Hoe groot zijn de mazen van het vangnet?

De auteur is socioloog en publicist.

In zijn algemeenheid, kwam hij nog eens degenen in ons land tegemoet, die uitzien naar meer liberaliteit bij praktische hulp aan mensen die zichzelf willen doden. Ik ben ervan overtuigd dat Loran en zijn mede-commissieleden gedreven worden door nobele, pastorale motieven. Ik ben zelf ook de laatste die de dilemma's en de zwaarte van het probleem van mensen die dood willen, mag miskennen. Ik heb in mijn omgeving meer dan genoeg psychisch lijden gezien en ik heb ook zelf wel eens in een zwart gat moeten rondtasten. Maar ik heb, misschien daarom, tegelijk de indruk dat Loran en de zijnen langs een aantal elementaire vragen van andere betrokkenen blijven heengaan.

- Welk pastoraal antwoord geeft Loran aan mensen die in hun leven aan suïcide zijn ontsnapt en die door de publieke discussie van vandaag juist een wantrouwen opbouwen jegens het permissieve deel van de medische stand? Hoe denkt hij de nieuwe permissiviteit inzake suïcide te kunnen combineren met een geloofwaardig, sterkend antwoord aan deze mensen?

Ik verwijs hierbij allereerst naar de brief in Trouw van mevrouw WorstDe Groot (29 juni), die daarin uitspreekt dat zij twee jaar geleden nog zeker zou hebben gekozen voor hulp-bij-suïcide, maar nu blij is dat haar psychiater een andere weg is gegaan. Gelijkluidende brieven stonden in De Volkskrant van 23 en 30 juli. Een ervan was van een vrouw uit Norg die zei blij te zijn, een paar jaar geleden geen dokter Chabot tegen het lijf te zijn gelopen.

- Welk pastoraal antwoord geeft Loran verder aan die groep van nabestaanden van suïcide, die een morele afwijzing van de daad (nog eens: dus niet de persoon) door de samenleving (en in ieder geval hun kerk) nodig hebben om zelf verder te kunnen? Ik heb dat in mijn bijdrage in Trouw van 22 juli als volgt beargumenteerd: “. . . om te ontkomen aan het zuigende, tot navolging uitnodigende (mimetische) karakter dat suïcide aankleeft”. De begeleider van groepen nabestaanden van suïcideplegers, ds Harry Pals, herkende dit pleidooi. Hij schreef in de brievenrubriek van 5 augustus in deze krant heel raak over “de behoefte aan een vangnet, een draagvlak, dat wegvoert uit de sfeer van de dood”.

Loran zal die behoefte niet bestrijden, maar hij is nu ook de man van de mazen. Daarom zou ik graag van hem willen weten, hoe groot de mazen van zo'n vangnet mogen zijn? Hoe garandeert zijn commissie dat niet toch de verkeerde mensen door dat net heenglippen of dat een hulpverlener ontijdig een punt van het net loslaat?

- In de derde plaats interesseert mij als socioloog de vraag of Loran nog een maatschappij-analytisch antwoord heeft op de aanhoudende tendens om suïcide uit de sociale context te lichten en hierover alleen nog in individuele termen ('cliënt-gericht') te redeneren. Wat zeggen hem eigenlijk nog de stijgende suïcide-cijfers in maatschappelijk opzicht? Ik heb gelezen dat de commissie waarvan Loran deel uitmaakt hier ook bezorgd over is; maar hoe verhoudt die bezorgdheid zich dan met de grotere individuele permissiviteit die zij voorstaan? Realiseert men zich wel voldoende dat zo'n vooraf gegeven pastorale instemming ook een aanbod inhoudt? En hoe wordt dat gehanteerd?

- Zou Loran ook een iets inhoudelijker poging willen doen om duidelijk te maken, wat hij bedoelt met de herhaalde bezwering, dat de Bijbel 'neutraal' zou spreken over suïcide? Ik heb me in mijn Podium-bijdrage wèl aan een eigen visie op Saul, Abimelek en de anderen gewaagd. Niet op fundamentalistische gronden, zoals een enkele insinuerende reactie het deed voorkomen. Door de Bijbel op onderdelen 'neutraal' te verklaren, maak je hem op voorhand krachteloos. Zo kan je je trouwens ook afmaken van het boek Jozua met zijn litanie van genociden. Zelfs veel van de verhalen over de genezingen door Jezus zijn geschreven in de vorm van eenvoudige verslagen, die nergens door de schrijver worden goed of afgekeurd . . .

Maar is daarmee alles gezegd? Dan zijn we gauw uitgepraat! Hamvraag is natuurlijk: 'wie' of 'wat' is eigenlijk de Bijbel? Is het Gods Eigen Woord dat hier dan opeens 'neutraal' uit de hoek komt? Of zijn wij het zelf, die ons in gesprek met deze verslagen èn met de kritische traditie van Synagoge en Kerk telkens een oordeel moeten vormen over deze en andere verhalen, in relatie tot vraagstukken van deze tijd? In de hoop, zo af en toe een glimp van Gods Woord te mogen vinden? Als we dat, wat betreft suïcide, niet meer durven, of er geen zin meer in hebben, dan is dat een ander probleem.

Ik had van doorgaans kritische, reformatorische exegeten in ieder geval iets meer verwacht dan de simpele bevestiging van een vaak al te voorspelbaar geworden liberaal-individualistische tijdgeest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden