Hoe Europese trots omsloeg in zelfhaat

Schotelantennes aan de balkons van de Saaftingestraat in Amsterdam-Osdorp. © ANP Beeld
Schotelantennes aan de balkons van de Saaftingestraat in Amsterdam-Osdorp. © ANP

Het is maar goed dat Europese politici als Gordon Brown, Nicolas Sarkozy en Angela Merkel het multiculturele beleid van afgelopen decennia afwijzen. Alleen op die manier kan Europa haar culturele zelfmoord voorkomen en haar klassieke waarden herstellen. De wereld zal er beter mee af zijn.

Dat schrijft voormalig VVD-leider en Europees commissaris Frits Bolkestein in The Wall Street Journal. In een opinieartikel in de Amerikaanse zakenkrant vraagt hij zich af hoe het zo ver heeft kunnen komen dat Europese regeringen in het immigratie- en integratiebeleid niet durfden op te komen voor hun eigen cultuur. "De westerse tradities van zelfevaluatie en zelfkritiek zijn in hun moderne vormen vaak gedegradeerd tot sentimentele zelfkastijding", aldus Bolkestein. "Neem, Afrika, waarvan veel mensen denken dat de onderontwikkeling de schuld van het westen is."

De vraag is volgens Bolkestein niet waarom sommige landen arm zijn, maar waarom rijke landen rijk zijn. "Immers, in het begin waren we allemaal arm. Wie de opkomst van het westen en de wortels van onze welvaart wil bestuderen, moet teruggaan tot de Renaissance, zo niet tot de klassieke oudheid."

Als symptoom van de Europese zelfhaat ziet Bolkestein ook de grote sympathie met het lot van de Palestijnen. Het erelid van de VVD begrijpt het mededogen met het Palestijnse volk, maar snapt niet waarom tegelijkertijd er nauwelijks sympathie is voor de positie van christenen in het Midden-Oosten. "Hun situatie is zeker zo erg als die van de Palestijnen, zo niet erger."

De oorzaak van het Europese wantrouwen tegen de eigen cultuur, komt voort uit de gebeurtenissen in de 20ste eeuw. Twee wereldoorlogen, de Holocaust, Stalinisme, de maatschappelijke chaos van 1968, "deze gebeurtenissen lijken al onze culturele zekerheden te hebben uitgehold en luidden het tijdperk in van het multiculturalisme, dat ons opdraagt 'niet te oordelen' over dat wat anders is."

Ook de aard van het christendom zelf speelt een rol, stelt Bolkestein. Waar de islamitische samenleving de schaamtecultuur kent, daar is schuld een kenmerk van het christendom. "Neem het evangelie van Mattheus, dat stelt dat 'wie zichzelven verhogen zal, die zal vernederd worden; en wie zichzelven zal vernederen, die zal verhoogd worden'. Friedrich Nietzsche karakteriseerde dit als slavenmoraal. Maar men hoeft niet ver te kijken om te realiseren dat deze uitspraken, samen met instructies als 'de andere wang toe keren' en 'de extra mijl gaan', mensen niet bepaald aansporen op te komen voor zichzelf."

Dit had geen probleem hoeven te zijn als tradities als de biecht, boetedoening, verzoening of andere theologische en liturgische rituelen om de zonden af te wassen nog geloofwaardig waren. Die tijd heeft Europa achter zich gelaten, constateert Bolkestein. "Schuldgevoel wordt dus niet meer gesublimeerd. Dit geldt ook voor het calvinisme, dat in haar zuiverste vorm geen kwijtschelding van schuld in dit leven kent. De effecten daarvan zijn diep in Europa verankerd, en gaan langer mee dan de leer zelf."

Dat de wereld beter af is als Europa meer voor haar waarden opkomt, illustreert Bolkestein met de huidige situatie binnen de Verenigde Naties. Binnen dit instituut - ooit opgericht door het westen - houdt tegenwoordig een meerderheid zich alleen bezig met afgeven op datzelfde westen en Israel, stelt Bolkestein. Als voorbeeld noemt hij de verkiezing van de Libische leider Moeammar Kadaffi in de VN-raad voor mensenrechten en de benoeming van een antiwesterse Senegalees die dertien jaar lang Unesco mocht leiden 'alsof het een Afrikaans dorp was en hij de stamoudste'. "In 1984 verlieten de VS Unesco, in 1985 gevolgd door het Verenigd Koninkrijk en Singapore. De continentale Europese landen bleven zitten en lieten zich naar behoren tuchtigen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden