Hoe de klimaatnorm toch kan worden gehaald

In een e-mail aan verontruste PvdA-stemmers schrijft partijleider Diederik Samsom (foto) dat de uitspraak van de Haagse rechtbank lang niet ver genoeg gaat om de klimaatcrisis te bezweren. Beeld anp

Per brief vraagt een groep wetenschappers premier Rutte af te zien van beroep tegen het klimaatvonnis van de Haagse rechter. Volgens de 29 klimaat- en energie-experts, onder wie zeventien hoogleraren, is de beslissing van de rechtbank uitvoerbaar.

In juni bepaalde de Haagse rechtbank, na een klacht van duurzaamheidsorganisatie Urgenda, dat de Nederlandse staat zich moet houden aan internationale afspraken om klimaatverandering tegen te gaan. In 2020 moet de uitstoot van broeikasgassen als CO2 met 25 procent zijn teruggedrongen ten opzichte van het jaar 1990. Maar Nederland dreigt te blijven hangen bij 17 procent.

De rechter stelt dat de staat een zorgplicht heeft jegens de burger en dus gebonden is aan de afspraak. Het kabinet moet voor 24 september beslissen of er beroep wordt aangetekend tegen het vonnis. Voorafgaand aan dat besluit debatteert de Tweede Kamer over de kwestie.

Meer nodig
De kans op hoger beroep lijkt groot. Volgens politici en juristen heeft de Haagse rechtbank zich met het vonnis in het politieke domein begeven. De uitspraak zou alleen al om die reden door hogere rechters moeten worden getoetst. Ook binnen regeringspartij PvdA is begrip voor een eventueel hoger beroep. Het Haagse vonnis is vooralsnog echter onverkort van kracht, ongeacht het kabinetsbesluit. Een beslissing tot in laatste instantie, de Hoge Raad, kan nog jaren duren.

In een e-mail aan verontruste PvdA-stemmers schrijft partijleider Diederik Samsom dat de uitspraak van de Haagse rechtbank lang niet ver genoeg gaat om de klimaatcrisis te bezweren. Als het vonnis wordt opgevolgd, zou volgens hem de totale Nederlandse klimaatinspanning nog maar met één procent worden vergroot. "Dat is natuurlijk lang niet voldoende. We zullen veel meer moeten doen."

Denkbaar is dat wanneer het kabinet in beroep gaat, er op aandringen van de PvdA toch tussentijdse maatregelen komen om het klimaatbeleid aan te scherpen.

Hobbels
De 29 wetenschappers stellen in hun brief dat de 25 procent die de rechtbank oplegt 'een inspanning vergt, maar zeker haalbaar is'. Ook het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), dat samen met Energieonderzoek Centrum Nederland het kabinet moet adviseren over de haalbaarheid van het Haagse vonnis, concludeert dat 25 procent reductie technisch haalbaar is.

Maar er zijn wel wat hobbels te nemen, zegt Pieter Boot, sectorhoofd klimaat bij het PBL. Hij wil daarop niet vooruitlopen. Zijn advies wordt rond 1 september openbaar, samen met het kabinetsbesluit.

De wetenschappers verwijzen in hun brief naar het Energieakkoord uit 2013, waarin al veel maatregelen zijn opgenomen. Maar: "Duidelijk is dat een slimme combinatie van aanvullende maatschappelijke en technische maatregelen nodig is om het huidige beleid te versterken."

Tips voor premier Rutte

1) Verbeter de energie-efficiëntie in de gebouwde omgeving (kantoren, ziekenhuizen, etc.), waarin voor verwarming, koeling, verlichting en voor elektrische apparaten ongeveer een derde van de Nederlandse energie wordt gebruikt. De efficiëntie kan worden verbeterd door de bouw van warmtepompen, door balansventilatie, door de installatie van zonnepanelen.

2) Voer de Warmtevisie, die minister Kamp (economische zaken) in april naar de Tweede Kamer stuurde, snel uit. Met dit beleid wil het kabinet bevorderen dat woningen en bedrijven op grotere schaal worden verwarmd met duurzame warmte (zoals verbranding van biomassa), warmte uit de diepe bodem (de opslag van warmte en koude) en restwarmte uit industrie en tuinbouw.

3) Stimuleer de vergisting van mest, waarbij biogas wordt gewonnen. Daarmee kan elektriciteit en warmte worden opgewekt. In 2020 zou er al zo'n 2 miljard kubieke meter per jaar groen gas kunnen worden geproduceerd uit mest. Bijkomend voordeel, zeggen de wetenschappers, is dat hierdoor de methaan-uitstoot in de landbouw wordt teruggedrongen. Methaan is een uiterst krachtig broeigasgas.

4) Pas productieprocessen in de industrie versneld aan. Door technische veranderingen kan de CO2-uitstoot nog een stuk verder naar beneden, denken de wetenschappers.

5) Leg normen op voor CO2 bij de opwekking van elektriciteit. Als er een maximum aan CO2 zou worden gesteld voor ieder opwekt kilowattuur, wordt het CO2-rijke steenkool als brandstof al snel te duur.

6) Laat de samenleving een veel grotere rol spelen bij de terugdringing van de CO2-uitstoot. Het kabinet moet meer aandacht geven aan veranderingen in energiegedrag en levensstijl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden