Hoe duurzaam is uw bank eigenlijk?

U geeft uw geld uit aan biologische tomaten en cadeautjes van de Wereldwinkel. Maar hoe zit het met uw bank? Investeert die uw spaargeld in groene, fair trade praktijken? En wat kunt u doen als dat niet zo is? De Eerlijke Bankwijzer biedt uitkomst.

Wie wil weten of zijn bank duurzaam bezig is, surft na het online regelen van zijn bankzaken even naar www.eerlijkebankwijzer.nl. De website is een initiatief van Oxfam Novib, Amnesty International, Milieudefensie en FNV Mondiaal. Onlangs sloot als vijfde organisatie de Dierenbescherming aan. De Eerlijke Bankwijzer is bedoeld om banken te verduurzamen met behulp van de consument. De website biedt rekeninghouders in de eerste plaats de mogelijkheid te bekijken hoe hun bank ’scoort’ op duurzaamheid. Die duurzaamheid zit hem volgens de Eerlijke Bankwijzer overwegend in het soort bedrijven en activiteiten waar de banken het hen toevertrouwde geld in beleggen of aan uitlenen. Hoe milieu- en mensvriendelijker de ondernemingen handelen waar de banken hun geld in steken, hoe beter.

Om de duurzaamheid van de investeringen van banken te onderzoeken heeft de Eerlijke Bankwijzer negen onderwerpen gekozen die voor de deelnemende organisaties van belang zijn. Voorbeelden zijn klimaatverandering: investeert een bank in vervuilende kolencentrales of schone windmolenparken? En arbeidsrechten: financiert de bank geen bedrijven waar kinderen werken of waar vakbonden verboden zijn? Ook kijkt de Bankwijzer naar acht specifieke sectoren waarin veel maatschappelijke vraagstukken spelen zoals bosbouw (waar onder meer illegale houtkap een probleem is) en visserij (waar onder andere overbevissing de broodwinning van vissers in ontwikkelingslanden bedreigt. De banken kunnen per thema en sector een score van 1 tot 5 halen, waarbij 5 de hoogste score is. Per onderwerp verschillen de scoringscriteria.

De scores zijn nu nog overwegend gebaseerd op beleid. Ze beoordelen wat banken op papier hebben staan over het soort ondernemingen en activiteiten waar ze geld in willen steken. Het respecteren van wettelijke normen en het onderschrijven van internationale standaarden, zoals de principes van de Internationale Arbeidsorganisatie van de Verenigde Naties (ILO), zijn belangrijke toetsingcriteria. Maar bij klimaatverandering moet een bank om de hoogste score te halen vooral heel ambitieuze doelstellingen hebben voor het terugdringen van broeikasgasuitstoot (minimaal 50 tot 85 procent) en expliciet kiezen voor investeringen in hernieuwbare hulpbronnen.

Wilt u meteen weten hoe uw bank scoort, dan kan dat ook. De site biedt de mogelijkheid de score van uw bank op alle thema’s te bekijken en te vergelijken met die van alle andere banken. Zijn er bepaalde onderwerpen die u bijzonder belangrijk vindt, dan kunt u ook alleen die onderwerpen selecteren. Voor maximaal drie onderwerpen tegelijk kunt u de scores van uw bank bekijken en vergelijken met de scores van maximaal twee andere banken. De bankwijzer toont de scores in de vorm van een ’duurzaamheidsmeter’ die wel wat lijkt op de kilometerteller van een auto. Hoe verder naar rechts de naald wijst, hoe duurzamer de bank is op een bepaald thema.

En wat nu als u de score van uw bank teleurstellend vindt en iets wilt ondernemen?

Daarin heeft de site van de Eerlijke Bankwijzer voorzien (zie kader). U kunt uw bank bijvoorbeeld een bericht sturen of uw geld bij een andere bank onderbrengen. Maar helpt dat echt om banken verantwoorder te laten handelen? Ja, stellen ze bij de Eerlijke Bankwijzer. „We hebben gemerkt dat banken vooral heel gevoelig zijn voor kritiek van hun eigen klanten”, zegt projectleider Peter Ras van de Eerlijke Bankwijzer. „Vergelijken helpt altijd”, zegt Babs Dijkshoorn, senior manager Corporate Social Responsibility bij Fortis Bank Nederland. Zij spreekt op persoonlijke titel namens FIER, een jong initiatief van medewerkers van banken en verzekeraars om verandering binnen banken te bewerkstellingen. Medewerkers van acht banken waaronder Triodos, SNS Reaal en Fortis Bank Nederland, riepen FIER ongeveer driekwart jaar geleden in het leven. Zij vonden elkaar onder andere in de wens om de kreet ’alle bankiers zijn boeven’ van een tegengeluid te voorzien. Duidelijkheid, duurzaamheid, diversiteit en het innemen van een dienende rol zijn hun uitgangspunten. „Bestuurders vragen: waarom staan wij niet bovenaan de Eerlijke Bankwijzer?”, zegt Dijkshoorn. Maar banken zijn zo verschillend. Deze stoplichtmethode biedt geen nuance.”

Hoogleraar duurzaamheid en financiële instellingen aan de Rijksuniversiteit Groningen, Bert Scholtens, is het met haar eens. Scholtens vindt de Eerlijke Bankwijzer een goed initiatief maar het besteedt volgens hem te weinig aandacht aan de verschillen in omvang en achtergrond van de beoordeelde banken. „(Groene bank, red.)Triodos is net zo groot als de lokale Rabobank in het dorp waar ik woon. Als je een kleine, specialistische instelling bent, die in een niche zit, dan is het relatief makkelijk daar te blijven en te groeien. Voor een oude bank is het moeilijker om te verduurzamen. Vanwege de duur en aard van relaties gaat daar meer tijd overheen. Je kunt niet zomaar tegen een klant zeggen: als je nu niet in een Prius gaat rijden, dan schoppen we je eruit.”

Scholtens wijst erop dat de Eerlijke Bankwijzer tot nu toe vooral kijkt naar „of de brandblusser paraat staat”, maar dat het cruciaal is om na te gaan „wat mensen doen als er brand is”. Praktijkonderzoek geeft pas inzicht in waar banken daadwerkelijk hun geld in steken. De Eerlijke Bankwijzer heeft vorig jaar één dergelijk onderzoek uitgevoerd: naar de vraag of banken geld steken in bedrijven die omstreden wapens – zoals anti-persoonsmijnen en kernwapens – verhandelen of maken. Geplande onderzoeken naar de financiering van energieopwekking en de kledingsector zijn uitgesteld tot het voorjaar. Volgens Peter Ras van de Eerlijke Bankwijzer komt dat voornamelijk omdat banken bang zijn dat vertrouwelijke klantgegevens op straat komen te liggen. Volgens FIER-lid Dijkshoorn zorgt de discussie over de methodologie van het onderzoek voor vertraging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden