Hoe de formatie opengebroken wordt om leraren iets extra te geven

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) bij het Johan de Witthuis. Aanvankelijk hadden VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie helemaal geen plannen om de lerarensalarissen te verhogen Beeld ANP
Gert-Jan Segers (ChristenUnie) bij het Johan de Witthuis. Aanvankelijk hadden VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie helemaal geen plannen om de lerarensalarissen te verhogenBeeld ANP

Dat had niemand voorzien: leraren in het basisonderwijs krijgen zo goed als zeker salarisverhoging, geregeld door een kabinet dat eigenlijk is uitgeregeerd. De formatie wordt er de komende week wel wéér ingewikkelder door.

Wilma Kieskamp

Leraren in het basisonderwijs moeten maar blij zijn dat de kabinetsformatie zo lang duurt. Aanvankelijk hadden VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie helemaal geen plannen om de lerarensalarissen te verhogen. In hun verkiezingsprogramma’s staat er niets over. Voor zover er al extra geld naar onderwijs zou, dan naar andere dingen.

Zelfs ‘onderwijspartij’ D66 had tot voor kort geen concrete voornemens om de salarissen van leraren op te krikken. Als enige aan de formatietafel wil D66 weliswaar miljarden extra investeren in het onderwijs. Maar de salarissen stonden niet bovenaan.

Nog steeds staan de kandidaat-regeringspartijen niet te trappelen om deze ene kwestie zoveel voorrang te geven. Bijna alle partijen willen nu de economie goed draait wel weer naar de salarissen kijken, maar dan voor meerdere beroepsgroepen tegelijk, en in een regeerakkoord.

Dat loopt anders. Zo goed als zeker kunnen de leerkrachten extra geld tegemoet zien. Prinsjesdag doorkruist de formatie. De zittende regering van VVD en PvdA moet een begroting maken, nu er nog steeds geen nieuw kabinet is. En dat zittende kabinet is wél van plan iets te regelen voor de leerkrachten.

VVD-premier Mark Rutte is gevoelig gebleken voor de eis van de PvdA, die dreigde met een kabinetscrisis. De VVD wil dat voorkomen, want de kiezers zullen een crisis niet begrijpen: "Het zou voor de hele politiek niet goed zijn", aldus VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra.

Constructieve oppositie

VVD-leider Rutte heeft nog andere redenen om pragmatisch te zijn en de PvdA tegemoet te komen. De steun van de PvdA kan de komende jaren hard nodig zijn. Als het nieuwe kabinet met CDA, D66 en ChristenUnie er komt, heeft dat maar 76 zetels. En de PvdA is van plan ‘constructieve oppositie’ te voeren, zoals eerder bijvoorbeeld D66 en de ChristenUnie deden: door ook dingen terug te vragen.

De PvdA wil niet zeggen hoeveel extra geld zij eist voor de leraren, maar het gaat al snel om 200 miljoen euro. Dat is deze week onderwerp van koortsachtig overleg binnen het demissionaire kabinet. In ruil wil de VVD ook eigen wensen (geld voor veiligheid) in de begroting terug zien. Uiterlijk volgende week donderdag 1 september moeten ze eruit zijn, de deadline voor de begroting voor Prinsjesdag.

Koortsachtig wordt ook het overleg aan de formatietafel, want daar moet het voorstel eerst nog langs. Rutte wil dat CDA, D66 en ChristenUnie de salarisverhoging steunen. Precies die wens van hem maakt de gesprekken beladen.

Inhoudelijk ligt salarisverhoging voor leraren niet gevoelig – niemand is daar echt tegen. Maar de inbreuk op de formatie zit de andere partijen niet lekker. Het gaat om miljoenen euro’s die de partijen liever zelf verdelen. Het CDA vreest de formatiegesprekken nog ingewikkelder worden als het kabinet met een flinke salariseis komt. De VVD-fractie wil eerst weten hoeveel geld er in de formatie voor onderwijs is. De ChristenUnie vindt dat dreigen met een kabinetsformatie eigenlijk niet beloond moet worden. Maar geen partij zit op een crisis te wachten, zeker niet over lerarensalarissen. Dat valt kiezers niet uit te leggen.

Donderdag en vrijdag zonderen de onderhandelaars zich af op buitenplaats ‘De Zwaluwenberg’ in Hilversum. In relatieve rust, zonder pers op de stoep, moet de uitweg worden gevonden.

Lees ook: Kans op loonsverhoging voor leraren neemt toe

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden