Hoe een beklaagde karaktertrek je vriend wordt

Van literatuur leer je leven, zeggen ze. Je ziet hoe een personage door zijn karaktertrekken en drijfveren voortgestuwd wordt, en je komt op ideeën om je eigen leven anders aan te pakken. Meer je impulsen te volgen bijvoorbeeld, of beter na te denken voor je iets doet.


Tv kan soms ook zo mooi de kracht en zwakte van onze drijfveren blootleggen. Dat zag ik maandag in de BNN-serie 'Vechtershart' (herhaling van zondag, eerste aflevering van het nieuwe seizoen), en daarna in deel een van de vijfdelige EO-portretreeks 'Talent: Autisme'. Wat een wereld van verschil. Er staan twee mannen centraal die door het tegenovergestelde worden gedreven.


De kickbokser Nick Roest (weer een geweldige Waldemar Torenstra) is niet al te slim en is één brok emotie. Het maakt hem tot een bundel energie die constant uit zijn omhulsel dreigt te barsten. Die kracht moet ergens heen - naar zijn vuisten, of naar zijn mond via voorbarige opmerkingen of scheldpartijen.


En oh, wat wil hij het graag goed doen. Hij draagt alleen steeds zichzelf mee, zonder een beschermlaag van temperende zelfreflectie. Dat is lastig laveren tussen concurrerende vechtclubs, een ex die hem bij zijn zoontje weghoudt, een coke-verslaafde broer en de macht van de onderwereld. Eén voordeel van die brandende wil: hij geeft nooit op. Zo is 'Vechtershart' een ode aan de veerkracht van het hart.


De autistische messenslijper Ariën van Oord uit de EO-portretserie is Nicks tegenpool. Bij hem ligt als het ware juist zijn (technische) rationaliteit bloot, zonder een elastische laag van emotionele intelligentie eroverheen.


Hij herkent mensen niet, voelt niet wanneer hij zich ongepast gedraagt. "Het zal nooit wat worden met die jongen want hij kan niks", had een leraar ooit gezegd. Maar zijn autisme geeft hem een verborgen talent: een wonderlijke focus. Hij kan zich eindeloos concentreren op de details van een messensnijvlak. De topvakman heeft klanten over de hele wereld.


Kijk naar zijn blik als hij bezig is met slijpen. De tijd bestaat niet. Zijn ogen zijn bewegingsloos gefocust, maar verre van intentieloos. Het is bijna spannend om iemand zo puur op de materie gericht te zien.


In aflevering twee dinsdag beschreef forensisch patholoog Frank van de Goot nog een voordeel van die focus: die is totaal ongevoelig. Als hij in het mortuarium 149 messteken moet analyseren, doet het hem 'echt niks'. De laatste wond is nog even interessant als de eerste, legt hij uit. Juist dat niet-meevoelen geeft hem de nodige objectiviteit in zijn vak. Hij is nu een van de vijf forensisch pathologen in Nederland.


Interessant hoor, hoe deze mensen met hun specifieke eigenschappen zichzelf zo specifiek wisten te verwerkelijken.


Cruciaal is de slotvraag: als er een pil tegen autisme was, zou je die nemen? Nee, zeiden ze, want hun talent willen ze niet kwijt. Zo is deze serie van 8-minutenportretten een ode aan de geest.


En vechter Nick, zou die een pilletje nemen als hij daarmee wat doordachter werd en zijn relaties en zaken kon redden? Als hij daarvoor zijn explosiviteit moest opofferen, spoelde hij die pil vast door de plee. We worden wie we zijn, en blijken er nog blij mee ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden