Hoe blijf je iemand ?

Jannah Loontjens dicht met filosofische inslag

Ik denk dus ik ben. Descartes' bekende woorden zouden ook kunnen opgaan voor dichter-filosoof Jannah Loontjens, die schrijvend én denkend haar brood verdient. Maar zo eenvoudig als de uitspraak klinkt, zo complex ligt de zaak voor Loontjens. Dat laat ze zien in haar dichtbundel 'Dat ben jij toch'. Die bevat wat je zou kunnen noemen 'verkenningen van het ik'. Ze onderzoekt niet alleen de rollen die ze speelt ('ben ik de bezorgde moeder, de minzaam lachende intellectueel'), maar ook hoe het ik zich verhoudt tot de ander: waar houdt het zelf op als je met andere mensen in een lift staat? Hoe blijf je iemand in een volle bus?

(...) Hoe kan ik een mens zijn

in deze bus die ons door een dagdeel rijdt.

Zoals we dat doen, met en zonder elkaar. Hoe

dicht kunnen we opeen staan en iemand blijven.

Loontjens stelt vragen die nauwelijks als zodanig herkenbaar zijn. Ze registreert, tast af en noteert, onderkoeld, om de vervreemding en paniek die onder het oppervlakte schuilen in toom te houden. Nu en dan (vaak ook 's nachts) barst ontreddering als een vulkaan door de kalme regels, waarin nogal eens kinderliedjes verweven zijn. Hoe hol klinkt 'hihihi, hahaha' kort na een bevalling, hoe vreemd leeg is dan het lichaam waaruit een nieuw persoon met een eigen naam is geboren? En wanneer verruil je de kinderrol voor die van moeder? "Moeders zijn/ moeders van vrienden. Vrouwen in treinen/ met een peer voor een kind. Moeders zijn de anderen."

Wie anno 2013 de eigen identiteit bevraagt, zoekt ook naar de verhouding van het ik tot sociale media als Facebook. Hoeveel laat je van jezelf zien, wat deel je met een ander en ken je die eigenlijk? "De nepkraai/ en de torenvalk op mijn balkon konden zestien vrienden/ bekoren."

Loontjens schept scherpe beelden - 'mijn ogen nerveuze speurhonden' - en toch klinkt haar poëzie bedrieglijk eenvoudig en lijken de regels licht over de pagina's te stappen. Daardoor dringt de betekenis soms pas na een paar keer lezen echt goed door.

Vrijwel gelijktijdig met deze bundel verscheen het essayistische 'Mijn leven is mooier dan de literatuur', waarin ze ingaat op de vreemde, onzeker makende drang om te willen schrijven. Iets van die onzekerheid laat ze ook zien in 'Dat ben jij toch':

Ik schrijf, probeer ik. Heus. Het is passie.

Nee, preekt zij, jij gaat van heen en terug

van twijfel naar wederom en althans is geweest,

Hoe kan het ook anders. Maar aan haar dichterschap hoeft Jannah Loontjens niet te twijfelen.

Jannah Loontjens: Dat ben jij toch. Prometheus, Amsterdam; 48 blz. euro 17,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden