Hoe ebola het Noord-Koreaanse volk nog verder isoleert

Medisch personeel staat klaar op het vliegveld van Pyongyang, hoewel ebola nergens in de wijde omtrek van Noord-Korea is opgedoken. Beeld ap
Medisch personeel staat klaar op het vliegveld van Pyongyang, hoewel ebola nergens in de wijde omtrek van Noord-Korea is opgedoken.Beeld ap

Het ebola-virus is nergens in de wijde omtrek van Noord-Korea opgedoken, maar geen land reageert zo bezorgd op eventueel besmettingsgevaar als deze geïsoleerde socialistische heilstaat. Toeristen kwamen het land sinds een week al niet meer in, en nu hebben de autoriteiten afgekondigd dat alle buitenlanders die zich aan de grens melden 21 dagen in quarantaine moeten. Toch werd een delegatie van Europese media, waaronder Trouw, wél toegelaten.

De Noord-Koreaanse televisie zendt dagelijks een speciaal bulletin uit over de verschrikkingen die ebola met zich meebrengt, alsof het gaat om een ziekte die onvermijdelijk dichterbij sluipt. Het virus lijkt door de machthebbers in Pyongyang te worden gepresenteerd als teken van de algehele dreiging die uitgaat van de buitenwereld, en als een van de gevaren waar de regering het volk daadkrachtig tegen beschermt. Elk moment kunnen de Amerikanen het land aanvallen - dat blijft gevaar nummer één - maar nu is de natie ook in opperste staat van paraatheid gebracht vanwege dit dodelijk virus.

Tegelijkertijd kent de ebola-aanpak van het regime zoveel tegenstrijdigheden en onduidelijkheden, dat de vraag opdoemt of het Noord-Koreaanse bestuur wel weet wat het wil. Zo bleek het officiële doel van de journalistenmissie - verslag te doen van investeringsmogelijkheden in Noord-Korea - toch belangrijker te zijn dan het ebolagevaar, al werd een Spaanse cameraman wel geweigerd wegens een besmettingsgeval in zijn land. Ook werd een bezoek aan drie fabrieken geschrapt: de ondernemingen vonden contact met buitenlanders te riskant.

Achter de schermen
De geslotenheid van het Noord-Koreaanse politieke systeem maakt het moeilijk te duiden wat er achter de schermen gaande is, maar er zou sprake kunnen zijn van een zekere fragmentatie aan de top. De Europese media werd bijvoorbeeld van officiële zijde verzekerd dat Noord-Korea enorme behoefte heeft aan buitenlandse investeringen - "We hebben veel buitenlands kapitaal nodig" - maar men wees er ook op dat de beperkingen die de planeconomie daaraan stelt onverminderd van kracht blijven. Mogelijk heerst er verdeeldheid binnen het regime, mogelijk ook versplintering; volgens sommige Noord-Korea-experts voeren de verschillende geledingen van het staatsapparaat elk hun eigen economische beleid, wat erop neerkomt dat ze allemaal zelf zaken proberen te doen met buitenlandse partners, hoofdzakelijk Chinezen.

Intussen laat de Noord-Koreaanse ebola-paniek ook zien hoe grillig het staatsapparaat in de praktijk functioneert. Terwijl op de staatstelevisie wordt gemeld dat het leger al het grensverkeer grondig inspecteert, werden de Europese journalisten zonder enige medische controle toegelaten. Ook werden ze daarna nooit onderworpen aan onderzoek naar ebola-verschijnselen, terwijl dat officieel elke dag had gemoeten.

Internationale gemeenschap
Binnen de kleine internationale gemeenschap in Pyongyang, die verblijft in een bewaakt woon- en werkcomplex, heerst grote onzekerheid over de ebola-maatregelen. De diplomatieke vertegenwoordigingen hebben te horen gekregen dat alle buitenlanders in quarantaine gaan, uit welk land ze ook afkomstig zijn, maar in de praktijk geldt dat bijvoorbeeld lang niet voor alle Chinezen, en dus ook niet voor Europese journalisten. Wel worden enkele reizigers uit Egypte en Zimbabwe in afzondering gehouden in hotels. Anderen - zoals naar verluidt de ambassadeur van Nigeria - mogen gedurende 21 dagen de diplomatieke compound niet verlaten.

Voor internationale ngo's, die zich bezighouden met voedselhulp aan de verarmde Noord-Koreaanse bevolking, vormen de reisbeperkingen een ernstig probleem. Het is hen niet toegestaan een bankrekening te hebben in Noord-Korea, waardoor ze regelmatig de grens over moeten om geld te halen; komt dat hun medewerkers op quarantaine te staan, dan kunnen ze hun werk niet meer uitvoeren.

Dat de Noord-Koreaanse bevolking door de ebola-campagne nog verder wordt afgehouden van contact met buitenlanders, zal het regime niet slecht uitkomen. Internationaal telefoon- en internetverkeer is voorbehouden aan een kleine elite binnen het systeem, fysiek contact is de enige manier om de Noord-Koreanen iets te laten zien van de wereld buiten hun grenzen. Nu ook dat onmogelijk is geworden, is het isolement van de Noord-Koreanen nagenoeg compleet.

Je zou het quarantaine kunnen noemen.

In de Verdieping doet Stevo Akkerman binnenkort uitgebreid verslag van zijn reis naar Noord-Korea.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden