Hoe de klimaattop ongewild een Trump-top werd

Deelnemers aan de VN-conferentie over Klimaatverandering in het Marokkaanse Marrakesh scharen zich rond een groot spandoek met 'Wij zullen vooruitgang boeken'. Beeld AP
Deelnemers aan de VN-conferentie over Klimaatverandering in het Marokkaanse Marrakesh scharen zich rond een groot spandoek met 'Wij zullen vooruitgang boeken'.Beeld AP

De wereldgemeenschap probeerde eensgezindheid uit te stralen op 'tussenconferentie' van de Verenigde Naties over klimaatverandering in Marrakesh. Er werden geen harde besluiten genomen, maar die werden ook niet verwacht.

Voor zo ver de klimaatconferentie van Marrakesh al de geschiedenisboeken zal halen, zal dat zijn met de begrippen 'onomkeerbaar' en 'niet te stoppen'. Vertegenwoordigers van bijna tweehonderd landen en talloze maatschappelijke organisaties doelden met deze woorden niet zozeer op klimaatverandering, maar op de acties die daartegen in gang zijn gezet -- of waarvan ze in ieder geval hópen dat die de komende jaren serieus van de grond komen.

De boodschap was duidelijk. Zelfs als de Verenigde Staten, het land dat na China 's werelds grootste broeikasgasuitstoter is, een klimaatscepticus als president krijgt, zal dat niets veranderen aan de eensgezinde, mondiale strijd tegen de opwarming van de aarde. Die kreeg bijna een jaar geleden definitief gestalte met het klimaatakkoord van Parijs, de eerste mondiale overeenkomst met harde toezeggingen over het beperkt houden van de opwarming van de aarde tot 2, liever nog 1,5 graad Celsius.

Of het presidentschap van Donald Trump inderdaad weinig effect zal hebben op die strijd staat nog te bezien. Effect op de conferentie had de 70-jarige New Yorker zeker.

Handen en voeten
Echt harde besluiten vielen de afgelopen twee weken niet in Marrakesh, maar dat was ook niet verwacht. De Marokkaanse gastheren wilden de wereld vooral op een feestje trakteren, in de maand dat het Parijs-akkoord definitief van kracht werd. De onderhandelingen, die zich alsnog voortsleepten tot in de nacht van vrijdag op zaterdag, gingen vooral over de procedures waarmee 'Parijs' de komende jaren handen en voeten moet krijgen.

De verkiezingswinst van Trump bracht de Marokkaanse organisatoren, maar ook veel andere deelnemers ernstig van hun stuk. Vooral afgelopen dinsdag was de verwarring groot. Iedereen zei zeker te weten dat Trump die dag met een mededeling zou komen over zijn verwachte terugtrekkende bewegingen uit het Parijs-akkoord. De Europese Commissie had naar verluidt zelfs al een reactie daarop klaar staan. Maar uiteindelijk zei de aanstaande president helemaal niets, tot op de dag van vandaag.

Donderdag kwam de VN-conferentie met de 'actieproclamatie van Marrakesh', een politiek statement waarmee alle landen -- ook de Verenigde Staten -- de ernst van de klimaatveradering nog eens onderstrepen en hameren op eensgezinde uitvoering van 'Parijs'. Sinds dat akkoord is er alleen nog maar meer rampspoed over ons uitgestort. Afgelopen week werd bekend dat 2016 nu al wereldwijd het warmste jaar is ooit gemeten, daarmee 2015 van zijn troon stotend.

Snel naar 100 procent
Verder werden in Marrakesh een aantal losse, multilaterale afspraken gemaakt. Zo beloofden meer dan veertig klimaat-kwetsbare landen, van kleine-eilandstaten tot Afrikaanse naties, dat ze 'zo snel mogelijk' op 100 procent schone energie zullen draaien.

Ontwikkelingsorganisaties waren vooral ontevreden over de in hun ogen magere financiële toezeggingen die rijke aan arme landen op klimaatgebied hebben gedaan.

"Oxfam is teleurgesteld dat de 'klimaatconferentie van actie', zoals de bijeenkomst in Marrakesh werd genoemd, niet meer heeft opgeleverd voor de kwetsbaarste mensen in ontwikkelingslanden", zegt Anouk Franck van Oxfam Novib, die de onderhandelingen over vooral klimaatfinanciering van nabij volgde.

Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks), die present was op bijna alle jaarlijkse VN-klimaatconferenties sinds 2000, noemt 'Marrakesh' een 'tussenconferentie' met goede en slechte elementen. "Wat heel goed is, is dat het thema klimaatverandering niet meer is weg te denken. Als je vorig jaar in Parijs bijvoorbeeld de Russische president Poetin erover hoorde spreken, kwam dat niet geloofwaardig over. Nu is iedereen echt serieus met beleid bezig."

Onderhuidse irritaties
De conferentie van 2018 (locatie nog onbekend) zal het volgende belangrijke ijkmoment zijn. Dan zullen de landen weer serieuze toezeggingen moeten doen over hun eigen klimaatbeleid en mogelijk nieuwe streefcijfers moeten vaststellen.

Volgens Eickhout kunnen de irritaties die in Marrakesh nog een beetje onder de oppervlakte bleven, tegen die tijd volop tot uitbarsting komen. "Met name India is teleurgesteld. Dat land spant zich al een tijdje serieus in om mee te doen aan de wereldwijde strijd tegen klimaatverandering, maar heeft op deze conferentie moeten constateren dat het Westen niet bereid is om de komende jaren extra stappen te zetten."

Eind volgend jaar is de volgende klimaattop, die opnieuw een 'tussenconferentie' zal worden. Het organiserende land, de eilandengroep Fiji, heeft de Duitse stad Bonn bereid gevonden om als locatie te dienen.

Premier Frank Bainimarama van Fiji nodigde Donald Trump op de slotdag in Marrakesh uit voor een bezoek aan zijn land in de Stille Oceaan. "Dan kan hij daar zelf de gevolgen van klimaatverandering zien." Applaus was zijn deel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden