Hoe geweld op het veld de vijfde klasse liet ontsporen

Na uitspraken van voetbalanalist Johan Derksen over 'te veel Marokkanen' in het amateurvoetbal, ontspon zich vorige week ook weer een discussie over geweld op het voetbalveld. Een kijkje bij een 'chaoscompetitie'.

"Als ze ons dat punt niet hadden afgenomen, waren we nu kampioen geweest." Trainer Bert van Duijvenbode kan er nog boos om worden. Zijn team Waterloo uit Driehuis dacht eenvoudig kampioen te worden, maar door een straf van de KNVB moet de vereniging deze zondag zelf winnen en afwachten of concurrent Eendracht '82 punten verspeelt. "Ik word er helemaal mal van."

Van Duijvenbode weet nog precies waar het fout ging: 14 februari, Valentijnsdag. Die dag werd duidelijk dat geweld op het voetbalveld een competitie danig kan beïnvloeden. Twee grootschalige vechtpartijen maakten van de zondag vijfde klasse C in West 1 een 'ongelooflijke en ongeloofwaardige chaos'.

Bij een van die incidenten is die dag ook Waterloo betrokken. De wedstrijd tegen The Haarlem Boys (THB) uit Heemstede loopt uit de hand, tien minuten in de tweede helft. De scheidrechter trekt een rode kaart voor een speler van THB. Meteen ontstaat er een handgemeen. Spelers en toeschouwers van beide teams zijn er bij betrokken. De scheidsrechter noteert het later als 'duw en trekwerk'. Begin april velt de tuchtcommissie van de KNVB een oordeel: Waterloo krijgt een punt in mindering.

Diezelfde Valentijnsdag speelt VV Sloterdijk uit Amsterdam tegen Haarlem Yildiz Spor (HYS). Volgens betrokkenen ontspoort de wedstrijd wanneer een speler van HYS een rode kaart krijgt voor het neertrappen van een tegenstander. Spelers en supporters van beide verenigingen vliegen elkaar aan. Minutenlang wordt er gevochten. Als een van de toeschouwers met een mes begint te zwaaien, wordt de wedstrijd gestaakt. Het incident is voor de KNVB zwaar genoeg om beide teams uit de competitie te halen.

De discussie over geweld op de amateurvelden speelt al jaren, maar stak vorige week opnieuw de kop op nadat analist Johan Derksen op televisie verkondigde dat veel verenigingen 'ten onder gaan aan te veel Marokkanen'. Ook in de vijfde klasse in West 1 zitten veel verschillende teams, wat betreft de achtergrond van de spelers. Bij Sloterdijk en THB spelen mannen van verschillende afkomst, Waterloo heeft ook twee Marokkanen in de selectie. HYS is een 'Turkse' club met veel Turks-Nederlandse spelers. Speelde de afkomst van de spelers een rol in deze competitie?

Een rondgang langs de voorzitters van de betrokken clubs leert dat veel van hen deze conclusie niet willen trekken. Volgens hen is er sprake van vooroordelen, en schort het eerder aan zelfbeheersing en controle. Veelal zijn het de 'korte lontjes' die voor problemen zorgen, zeggen drie voorzitters, of het nu om Marokkanen, Turken of Nederlanders gaat.

Voorzitter Oktay Özcan van HYS zegt dat het ook om vooroordelen gaat. "Stel je voor dat een incident plaatsvindt bij een niet-Turkse vereniging. Dan is het een verenigingskwestie, en wordt dat incident niet toegeschreven aan etniciteit. Wij, een Turkse vereniging, krijgen meteen een etiket opgeplakt: Turks is fout. En dan komt de scheidsrechter naar binnen in de kleedkamer en zegt: jullie mogen niet Turks praten in het veld. Dat irriteert de spelers al op voorhand."

Ook Vogelenzang-voorzitter Rein Veldhuizen, wiens eerste team uit vooral Nederlandse jongens bestaat, ziet dat vooroordelen al vooraf een wedstrijd kunnen beïnvloeden. "Ik merk wel dat Amsterdamse clubs bijna schrikken als ik ze een kopje koffie aanbied. Er wordt normaal tegen hen gedaan, dat vinden ze raar."

De twee vechtpartijen op Valentijnsdag schudden de ranglijst in de vijfde klasse grondig door elkaar. Bovendien besluit THB na het incident met Waterloo het team terug te trekken. "Het was gedrag dat niet op de velden paste", zegt voorzitter Cees Levendig. "We royeerden twee spelers, en daarna besloten vier spelers 'uit solidariteit' niet meer te komen."

Opvallend genoeg had de vereniging Heemstede rond de winterstop om eenzelfde reden al zijn elftal teruggetrokken. "We hebben zes spelers weggestuurd omdat ze te veel gele danwel rode kaarten pakten", aldus voorzitter Jos Hagen. "Wie het zijn? Jongens van buitenaf."

Van de tien clubs die aan de competitie begonnen, zijn er na Valentijnsdag dus nog zes over. Waterloo moet uiteindelijk zestien tegen de vier geschorste teams behaalde punten inleveren. Samen met Sloterdijk en HYS heeft de vereniging daarom veel kritiek op de KNVB, die de vijfde klasse 'heeft laten ontsporen'.

De KNVB zegt in een reactie de situatie in de competitie ook niet gewild te hebben. "Zo'n scenario wens je niemand toe. Maar als wij tuchtspreken over een wedstrijd, kijken we uiteraard niet naar hoeveel teams er nog in de competitie spelen."

Hoeveel incidenten ook, de meeste wedstrijden verliepen zonder problemen, benadrukken verschillende voorzitters. Ook de kampioenswedstrijd van Waterloo, gisteren, verliep kalm en met een overwinning, 3-1. Veel gescholden wordt er niet, men bijt vooral de nagels af.

Want werd Waterloo met de overwinning eindelijk kampioen? Nee, want de wedstrijd van Eendracht '82 wordt tien minuten voor tijd gestaakt. Dit keer niet door een incident, maar door een zweepslag bij de scheidsrechter. Die wedstrijd wordt hoogstwaarschijnlijk volgende week uitgespeeld. Trainer Van Duijvenbode is er 'weer mal van', zei hij na afloop.

KNVB: Vorig jaar 322 excessen op het veld

Jaarlijks worden in Nederland ongeveer 750.000 amateurwedstrijden gespeeld. De KNVB houdt bij hoeveel excessen daarbij plaatsvinden, ofwel situaties waarbij 'buitensporig fysiek geweld' wordt gebruikt.

Volgens het jaarverslag van de voetbalbond deden zich vorig jaar 322 excessen voor. Vier jaar geleden, in het seizoen dat grensrechter Richard Nieuwenhuizen overleed nadat hij in elkaar was geslagen, lag dat aantal nog op 412. Sindsdien nam het aantal excessen elk jaar af.

Dit jaar stopt die daling waarschijnlijk, aldus een woordvoerder van de KNVB. "Begin dit seizoen dachten we dat het aantal excessen weer zou stijgen, maar nu zien we dat het aantal gelijk blijft. Dat is natuurlijk beter dan een stijging, maar we willen dat het daalt." De cijfers over dit seizoen worden in september bekend.

De KNVB houdt ook bij hoeveel gele en rode kaarten er worden uitgedeeld. Die aantallen lagen vorig jaar op respectievelijk 190.000 en 18.000, ongeveer gelijk aan eerdere jaren. De Nederlandse voetbalbond houdt geen gegevens bij over de afkomst of etniciteit van spelers die over de schreef gaan.

Mogelijk zijn de cijfers van de KNVB aan de lage kant. Onderzoek dat in 2013 werd uitgevoerd in opdracht van het instituut Politie&Wetenschap wees uit dat bij ongeveer duizend van de 750.000 wedstrijden een exces plaatsvindt. Een groot deel daarvan vindt plaats bij zogeheten risicoclubs. Kleinere incidenten worden vaak verzwegen, ook al komen vergrijpen als duw- en trekwerk veel vaker voor (bij ongeveer één op de tien wedstrijden). Gescholden wordt vanaf de junioren bij bijna elke wedstrijd, aldus het rapport.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden