Hoe Buma zijn stempel drukte

Partijleider Sybrand Buma zal zijn keuzes vandaag op het congres in Nijmegen tegenover zijn achterban trots verdedigen. Er zullen bloemen zijn voor hem en voor de zes nieuwe CDA-ministers en -staatssecretarissen. Beeld ANP

Sybrand Buma wist veel binnen te slepen tijdens de formatie. Vandaag, op het partijcongres in Nijmegen, kan het CDA zijn zegeningen tellen.

De prioriteiten van het CDA zijn af te lezen aan de ministersposten die de partij in het nieuwe kabinet bezet. De christendemocraten leveren de bewindslieden op Volksgezondheid (ouderenzorg), Justitie en veiligheid (politie), Financiën (belastingverlaging) en Defensie (een sterker leger in een onzekere wereld).

Ministers kunnen er op hun terrein een janboel van maken, maar het zijn ook thema's met de mogelijkheid om te laten zien wat het CDA belangrijk vindt. Partijleider Sybrand Buma zal zijn keuzes vandaag op het congres in Nijmegen tegenover zijn achterban trots verdedigen. Er zullen bloemen zijn voor hem en voor de zes nieuwe CDA-ministers en -staatssecretarissen.

Nieuwe kans

Na de val van het kabinet Rutte I in 2011, waarbij werd geregeerd met gedoogsteun van Geert Wilders, zat het CDA vijf jaar in de oppositie en nu is de partij terug in het centrum van de macht. Het plan van Buma om de grootste partij van Nederland te worden was te hoog gegrepen. Maar deelname aan het kabinet is een begin en bij de christendemocraten leeft sterk de gedachte dat er bij de volgende verkiezingen een nieuwe kans ligt, als mogelijk de sleet komt op VVD'er Mark Rutte.

Voorlopig telt het CDA de zegeningen. En die zijn talrijk. 'Politiek moet gaan over Nederland èn de Nederlanders', staat in het regeerakkoord. Dat is een zin uit het vocabulaire van Sybrand Buma. Het hele geschrift ademt de sfeer van de gewone Nederlander, maar de sombere toon van het CDA-verkiezingsprogramma is omgezet in optimisme, vertrouwen en het bieden van pers- pectief.

De voetafdruk van Sybrand Buma komt ook terug bij het initiatief dat aan de burger wordt gelaten. Een van zijn stellingen was de afgelopen jaren: niet de overheid, maar de samenleving. Het regeerakkoord: 'Nog te vaak verzanden we in gedetailleerde regelgeving vanuit de overheid. Maar dat is niet de oplossing. Je genezen, dat doen artsen. Voor je zorgen, dat doen verpleegkundigen en mensen in je omgeving. Agenten waken over de straten. De professionals verdienen ruimte, net zoals de vele positieve krachten in onze samenleving van burgers, verenigingen en geloofsgemeenschappen.'

GroenLinks

De verantwoordelijkheid ligt in de samenleving, vindt het CDA. Vandaar dat Buma over de klimaatproblemen in de formatie makkelijker overeenstemming wist te bereiken met VVD, D66 en ChristenUnie dan eerder met Jesse Klaver, voorman van GroenLinks. De grote stappen die Klaver wilde nemen, waren Buma van meet af aan een gruwel. Met D66-leider Alexander Pechtold wist Buma het halen van de klimaatdoelen zoals die in Parijs zijn afgesproken te vertalen naar een paar concrete maatregelen, maar ingrijpende beslissingen worden pas genomen na overleg met bedrijven, milieuorganisaties en boeren.

Zo gaat het ook in de sociaal-economische polder. Het kabinet heeft wel iets bedacht, zoals beperking van de loondoorbetaling voor zieke werknemers van kleinere bedrijven, maar de meeste nieuwe regels voor de arbeidsmarkt komen er pas na een akkoord met vakbonden en werkgevers. Natuurlijk is overleg met deze partijen voor de politiek ook een methode om onderlinge meningsverschillen uit de weg te gaan, maar voor het CDA is de polder een plek waar met gezond verstand de beste oplossing aan de oppervlakte komt.

Wat het CDA verder voor elkaar kreeg, is dat er een nieuw belastingstelsel komt met twee schijven. Het staat in geen enkel ander verkiezingsprogramma, maar het CDA kwam er in 2012 mee en dit jaar opnieuw. Het nieuwe kabinet laat verder de zondagsrust intact. Op scholen is straks het Wilhelmus te horen, een plan van Buma in de verkiezingscampagne.

Op het terrein van de overheidsfinanciën, drugs en studiefinanciering heeft het CDA een veer moeten laten. De christendemocraten pleitten de afgelopen jaren voor een kleinere overheid: per saldo wordt de publieke sector bij het nieuwe kabinet 8 miljard euro groter. Er komt een proef in ongeveer acht gemeenten met het gedoogd telen van wiet voor recreatief gebruik. Het CDA noemde cannabis eerder een 'sluipmoordenaar'. Hard was ook verzet van het CDA tegen het leenstelsel voor studiefinanciering. CDA en ChristenUnie hebben een door de coalitiepartners VVD en D66 al ingevoerde wet daarover niet van tafel kunnen praten. De jongerenorganisatie in het CDA moppert daarover, maar Buma zal vandaag duidelijk maken dat compromissen onvermijdelijk zijn.

De migratieplannen van het nieuwe kabinet passen bij het eerdere CDA-pleidooi voor 'safe havens' in Syrië en Irak. Vluchtelingen moeten opgevangen worden in veilige gebieden aan de rand van Europa of nabij brandhaarden, bijvoorbeeld in Jordanië en Libanon. Om daar toegelaten te worden, moet de migrant eerst met succes een asielprocedure doorlopen. Pas daarna kan hij in aanmerking komen voor een verhuizing naar een Europees land. Wie daar op eigen houtje heen reist, wordt teruggestuurd.

Boze burger

Buma maakte zich de afgelopen jaren woordvoerder van de bezorgde en onzekere burger. Midden in de formatie van dit kabinet hield hij zijn veelbesproken H.J. Schoo-lezing en een belangrijk onderdeel daarvan was dat hij de boze burger ziet als de gewone Nederlander. Behalve over 'onze' manier van samenleven heeft die burger de grootste zorgen over 'de voortdurende migratie'. Buma vindt dat 'immigratie uit Afrika het evenwicht in Europa verstoort'. Hij meent dat Nederlanders meer moeten weten van de Nederlandse traditie en cultuur en hekelt cultuurrelativisme en 'het multiculturele vooruitgangsdenken'. Een citaat: "De hoop dat uit de hierheen gebrachte stromingen uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika een soort Europese verlichte islam zou ontstaan is ijdel gebleken."

In zijn bijdrage afgelopen week, tijdens het debat over de start van de nieuwe coalitie, kwam Buma met een verduidelijking van wat hij bedoelde. De islam, stelt hij, is geen zuil geworden zoals de katholieke en protestantse kerken. Er zijn in Nederland vele variaties van de islam en één daarvan is radicaal en wordt gefinancierd door rijke fanatieke moslims uit de golfstaten.

In het CDA is verdeeldheid over de lezing. Het is te veel 'wij' tegenover 'zij'. Veel CDA-prominenten uitten hun kritiek, maar wilden niet met hun naam in de krant. Ex-minister van justitie Ernst Hirsch Ballin koos voor discussie binnen de partij, door een artikel te schrijven in het blad Christen Democratische Verkenningen. De kern daarvan: Buma is te veel een spreekbuis van de boze Nederlander en toont te weinig inlevingsvermogen voor de positie van migranten. "Zeker een politicus moet zich het lot aantrekken van degenen die hij tegenkomt en die niet worden gehoord, maar als anderen die evenmin worden gehoord, daarbij des te meer worden afgewezen, raakt de door Buma nagestreefde maatschappelijke verbondenheid nog verder uit het zicht."

Gewone Nederlander

Het woord islam komt niet voor in het regeerakkoord. Premier Rutte zei deze week in de regeringsverklaring dat hij het had over alle Nederlanders toen hij bij de presentatie van het regeerakkoord sprak over 'de gewone Nederlanders'. "Voor alle duidelijkheid: het maakt niet uit waar je wortels liggen, waar je woont, wat je gelooft of hoe je in het leven staat." De regering spreekt altijd met één mond, dus namens alle ministers, ook de CDA'ers.

Buma zei de afgelopen weken in de Volkskrant, een van de weinige kranten-interviews die hij de afgelopen weken gaf, dat er een relatief kleine groep is met kritiek op zijn lezing. In ieder geval begon één van de CDA-ministers, Ferdinand Grapperhaus, vorige week tijdens de 'kennismaking met de pers' over de H.J. Schoo-lezing van zijn partijleider. Hij heeft veel waardering voor de boodschap van Buma over de onzekere en bezorgde Nederlander. Over de kritiek van Hirsch Ballin verklaarde hij: "Ik sta dichter bij Ernst dan bij Sybrand".

Steeds meer zal de komende jaren duidelijk worden dat Buma niet het CDA is, maar wel de leider van die partij. Hij gaat vanuit de Tweede Kamer het kabinet controleren. De afgelopen jaren opereerde de CDA-fractie in de oppositie als hecht verband, met Buma als aanvoerder. Hij krijgt te maken met CDA-ministers, een aantal sterke persoonlijkheden in het kabinet, en die gaan bijdragen aan het beeld van de partij.

Lees ook: Buma ontpopt zich als een Trump-light

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden