Maar dit keer ratelt hij maar door in het Chinees. Er moet hem duidelijk iets van het hart.

Zhang snapt het niet, zegt hij: hoe meer hij studeert, hoe minder goed zijn Engels lijkt te worden. Elke avond na zijn werk zit hij nog uren boven zijn studieboeken, vaak tot middernacht. En elk weekeinde trekt hij naar een nabijgelegen universiteitscampus, om in een taallaboratorium luisteroefeningen te doen. Maar hij blijft tegen dezelfde moeilijkheden aanlopen.

“Misschien moet je juist wat minder studeren?”, werp ik op, vanuit mijn typisch Europese bezorgdheid om zijn typisch Chinese bezetenheid. “Om iets nieuws te leren, is voldoende rusten even belangrijk als voldoende studeren.” Zhang kijkt bedenkelijk. Hij zal vanavond wat vroeger in bed kruipen, zegt hij. Hem kennende gaat hij er morgen als vanouds flink tegenaan.

De drempel van de universiteit

Zhang studeert niet zomaar Engels, hij studeert voor het International English Language Testing System (IELTS), het taalexamen dat voor veel Engelstalige universiteiten de toelatingsdrempel vormt. Zhang is computeringenieur en hoopt aan een Canadese universiteit te promoveren. Maar daarvoor heeft hij een IELTS-score van 6,5 nodig. Tot nu toe kwam hij niet verder dan 4,5.

Drie pogingen heeft Zhang al achter de rug, maar hij gaat door tot het lukt. In Canada studeren is zijn grote droom, daar heeft hij alles voor over. Ook heeft hij ergens opgevangen dat Chinezen er gemiddeld vijf keer over doen om een 6,5-score te halen. Daar lijkt hij nu hoop uit te putten, statistisch niet helemaal correct.

Zhang is lang niet de enige in China die in de ban is van IELTS. Van de 3 miljoen kandidaten die in 2017 een IELTS-examen aflegden, kwamen er een half miljoen uit de Volksrepubliek. Slechts een kwart van die Chinese deelnemers haalde bij de eerste poging een voldoende, van de rest probeerden velen het opnieuw. Dat tikt aardig aan, met 270 euro per examen. Rond de taaltesten is een hele industrie ontstaan, met 85 examencentra in heel China, en een schier oneindig aanbod aan boeken, bijscholingen en trainingspakketten, die allemaal miraculeuze testresultaten beloven. In de taaltestsector gaat jaarlijks 4 miljard euro om.

Teststrategiën

Het tragische is dat veel Chinezen van al die dure trainingen geen woord beter Engels lijken te gaan spreken, maar vooral betere teststrategieën krijgen aangeleerd. Ik ben ze al vaak tegengekomen: Chinezen die moeiteloos twintig synoniemen van beautiful kunnen opnoemen, of de ingewikkeldste grammaticaregels kunnen uitleggen, maar beginnen te hakkelen bij het eenvoudigste gesprek.

Ook Zhang heeft na zijn eerste mislukkingen een strategie uitgewerkt. Voor de mondelinge test heeft hij de antwoorden op veelvoorkomende vragen vanbuiten geleerd, en hij heeft presentaties voorbereid rond veertig populaire onderwerpen. Hij weet ook wel dat dat niet de beste manier is om een taal te leren, maar dat kan hem niets schelen: hij wil alleen maar een 6,5.

Deze maand gaat Zhang weer op voor het IELTS – hij heeft zich voor de zekerheid meteen twee keer ingeschreven, redenerend dat hij dan misschien twee keer dezelfde vragen krijgt. Ik hoop dat het hem lukt. Dan heeft hij ten minste weer tijd om echt Engels te leren.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden