Hoe bedrieglijk is de zonnige sfeer in Odessa?

Jonge vrouwen fotograferen elkaar bij een beeld van zanger en acteur Leonid Utesov in Odessa. Beeld ap
Jonge vrouwen fotograferen elkaar bij een beeld van zanger en acteur Leonid Utesov in Odessa.Beeld ap

"Wat?" De 31-jarige Dennis Oklopova zet grote ogen op als hij hoort dat er een negatief reisadvies voor zijn stad geldt. "Zegt de Duitse ambassade dat? Wat een onzin." Hij zit met zijn vriendin Julia een ijsje te eten op een vol terras op de Deribasovskajastraat in Odessa.

Fleur de Weerd

De Zuid-Oekraïense havenstad bereidt zich voor op de zomer. Bloembakken worden in felle kleuren geschilderd en fonteinen schoongemaakt. "Wij zijn geen Slavjansk", zegt Oklopova. Achter hem op straat staat een stelletje heftig te zoenen in de zon.

Het lijkt tegenstrijdig dat juist hier het tot nu toe bloedigste gevecht plaatsvond. Op vrijdag 2 mei raakten Oekraïense voetbalfans slaags met pro-Russische demonstranten. Er werd geschoten en bij een brand in het vakbondsgebouw kwamen meer dan veertig mensen om, met name uit de laatste groep.

Complot
"Het was een provocatie", weet Oklopova. De mensen om hem heen op het terras knikken. Veel mensen hier denken dat de brand in scene is gezet. Dat klinkt als een van de vele complottheorieën die het land rijk is, maar er zou in dit geval een kern van waarheid in kunnen zitten. Het Oekraïens ministerie maakte deze week bekend dat er in het gebouw chloroform is aangetroffen. Ook is de chef van de politie na de brand gevlucht, met een van de pro-Russische schutters.

Wie er achter dit complot zit? "Timosjenko", zegt een vrouw met een hond met een jurkje aan op schoot ferm. "De Russen", zegt Oklopova. "De fascisten", zegt een ander.

Over één ding is het terras het wel eens. Dat de catastrofe in Odessa plaatsvond, zegt niets over hun stad. "Wij zijn geen depressief Oost-Oekraïens dorp waar criminelen voor een paar roebel te koop zijn", zegt de vrouw met de hond in een jurkje op schoot. "Odessa is een bloeiende culturele stad met theaters en zakenlieden van allerlei nationaliteiten", zegt Oklopova. Zijn vriendin knikt en likt van haar ijsje.

Oekraïense vlag
Aan de andere kant van de stad, op de plek van de brand, is de sfeer anders. Oude vrouwtjes in ouderwetse jurken met sovjetbrilmonturen staan huilend naar de foto's van de slachtoffers te kijken en leggen bloemen. Ineens ontstaat er rumoer: er komt een meisje aangelopen met een Oekraïense vlag. Een vrouw begint te gillen. "Hoe durf jij dat ding hier mee naar toe te nemen. Jullie nationalisten hebben die arme jongens levend verbrand!"

Straatbeeld in Odessa, 'geen depressief Oost-Oekraïens dorp'. Beeld reuters
Straatbeeld in Odessa, 'geen depressief Oost-Oekraïens dorp'.Beeld reuters

De brand heeft Odessa verward, vertelt Alexander Vjatsjeslavovitsj (48) een pro-Oekraïense activist en in het dagelijks leven reisleider. "Eerst dachten we dat wij de strijd hadden gewonnen en het hier rustig zou blijven. Maar nu weet ik het allemaal niet meer zo zeker."

Hij schat de sympathie voor beide kampen op dit moment op fifty-fifty. "De pro-Russen willen wraak en zijn sterker dan ooit", vertelt hij. En de pro-Oekraïners? Hij schudt zijn hoofd. "Wij zijn lamgeslagen. Al dat geweld en de verdeeldheid, dat was nooit de bedoeling. "

Odessiet
Hoe het in zijn stad af gaat lopen, zal onder andere afhangen van komende zondag. Er zijn dan naast presidentiële verkiezingen ook burgemeestersverkiezingen. "Poetin heeft in Odessa zijn eigen kandidaat en de concurrentie is niet groot", aldus Vjatsjeslavovitsj. "Zelfs als deze Troechanov niet wint, verwacht ik dat er rellen uitbreken. Laat je niet verblinden door de zonnige terrassen, Slavjansk is minder ver weg dan je denkt."

Dat blijkt ook na een rondvraag onder restauranteigenaars. Maar één van hen is overtuigd van een toekomst voor Odessa bij Oekraïne. Maar niet omdat hij nou zo'n nationalist is. "Ik denk dat veel Oekraiense toeristen naar Odessa komen nu de Krim dicht is", zegt de man verlekkerd. "Naïef", vinden zijn collega's. "De meeste toeristen die hier komen zijn Russen, zij hebben veel meer geld", zegt de eigenaar van een Italiaans restaurant. "Ik voel me geen Oekraïner, ik ben een Odessiet. Odessa is een havenstad, mensen volgen hun zakelijk instinct. En dat betekent dat ik liever bij die rijke Russen hoor, dan bij die Oekraïense armoedzaaiers."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden