Hoe begin je weer als het maanden stil was in bed? Oppeppers voor een ingedut seksleven

Beeld Arjen Born

Het gebeurt. Soms zomaar, sluipenderwijs. Na zoveel jaar verdwijnt seks uit je relatie. Waarom? ‘Ik ben de aanstichter van ons seksloze bestaan.’

Een man en een vrouw staan vriendelijk glimlachend tegenover elkaar en kleden zich langzaam uit. In bed volgt een onhandige poging tot een vrijpartij. Zij grapt dat hij misschien eens een andere ‘techniek’ moet inzetten. Geïrriteerd rolt hij van haar af: “Techniek? Volgens mij gebruik jij je fietsongeluk als excuus om niet met mij te vrijen. Je hebt gewoon geen zin meer in mij!” Met deze scène begint de nieuwe Britse Netflix-serie ‘Wanderlust’ over het tanende seksleven van een verder op het oog gelukkig stel: een boeiend onderzoek naar dat soms zo hopeloos ingewikkelde gedoe met intimiteit en seks.

Herkenbaar? Dat het allemaal minder passievol wordt als je jaren bij elkaar bent, is niet zo verrassend. Maar wat als seks helemaal verdwijnt? Aan de reacties uit mijn omgeving te merken, heb ik een gevoelig thema te pakken. Als ik wat vrienden en kennissen ronduit vraag: ‘Doen jullie het nog?’ is de gezellige sfeer meteen foetsie. Er wordt veel gezucht en met ogen gerold. 

Nee, het vuur is er bij opvallend veel stellen compleet uit. Degenen die het af en toe nog wel doen zijn maar wat blij dat het überhaupt nog gebeurt. Ook al kunnen ze de vrijpartij inmiddels dromen. Oorzaken: te moe, te druk, te somber en vooral: te weinig zin. Bij mijn eigen veldonderzoekje hoor ik ook veel verschillen: als de ene helft van het stel nog wél wil, blijkt het gebrek aan seks een grote bron van verdriet, bij een ander stel is de seksloosheid ‘er zo ingeslopen’ en vinden ze het eigenlijk wel best zo. Ook de mythe dat het vooral vrouwen zouden zijn die geen zin meer hebben, kan snel de prullenbak in. De mannen met haperende zin zijn zo te horen in de meerderheid.

Keurig in het rijtje

Bij mij thuis wordt gelukkig nog gevreeën, maar ook bij ons (45+, 25 jaar samen) schiet het er vaak bij in als we druk of gestrest zijn. Tijdens vakanties vrijen we veel vaker, dan zijn we kennelijk meer ontspannen. En na de vakantie zeggen we standaard: we moeten het echt vaker doen! Zo passen we keurig in het rijtje van de meeste Nederlanders die de twee keer per week niet halen. Van de mannen heeft 17 procent minstens één keer per week seks en van de vrouwen 18 procent laat onderzoek van het Rutgers Kenniscentrum Seksualiteit zien. Ruim 17.000 Nederlanders - hetero’s, homo’s en biseksuelen - werden ondervraagd over hun seksleven en hun ervaringen komen op veel punten overeen.

In het onderzoek staat dat 84 procent van de mensen tussen de 29 en 55 jaar het afgelopen half jaar seks had met zijn of haar partner. Daarna neemt het af: van de 70-plussers met een partner had 51 procent seks. Zouden de respondenten in dit onderzoek een rooskleuriger beeld schetsen dan ik in mijn omgeving proef? Seksuoloog en relatietherapeut Vera Steenhart, auteur van het boek ‘Lust of last?’, denkt van wel. Veel mensen schamen zich en vertellen het daarom niet. “Er is veel stil leed. Zeker als een van de twee de seks eenzijdig opheft, zonder uitleg. Dat is vaak onverteerbaar en maakt de ander onzeker.”

Hardnekkige ideeën

Volgens Steenhart zitten bij vrouwen voor een avondje relaxt vrijen hardnekkige ideeën in de weg over hoe opwindend seks moet zijn en over mannen als testosteronbommen. “Het echte leven bestaat uit stressvolle banen en files. Ik zie veel hoogopgeleide vrouwen die na een dag werken zich maar moeilijk ontspannen kunnen. Ze blijven in hun hoofd zitten. Laat staan dat ze ook nog eens gepassioneerd en creatief in bed kunnen zijn. Terwijl ze wel hoge verwachtingen hebben van stomende seks.” Ook mannen hebben last van verkeerde aannames. “Zij denken nog steeds dat ze elke week door hun partner besprongen moeten worden als signaal om te vrijen. En als dat niet gebeurt, denken ze vaak dat de passie op is. En laten ze het erbij zitten.”

Wat is een goed seksleven? Wat ís seks eigenlijk? Wie zich laat beïnvloeden door beelden in bladen, op tv en door porno kan hiervan een vertekend beeld krijgen. Daarom pleitte seksuoloog en onderzoeker Ellen Laan van het Amsterdam UMC in een interview met Tijd onlangs voor een nieuwe definitie van seks: ‘We moeten af van het idee dat seks gelijk staat aan de coïtus. Seks is het delen van seksueel plezier. Op welke manier dan ook. Als je geniet en geregeld een orgasme krijgt, leer je je brein dat seks een beloning oplevert.’ Elkaar besnuffelen en naast elkaar liggend ieder zelf klaarkomen, kan dus ook.

Ruziën over vuilnisbakken

Hoe komt het dan toch dat juist in die lange relaties seks lastig is? De populaire Amerikaans/Vlaamse psychotherapeut Esther Perel stelt in haar boek ‘Erotische Intelligentie’: ‘We verwachten dat onze vaste partner niet alleen romantisch is, maar ons ook emotioneel en seksueel voldoening schenkt. Is het een wonder dat zoveel relaties onder het gewicht van dit alles bezwijken? Het is moeilijk om opwinding en hartstocht op te wekken bij dezelfde persoon bij wie je troost en zekerheid zoekt.’

Het is precies dit conflict tussen intimiteit, veiligheid enerzijds en de tomeloze overgave die een beetje leuke seks vergt anderzijds, die maakt dat het in de loop der jaren moeizaam en minder spannend kan worden. Met andere woorden: om met degene met wie je overdag nog vol overgave hebt staan ruziën over de vuilnisbakken ’s avonds de erotiek op te zoeken is hard werken. Wees nu gewoon wat realistischer, stelt therapeut Vera Steenhart: “We worden allemaal ouder en krijgen wellicht gezondheids- of erectieproblemen. Maar dat wil niet zeggen dat dit je seksleven ondergraaft. Een verdwijnend libido bestaat volgens mij helemaal niet. Ik ken mensen van 80 met een prima seksleven.”

Mopperig en boos

Toch heeft een chronisch gebrek aan seks meer effect dan je denkt. Het maakt een mens mopperig, boos en veroorzaakt ruzies die vaak niets met seks te maken hebben. Het zet de relatie op scherp en is in 70 procent van de echtscheidingen zelfs een van de redenen om uit elkaar te gaan, laat het roerende YouTube-filmpje ‘The Sex-Starved Relationship’ van The School of Life zien. Het filmpje verbeeldt de inzichten van sterfilosoof Alain de Botton, die net als Perel de complexiteit van het idee van romantische liefde onder ogen ziet. In het filmpje is het duidelijk: onbeantwoorde sekspogingen maken je ongelukkig en onzeker. Je voelt je niet meer geliefd en dat kan je zomaar in de armen van een ander drijven.

Hoe begin weer je als het maanden of zelfs jaren stil was in bed? In de Netflix-serie ‘Wanderlust’ kiest het uitgebluste echtpaar voor radicale openheid en ieder een eigen minnaar. De sekslust is stante pede terug - ook in de echtelijke sponde. Enige afstand en jaloezie maakt weer gulzig naar elkaar. Mag het inderdaad allemaal wat losser? Volgens psycholoog en seksuoloog Volker Moritz kunnen hetero’s wel wat opsteken van hoe homo- en lesbische stellen omgaan met hun relatie. Seks buiten de deur kan in sommige homorelaties prima samengaan met een langdurige en stabiele liefdesrelatie. “Homostellen vinden wat vaker dan hetero’s dat seks met anderen niet meteen een bedreiging voor de relatie hoeft te zijn. Zolang je maar oog blijft houden voor elkaar”, zegt Moritz.

Volgens de seksuoloog is het in alle langdurige relaties nodig om risico’s te nemen. Niet per se voor wilde avonturen buiten de deur, maar om het uitspreken van je behoeftes en het tonen van je kwetsbaarheid. “Wat dat betreft zijn homorelaties uiteraard niet veel anders dan heterorelaties. Begrijpen dat je door verschillende levensfases gaat, dat je lichaam verandert, dat seks leuk kan zijn, maar niet altijd hoeft.”

Moritz erkent dat er geen gemakkelijke oplossing bestaat, maar adviseert: “Neem het risico om je wensen en verlangens uit te spreken. Over en weer.” Steenhart is het daarmee eens: “Vertel eerst eens rustig wat je mist, waar je naar terugverlangt. Als je hierdoor weer intimiteit creëert, heb je een mooi beginpunt om elkaar weer te beminnen.”

Seks is gezond

Regelmatig bemind worden is niet alleen fijn maar ook gezond. Je (huid) gaat stralen, je wordt ontspannen, je slaapt beter en je maakt het gelukmakende hormoon endorfine aan. Bij mannen is er minder kans op prostaatkanker (dan moeten ze wel 21 keer per maand klaarkomen) en vrouwen krijgen een sterkere bekkenbodem.

Oppeppers voor een ingedut seksleven

Seks heeft tijd nodig en inefficiëntie. Ga eens een weekend weg, zet de tv uit en ga samen vroeg naar bed - bloot! Ook een beetje afstand doet wonderen. Kies eigen bezigheden en breng meer tijd door met je eigen vrienden. Dat brengt de aandacht weer terug bij elkaar. Verder houdt seks van nieuw en fris. Even totaal iets anders of ergens anders vrijen zorgt ook voor hernieuwde opwinding.

Nog meer tips:

1. Bespreek met elkaar waarom de seks verdwenen is
2. Schrijf elkaar een brief over je diepste seksverlangens
3. Bekijk je partner met een frisse blik, wat vind je nog wel aantrekkelijk? Zoom daarop in en niet op alles wat je irriteert
4. Maak tijd
5. Stop met klagen over het ontbreken van seks
6. Maak voorzichtig huid-op- huidcontact. Heel langzaam strelen is een goed begin
7. Ga samen in bad
8. Durf te experimenteren, doe iets wat je partner graag wil (ook al vind jij het niets)
9. Plan seks in. Er is niets mis met agendaseks. Een goed restaurant reserveer je ook weken van tevoren
10. Is er veel frustratie, verdriet en boosheid? Zoek dan iemand om mee te praten

Susan (51), facilitair manager, woont samen en heeft een zoon en dochter

“Ik ben een echte knuffelkont en was altijd wel te porren voor een lekker potje seks. Waar en wanneer maakte me niet uit. Heerlijk. Je verbindt je echt op een andere manier met elkaar dan bij samen tv-kijken of koken. Ik had een goed seksleven met mijn huidige partner met wie ik vijftien jaar samen ben. Sinds drie jaar doen we het niet meer. Dat komt door mij. Ik heb Lichen Scrlerosus, een ziekte die huidverklevingen in mijn vagina veroorzaakt waardoor penetreren veel pijn doet. Er zit geen rek meer in mijn huid. Ik heb me er al eens aan laten opereren, maar dat loste niks op. Daarna heb ik het maar gelaten. Het is een no-go-area geworden.

Ik mis ons verborgen stukje samen, dat naar elkaar kijken en weten dat je het net samen hebt gedaan. Of van die vrijpartijen waarbij je weet dat de kinderen elk moment binnen kunnen lopen. Samen naar een hoogtepunt toewerken… jammer dat we dat niet meer hebben. Ik zit hierdoor minder lekker in mijn vel en ben altijd met gezond eten bezig. Ik wil echt niet dikker worden; mijn lichaam moet zo gezond en zo mooi mogelijk blijven.

Ik heb het idee dat ik mezelf, mijn lichaam én mijn relatie teleurstel. Ik ben toch de aanstichter van ons seksloze bestaan. Misschien heb ik het wel te rigoureus aan de kant geschoven. Zo van: einde oefening. Komend weekend gaan we samen weg. Ik denk dat ik weer eens een balletje opgooi. Al is het maar om het er een keer over te hebben samen.”

(De echte en volledige naam van Susan is bekend bij de redactie.)

Reacties

Hoe houdt u het leuk? Of doet u het niet meer? Reacties mogen anoniem, in max. 120 woorden, naar tijdpost@trouw.nl.

Lees ook:

Waarom wachten millennials langer met seks?

Een ongemakkelijk onderwerp, maar laten we het er toch eens over hebben: steeds meer jongeren zijn op latere leeftijd nog maagd.

Mijn seksleven is niet als in de film

Schrijver Erik Jan Harmens streefde lang naar het perfecte seks-scenario, met zichzelf in de hoofdrol als perfecte minnaar. Het hoeft niet meer. Hij bedrijft de liefde liever écht.

‘Als ik seks wil, zegt mijn vriend dat hij moe is’

Beatrijs Ritsema beantwoordt elke week prangende vragen over hoe het hoort - of juist niet hoort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden