'Hoe dieper de crisis, hoe sterker Occupy'

Socioloog: Afkeer van neoliberalisme verbindt iedereen, van antiglobalisten tot oude liberalen

De wereldwijde Occupy-beweging, die opkomt tegen de hebzucht van Wall Street en andere financiële instellingen, verpakt een oud geluid in een nieuw en professioneel jasje. De bezoekers van de manifestaties vandaag in Amsterdam en Den Haag voelen zich niet vertegenwoordigd in de gevestigde politiek.

Dat zegt Ringo Ossewaarde, socioloog aan de Universiteit Twente gespecialiseerd in sociale bewegingen. Hij vermoedt in de protestbeweging deelname van anti-globalisten, die vooral een paar jaar terug met geweld bijeenkomsten van wereldleiders verstoorden. "Men heeft daarvan duidelijk geleerd. Deze beweging publiceert op internet protocollen over de werkwijze. Daarbij horen: geen alcohol en drugs, geen geweld maar beschaafd optreden. Om te voorkomen dat er weerstand ontstaat. En via sociale media als Facebook wordt met weinig organisatie-kracht veel resultaat bereikt."

Opvallend genoeg worden de anti-globalisten in de beweging vergezeld door allerlei andere groepen. Ossewaarde: "Je ziet ook democraten, mensen die een terugkeer van het debat willen, en zelfs oude liberalen, die de nadruk leggen op individuele vrijheden die nu worden aangetast door de invloed van het neoliberalisme." Het verzet tegen die laatste dominante stroming verbindt de beweging, zegt de socioloog.

Het neoliberalisme mag dan het gezamenlijke doelwit zijn, verder ziet Ossewaarde weinig focus in de boodschap van Occupy. "Het is een soort containerprotest tegen allerlei verschillende zaken, van het kapitalisme tot het gebrek aan democratie, een protest tegen de huidige wereld."

Occupy Wall Street is in de Verenigde Staten overgeslagen van New York naar andere steden en krijgt een wereldwijd vervolg, ook in Nederland. Of Occupy Amsterdam en Den Haag vandaag een succes worden, is nog niet verzekerd: een maand geleden trok een vergelijkbare demonstratie, ook op het Beursplein, maar weinig bezoekers.

Ossewaarde vermoedt dat vooral de diepte van de financiële crisis van belang is. "In Amerika, waar een zesde van alle inwoners inmiddels onder de armoedegrens leeft, maar ook in landen als Engeland merkt men veel meer van de crisis. Maar ook hier in Nederland heeft het neoliberalisme alle hogere waarden, zoals democratie, vrijheid en rechtvaardigheid, vervangen door marktwaarde.

"Dat ging goed zo lang er genoeg geld was en ook de jongere generatie perspectief had. De waardeloosheid werd gecompenseerd door de vrijheid van de consument om te kopen. Dat is nu afgelopen en nu blijkt de leegheid. Dat zal in Nederland, waar de jongere generatie minder geld krijgt door hogere premies voor de zorg en het pensioen, en meer onzekerheid door bijvoorbeeld een soepel ontslagrecht, ook gebeuren. De voedingsbodem voor dit soort acties zal groter worden, ook al gaat het de volgende keer misschien tegen iets anders als Wall Street. Dit geluid moet je echt serieus nemen."

Aanhang van links én PVV steunt protest
Ruim 60 procent van de Nederlanders staat sympathiek tegenover de Occupy-beweging, becijferde opinie-onderzoeker Maurice de Hond gisteren. De steun is niet alleen aanwezig bij de linkse partijen, maar ook onder aanhangers van de PVV waar bijna 2 op de 3 mensen de beweging steunt. Aanhangers van CDA en VVD zijn beduidend minder positief. De beweging laat 2 op de 10 Nederlanders koud. Een op de 10 is echt negatief, waarbij aanhangers van het CDA er duidelijk uitspringen: ruim 30 procent is tegen Occupy.

Nederlanders mogen dan positief zijn, de grote meerderheid kan zich niet voorstellen dat zij gaat meedoen. Bijna 6 op de 10 PVV-stemmers zou niet meedoen en bij CDA en VVD beduidend meer. De groep die fanatiek zou gaan meedoen, meerdere dagen achter elkaar, is ook het grootst bij de PVV: 8 procent.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden