Hoe de islam de wereld veroverde

Kritiek leveren op de islam is niet geheel ongevaarlijk. Bat Ye’or – Hebreeuws: ’dochter van de Nijl’ – schrijft daarom onder pseudoniem. In Den Haag sprak ze op een door het wetenschappelijk bureau van de LPF georganiseerde, zwaarbeveiligde conferentie over de islam. Gesprek met een omstreden historica.

Al vele jaren onderzoekt Bat Ye’or de geschiedenis van Joden en christenen onder islamitische heerschappij. In haar boeken laat ze zien dat het verhaal van de tolerante islam een mythe is. „En dat is gevaarlijk’’, zegt ze. „Het is altijd beter om de realiteit onder ogen te zien.”

Ook in de zogeheten interreligieuze dialoog worden volgens haar veel pijnlijke zaken onder het tapijt geveegd, met als gevolg dat die misschien wel plezierig is, maar inhoudelijk leeg. ,,Een dialoog tussen religies is natuurlijk beter dan oorlog voeren’’, zegt ze. ,,Maar dan moet je wel weten hoe moslims in zo’n dialoog staan. Veel moslims geloven dat Jezus, koning David, en Abraham in werkelijkheid moslims waren die de islam verkondigden. Het Oude en het Nieuwe Testament zijn volgens hen vervalsingen die door de Koran worden rechtgezet. Je zult dus allereerst duidelijk moeten krijgen dat Joden en christenen een eigen geschiedenis hebben die bestaansrecht heeft.’’

Als historicus boog zij zich over de vraag hoe de islam zo succesvol heeft kunnen zijn. Palestina, Iran, Egypte, Syrië, Irak en Turkije werden voor de geboorte van de islam grotendeels bevolkt door christenen. Tot zij in de zevende en de achtste eeuw plots islamitisch werden.

Gelovige moslims zien er de hand van God in. Maar ook wetenschappers doen nog wel eens voorkomen alsof de islam er vanzelf in slaagde om, in iets meer dan honderd jaar tijd, een gebied voor zich te winnen dat reikte van Spanje tot India.

Bat Ye’or wijst op het dikke boek dat de Amerikaan Andrew Bostom heeft samengesteld. ’The Legacy of Jihad’ (2005) staat vol historische bronnen en wetenschappelijke artikelen over de djihad. Ibn Warraq maakt duidelijk dat voor het doorgronden van de djihad vooral soera 9-29 uit de Koran van belang is. Dit vers roept moslims op om de ongelovigen te bestrijden, totdat zij zich ofwel bekeren, ofwel onderwerpen aan islamitische overheersing.

In een ander stuk legt de Nederlandse islamoloog Ruud Peters de doctrine van de djihad helder uit: „De crux van de doctrine is het bestaan van één islamitische staat, die de gehele oemma [islamitische gemeenschap] regeert. Het is de plicht van de oemma om het gebied van deze staat zoveel mogelijk uit te breiden om zoveel mogelijk mensen onder zijn heerschappij te brengen. Het ultieme doel is om de gehele aarde onder islamitisch bestuur te brengen en het ongeloof uit te roeien.’’

In haar boeken beschrijft Bat Ye’or hoe djihadistische moslimlegers Perzië veroverden in het jaar 637, en hoe vervolgens Egypte, Syrië en Palestina werden ingenomen. Dat ging vrij gemakkelijk, voornamelijk omdat de christenen te zeer bezig waren met hun onderlinge theologische geschillen. Als zij zich bewust werden van de dreiging, was het meestal te laat. Soms konden zij de moslims tijdelijk afkopen, soms dachten zij het gevaar te kunnen bezweren door moslims te helpen met het versterken van de islam, en soms ook probeerden christenen om bij moslims in een goed blaadje te komen door Joden te vervolgen. Bat Ye’or bespreekt veel gevallen van christenen die zich op die manier voor de islamitische djihad lieten gebruiken.

Zij verzamelde ook ooggetuigenverslagen. Een zekere Jean van Nikiou beschrijft in de zevende eeuw bijvoorbeeld hoe Arabische legers zijn woonplaats binnenvielen: „Toen kwamen de moslims aan in Nikiou [aan de Nijl]. Er was niet één soldaat om hen te weerstaan. Ze namen de stad in en slachtten een ieder af die ze tegenkwamen op straat en in de kerken – mannen, vrouwen en kinderen, niemand werd gespaard.’’

Om de cultuur van door de islam onderworpen volkeren te beschrijven, introduceerde Bat Ye’or het begrip ’dhimmitude’. Het komt van het Arabische woord ’dhimmi’ – een onderworpen Jood of christen. Een dhimmi moest conform islamitische rechtsregels behandeld worden. Zo mocht een dhimmi niet op een paard rijden (alleen op een ezel), moest hij speciaal herkenbare kleding dragen, en zijn huis mocht niet hoger zijn dan dat van een moslim. Ook werden dhimmi’s gedwongen om een speciale, zeer hoge belasting te betalen.

Bij het innen ervan dienden zij publiekelijk vernederd te worden. Zo schrijft de Marokkaanse islamitische rechtsgeleerde al-Maghili aan het einde van de vijftiende eeuw: ,,Op de dag van de betaling moeten zij [de dhimmi’s] samengebracht worden op het marktplein. Daar moeten ze wachten op de laagste en smerigste plaats. (...) Dan moeten ze, een voor een, naar voren gesleept worden (naar de verantwoordelijke beambte) om te betalen. Als ze betalen, krijgt de dhimmi een klap, en wordt hij opzij gesmeten, zodat hij denkt dat hij aan het zwaard ontkomen is. Dit is de manier waarop de vrienden van de Heer, van de eerste en de laatste generatie, zullen handelen tegenover hun ongelovige vijanden, want de macht behoort bij Allah, bij zijn Boodschapper, en bij de Gelovigen.”

Kinderen van christenen (en van hindoes in India) werden vaak ontvoerd en tot slaaf gemaakt. Vele duizenden christenen werden op deze wijze bijvoorbeeld gedwongen om te dienen in het leger van de Ottomaanse sultan.

Een dhimmi genoot officieel bescherming van de islam, dat wil zeggen: zijn leven werd meestal gespaard. Maar deze bescherming werd opgezegd op het moment dat een dhimmi zich schuldig maakte aan het bekritiseren van de islam.

Dit is een van de argumenten die Bat Ye’or gebruikt om te illustreren dat Europa op dit moment een gebied van dhimmitude aan het worden is. ,,Mensen die spotten met, of kritiek leveren op de islam moeten onderduiken. Het is niet meer duidelijk welke wet er in Europa geldt: de wetten die hun oorsprong hebben in de joods-christelijke traditie en de Verlichting of de islamitische wetten.’’

In het doortrekken van historische gebeurtenissen naar het heden gaat Bat Ye’or volgens haar critici dikwijls wat al te kort door de bocht. Volgens haar is Europa verraden door haar leiders, net zoals veel christelijke patriarchen in de achtste eeuw verraad pleegden door met de moslimlegers te collaboreren.

De EU, stelt zij, heeft sinds de oliecrisis van de jaren zeventig, bij monde van de Euro-Arabische dialoog, in ruil voor olie en vrede Europa proberen om te vormen tot ’Eurabië’ – een continent dat verbonden wordt door haat jegens Israël en Amerika.

Een van haar aanvechtbaarste stellingen luidt dat de komst van miljoenen moslimmigranten een vooropgezet plan betreft van de EU en de Arabieren. Dit wordt door weinig mensen serieus genomen – met uitzondering van Oriana Fallaci, die deze complottheorie van Bat Ye’or overneemt in haar anti-islamitische bestseller ’De woede en de trots’.

Als het over het heden gaat, heeft het werk van Bat Ye’or soms paranoïde trekken. Vaak ook zijn haar historische beschrijvingen erg emotioneel van toon.

Toch is haar onderzoek naar de positie van minderheden onder de islam van meer dan alleen historisch belang. De vervolging van religieuze minderheden in de islamitische wereld is immers een moeilijk te negeren feit.

Afgelopen maand nog vielen radicale moslims in het Egyptische Alexandrië Koptische gelovigen aan. Eén oudere christelijke man werd gedood, zestien anderen raakten gewond. In buurland Soedan worden christenen als slaven gehouden door moslims. In het algemeen zie je dat joodse en christelijke gemeenschappen in het Midden-Oosten verdwijnen onder druk van islamitische intolerantie.

Bat Ye’or, geboren in een kosmopolitisch milieu in Cairo, heeft de vervolging aan den lijve ondervonden. In 1955 werd haar het Egyptische staatsburgerschap ontnomen en werd zij stateloos. Joden in Egypte mochten rond de Suez-crisis van 1956 niet meer naar restaurants en bioscopen. ,,Ook werden mensen zomaar opgepakt en in de gevangenis gegooid. Bezittingen werden geconfisqueerd, bankrekeningen geblokkeerd. Mensen vroegen ons: ’Wanneer vertrekken jullie? Wij willen je huis.’”

Toch waren de meeste Egyptenaren niet slecht, zegt Bat Ye’or. „Het lag niet aan hen. Zij werden opgejut door een ideologie. Je moet begrijpen dat er in vrijwel alle Arabische landen zo’n beweging gaande was. In 1938 hadden veel moslimstaten een alliantie gesloten met de nazi’s en de fascisten. Wij hebben het alleen maar gered doordat Egypte bezet was door de Engelsen. In Irak zijn in 1941 onder het regime van nazi-sympathisant Rachid Kailani massamoorden gepleegd. Van Joden werden eerst de handen vastgebonden, vervolgens werden ze onder de tram gelegd. Pogroms vonden plaats in de gehele islamitische wereld. In 1948 bereikten zij een piek.’’

Haar ouders moesten toen ze Egypte verlieten, afstand doen van al hun bezittingen en beloven dat ze nooit meer een voet op Egyptisch grondgebied zouden zetten. „We mochten niet meer meenemen dan twee koffers en twintig pond. Ik weet nog dat we in het vliegtuig stapten naar Engeland en dat iemand tegen mij zei: ’Nu ga je naar de vrijheid.’ Toen wist ik nog niet wat ze daarmee bedoelde. Pas later besefte ik dat ik toen een dhimmi was.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden